III SAB/Gl 31/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. M. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 149/15 postanawia: odrzucić skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 149/15 uwzględnił skargę K. M. (dalej: strona, skarżący) na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 61/17, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Okręgowego w G., oddalił skargę kasacyjną. Strona pismem z 17 grudnia 2018 r. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 149/15, na podstawie art. 270 w związku z art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej również P.p.s.a.) wskazując jako jej podstawę nieważność postępowania na skutek naruszenia przepisów prawa, poprzez nierozpoznanie wniosku o przyznanie skarżącemu prawa do pełnomocnika z urzędu, w wyniku czego, został on pozbawiony możliwości działania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że podtrzymuje swój wniosek z 9 sierpnia 2018 r., potwierdzony pismem z 6 września 2018 r. o rozpoznanie wniosku w trybie zgodnym z jego treścią tzn. jako skargi o wznowienie postępowania w sprawie IV SAB/Gl 149/15. Skarżący oświadczył, że w przypadku nierozpoznania jego pisma z 9 sierpnia 2018 r. jako skargi o wznowienie postępowania, podtrzymuje skargę o wznowienie postępowania IV SAB/Gl 149/15 wniesioną 6 września 2018 r. Podniósł, że zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. albowiem skarżący był pozbawiony możliwości działania w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zarówno wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej przez organ, jak też pozbawiony został możliwości wniesienia własnej skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach. Pozbawienie możliwości działania wynika z nierozpoznania przez sąd wniosku skarżącego z 6 września 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Skarżący podtrzymał w całości argumentację zawartą w piśmie z 6 września 2018 r. Następnie zaznaczył, że skarga niniejsza stanie się bezprzedmiotowa w chwili rozpoznania, w trybie skargi o wznowienie, pisma skarżącego z 9 sierpnia 2018 r. Uzasadniając zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania sądowego, skarżący wyjaśnił, że dowiedział się o podstawie wznowienia 7 sierpnia 2018 r. kiedy doręczono mu odpis postanowienia NSA z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPP 57/18, odrzucającego skargę strony na przewlekłość postępowania. Dopiero z uzasadnienia tego orzeczenia skarżący dowiedział się, że WSA w Gliwicach wydał 18 sierpnia 2017 r. postanowienie o prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie IV SAB/Gl 149/15. Od chwili doręczenia odpisu w/w postanowienia NSA do wniesienia pisma z 9 sierpnia 2018 r. nie upłynęły 3 miesiące, jak też nie upłynęły 3 miesiące do 6 września 2018 r. Od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie do 9 sierpnia 2018 r. nie upłynęło 5 lat, jak też 5 lat nie upłynęło do 6 września 2018 r. Na zakończenie skarżący oświadczył, że oczekuje, iż WSA w Gliwicach z urzędu naprawi własny błąd polegający na wydaniu orzeczenia o prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego bez uprzedniego rozpoznania przez tenże sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, czym sąd naruszył prawa podmiotowe skarżącego. Zdaniem skarżącego naruszenie to ma charakter ewidentny. Postanowienie stwierdzające prawomocne zakończenie postępowania winno było już wcześniej niezwłocznie wyrugowane z obrotu prawnego przez WSA w Gliwicach z urzędu, gdy tylko dostrzeżono naruszenie praw strony (10 kwietnia 2018 r. tzn. z chwilą wniesienia skargi na przewlekłość) - bez oczekiwania na wniosek skarżącego lub skargę o wznowienie, oczekiwanie to bowiem dodatkowo powiększa przewlekłość postępowania. Do wniosku o wznowienie postępowania skarżący dołączył wniosek o uchylenie postanowienia o prawomocności wyroku z 9 sierpnia 2018 r. i z 6 września 2018 r. Na rozprawie 13 listopada 2019 r. skarżący wyjaśnił, że nieprzyznanie mu pełnomocnika z urzędu uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do skargi kasacyjnej. Przyznał też, że na skutek wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną organu nie poniósł uszczerbku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII powołanej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarżący wnosząc skargę o wznowienie postępowania z powołaniem się na art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wskazał na fakt pozbawienia możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, poprzez nierozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Przepis art. 281 p.p.s.a. ustanawia bowiem obowiązek zbadania przez sąd w pierwszej kolejności, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek sąd ma obowiązek taką skargę odrzucić. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest zatem od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z 5 lipca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 149/15, została wniesiona po terminie. W tym miejscu wskazać przyjdzie, że zdaniem skarżącego, termin do złożenia skargi został zachowany, albowiem powinien być liczony od 7 sierpnia 2018 r. kiedy doręczono mu odpis postanowienia NSA z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPP 57/18, odrzucającego skargę strony na przewlekłość postępowania, z uzasadnienia którego skarżący dowiedział się, że WSA w Gliwicach wydał 18 sierpnia 2017 r. postanowienie o prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie IV SAB/Gl 149/15. Zatem licząc od 7 sierpnia 2018 r. termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania upłynął 7 listopada 2018 r. Tymczasem strona skarżąca skargę o wznowienie postępowania złożyła 17 grudnia 2018 r., z uchybieniem 3 miesięcznego terminu wynikającego z art. 277 p.p.s.a. Zdaniem strony skarżącej termin do złożenia skargi został zachowany, o czym świadczą dołączone do skargi pisma z 9 sierpnia 2018 r. z 8 września 2018 r., z których wynika, że stanowią one wniosek o wznowienia postępowania. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Przedłożone przez stronę pisma zostały już ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 25 października 2018 r. sygn. akt I OZ 1005/18, oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Gl 149/15, o stwierdzeniu prawomocności wyroku WSA w Gliwicach z 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 149/15. Przy czym pismo skarżącego z 6 września 2018 r. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV, zostało odnotowane jako zażalenie z 6 września 2018 r. na postanowienie z 27 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 149/15 odrzucające zażalenie na postanowienie 18 sierpnia 2017 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku z 5 lipca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny pismo z 6 września 2018 r. również uznał za zażalenie. Rozpoznając to zażalenie w uzasadnieniu w/w postanowienia NSA wskazał, że: "Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, iż pismo skarżącego z dnia 9 sierpnia 2018 r. winno być traktowane nie jako zażalenie ale jako skarga o wznowienie postępowania wskazać należy, iż skarżący jasno i wyraźnie podkreślił w treści tego pisma, iż wnosi o potraktowanie go jako zażalenia na postanowienie z dnia 18 sierpnia 2017 r. Wskazuje na to również tytuł tego pisma Wniosek o uchylenie postanowienia o prawomocności wyroku." W tym miejscu należy wskazać, że postanowienie z 25 października 2018 r. sygn. akt I OZ 1005/18, jako orzeczenie prawomocne, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, co wynika z treści art. 170 p.p.s.a. Oczywistym jest przy tym, że każdy prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia z uwagi na brzmienie art. 171 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Mając na uwadze wskazane wyżej przepisy Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie może inaczej ocenić wskazanych przez skarżącego pism z 9 sierpnia 2018 r. i z 6 września 2018 r. niż zrobił to Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym postanowieniu z 25 października 2018 r. sygn. akt I OZ 1005/18. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd na podstawie art. 277 p.p.s.a. odrzucił skargę, jako wniesioną po terminie.