III SAB/Gl 287/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi G. T. na bezczynność Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w K. na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi G. T. (dalej "skarżący") jest bezczynność Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w K. (dalej "Komendant" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Wnioskiem z 19 czerwca 2025 r. skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci wszystkich decyzji organu dotyczących nakazania doprowadzenia/udrożnienia/oznakowania dróg pożarowych do budynków za okres od 1 stycznia 2022 r. do dnia udzielenia odpowiedzi. Skarżący wyjaśnił, że żądane informacje są mu niezbędne do przeanalizowania stanów faktycznych, na podstawie których organy Państwowej Straży Pożarnej wydawały decyzje nakazowe. Zamierza bowiem wystąpić do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej albo do właściwego ministra lub Sejmu o zmianę przepisów prawa mającą na celu egzekwowanie utrzymania dróg pożarowych w należytym stanie. Jednocześnie skarżący wniósł o przesłanie żądanych decyzji w zanonimizowanej wersji w formie dokumentów mających postać elektroniczną. 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2025 r. skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności organu, 2) zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej w terminie 7 dni, 3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, 4) udostępnienie akt sprawy sądowej i akt administracyjnych w portalu PASSA niezwłocznie po przekazaniu skargi w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo upływu 14 dniowego terminu informacja publiczna nie została udostępniona skarżącemu, dlatego organ pozostaje w bezczynności. Nie wydano także decyzji odmawiającej skarżącemu dostępu do informacji publicznej. W efekcie skarżący nie uzyskał danych istotnych z punktu widzenia interesu publicznego. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania. Organ przyznał, że w dniu 19 czerwca 2025 r. do Komendy Miejskiej PSP w K. wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej, obejmujący wszystkie decyzje dotyczące doprowadzenia, udrożnienia lub oznakowania dróg pożarowych za okres od 1 stycznia 2022 r. do chwili udzielenia odpowiedzi. Wyjaśnił, że ze względu na bardzo szeroki zakres przedmiotowy i czasowy żądania, organ przygotował pismo z prośbą o dokonanie doprecyzowania wniosku, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismo to zostało sformułowane i przygotowane do wysyłki w dniu 3 lipca 2025 r. (sygn. [...]), który był dniem ostatecznym do udzielenia odpowiedzi lub wystosowania wezwania do doprecyzowania wniosku. Organ zachował zatem ustawowy termin. Pismo zostało wysłane drogą elektroniczną w terminie, tj. 3 lipca 2025 r., czyli przed upływem 14-dniowego terminu na realizację wniosku. Potwierdzenie daty kwalifikowanego podpisu elektronicznego Komendanta Miejskiego PSP (st. bryg. mgr A. K.) znajduje się w dolnej części dokumentu. Jednak na skutek błędu systemowego, pismo nie zostało skutecznie wysłane drogą elektroniczną za pośrednictwem podanego przez skarżącego adresu ePUAP do doręczeń, o czym pracownicy Komendy i sam organ - dowiedzieli się dopiero po zapoznaniu się ze złożoną skargą. Zatem wyłącznie z przyczyn technicznych, niezależnych od intencji organu, pismo to nie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy poprzez system ePUAP, co zostało niestety przeoczone przez pracowników organu. Niemniej jednak organ dołożył należytej staranności, aby w ustawowym terminie odpowiedzieć na wniosek, działając w dobrej wierze, zgodnie z zasadą zaufania do organów administracji publicznej. Niezwłocznie po zidentyfikowaniu problemu, tj. w dniu 9 lipca 2025 r. pismo z prośbą o doprecyzowanie zostało wysłane ponownie za pomocą środków komunikacji elektronicznej (potwierdzenie doręczenia znajduje się w systemie EZD). Organ poinformował, że nie miał zamiaru odmówić udzielenia informacji, lecz dążył do prawidłowego wykonania wniosku skarżącego, co wymagało sprecyzowania zakresu żądania, aby możliwe było zidentyfikowanie odpowiednich dokumentów. 4. W piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2025 r. skarżący podał, że wezwanie o doprecyzowanie wniosku otrzymał 14 lipca 2025 r. - po wniesieniu skargi. 5. W piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2025 r. organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego dotyczy informacji przetworzonej, a szacunkowy koszt realizacji wniosku wynosi 9.124,31 zł. Organ podkreślił, że gdyby było możliwe udostępnienie informacji natychmiast i bez kosztów uczyniłby to. 6. W replice do pisma organu z dnia 4 sierpnia 2025 r. skarżący (w piśmie z dnia 5 sierpnia 2025 r.) poinformował, że w dniu 31 lipca 2025 r. wniósł skargą na czynność organu w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej. Podał, że nie otrzymał chociażby częściowej informacji związanej z realizacją wniosku z dnia 19 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej "u.d.i.p,), regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1). Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2). Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1). Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2). Z kolei, w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zatem organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast, w sytuacji gdy organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, powinien udzielić pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 19 czerwca 2025 r. Organ jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co wynika z przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. 2025, poz. 1312, art. 1, 9, 11 i 13). Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu, w tym również skarżącemu. Skoro na dzień wniesienia skargi organ nie podjął czynności zgodnie z u.d.i.p., dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 19 czerwca 2025 r. (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i Sąd zobowiązał go do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dodać trzeba, iż organ po wniesieniu skargi zwrócił się do skarżącego o doprecyzowania wniosku o udostępnienie informacji, co jest irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA). Analizując podjęte przez organ czynności, Sąd doszedł do przekonania, iż postawy organu nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą. Sąd z urzędu rozważył także zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej. Rozpatrując sprawę ponownie, organ będzie związany oceną prawną Sądu. Sąd, stwierdzając bezczynność i zobowiązując organ do rozpatrzenia wniosku zgodnie z u.d.i.p., nie przesądza, że żądana informacja publiczna ma być skarżącemu udostępniona w zakresie żądanym przez skarżącego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego wpis (100 zł).