III SAB/Gl 36/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W.K. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Promocji Gminy J. w przedmiocie informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność Dyrektora Ośrodka Promocji Gminy J.; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Ośrodka Promocji Gminy J. do załatwienia wniosku skarżącego; 4. zasądza od Dyrektora Ośrodka Promocji Gminy J. na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. w pozostałym zakresie skargę oddala. Pismem z dnia 14 sierpnia 2022 r. W. K. (dalej: Strona, Skarżący) zaskarżył bezczynność Dyrektora Ośrodka Promocji Gminy J. (dalej też jako: Dyrektor OPGJ, organ) w przedmiocie nieudostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Zażądał wydania wyroku, że: 1. organ dopuścił się braku udostępnienia informacji publicznej z rażącym naruszeniem przepisów prawa; 2. przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie 800,00 złotych; 3. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4. zasądzenia kosztów postępowania. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 11 lipca 2022r. Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej żądając informacji w zakresie podania kosztów organizacji i wykonania Dnia Dziecka w ramach J. Majówki w dniu 29 maja 2022 r. tj.: 1. łącznej kwoty poniesionych kosztów; 2. podania źródła finansowania przedsięwzięcia z podaniem pozycji w budżecie gminy oraz kwot finansowania z podziałem na źródła finansowania; 3. podania kwoty poniesionych kosztów z podziałem na poszczególne opłacone podmioty. Wobec braku odpowiedzi organu 14 sierpnia 2022 r. Skarżący złożył skargę na bezczynność Dyrektora OPGJ w realizacji tego wniosku wskazując, że organ dopuścił się braku udostępnienia informacji publicznej z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r. WSA w Gliwicach nałożył na organ karę grzywny w wysokości 500 zł. za nieprzekazanie skargi sądowi w ustawowym terminie. W dniu 18 stycznia 2023r. Dyrektor OPGJ przesłał Skarżącemu informację stanowiącą odpowiedź na wniosek. W odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że przyczyną niedopełnienia ciążących na organie obowiązków były problemy z obsługą skrzynki podawczej jednostki, a tym samym brak dostępu do poczty dostarczanej za jej pośrednictwem. Nadto nieodbieranie poczty elektronicznej w dniach od 22 grudnia 2022 r. do 13 stycznia 2023 r. było spowodowane przebywaniem Dyrektora OPGJ na zwolnieniu lekarskim. Zatem w tym stanie rzeczy uznać należy, że doszło do bezczynności. Jednocześnie o braku charakteru rażącego naruszenia prawa w tym przypadku winno przesądzać, iż organ nie zmierzał do nie udzielenia Wnioskodawcy odpowiedzi na jego wniosek, ale że do tego zaniechania doszło wskutek problemów technicznych związanych z obsługą elektronicznej skrzynki podawczej jednostki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sąd administracyjny kontroluje działalność organów administracji publicznej, do czego zobowiązuje go art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wskazuje z kolei art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej P.p.s.a.), a jednym z jej przedmiotów jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w odniesieniu do m. in. obowiązku wydania określonej decyzji administracyjnej czy też dokonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o czym przesądza art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Sąd stosuje kryterium legalności, a zatem zgodności z prawem procesowym i materialnym (art. 1 § 2 wskazanej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w określonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest bezczynność organu polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek złożony w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej u.d.i.p.). Ustawa ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. W przypadku złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem ustalenie tych okoliczności pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Dyrektora Ośrodka Promocji Gminy J. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p. Oceniając zaś aspekt przedmiotowy sprawy wskazać stwierdzić, że żądane przez skarżącego informacje w zakresie podania kosztów organizacji i wykonania Dnia Dziecka w ramach J. Majówki stanowią expressis verbis informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Wobec spełnienia obu wskazanych przesłanek udostępnienia informacji publicznej organ, do którego skierowano wniosek, powinien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Przy czym ustawa nie wskazuje jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy przez pryzmat ww. przesłanek pozwoliła stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w spornym zakresie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący 11 lipca 2022 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, skierował do Dyrektora OPGJ wniosek o udostępnienie informacji publicznej żądając podania kosztów organizacji i wykonania Dnia Dziecka w ramach J. Majówki. Do czasu wniesienia skargi tj. 14 sierpnia 2022 r., organ nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia wniosku skarżącego, nie skorzystał również z przysługującego mu uprawnienia w postaci możliwości przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 13 ust. 2 ustawy. Żądana informacja została natomiast udzielona dopiero 18 stycznia 2023 r., co stanowiło bezpośrednią reakcję na wniesioną skargę. Jednocześnie skoro organ administracji po wniesieniu skargi na bezczynność udostępnił wnioskowaną informację w całości, to bezprzedmiotowe jest zobowiązy-wanie organu do wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zobowiązywanie organu w takich warunkach do wydania aktu lub dokonania czynności byłoby więc niecelowe i zbyteczne. Tym samym postępowanie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do rozpoznania wniosku (pkt 3 wyroku). Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. Podkreślić należy bowiem, że zakończenie postępowania przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji Sądu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie 1 sentencji, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem udostępnienie wnioskowanej informacji nastąpiło dopiero w dniu 18 stycznia 2023 r., czyli cztery miesiące po złożeniu wniosku. Oznacza to, że w sprawie doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zatem w konsekwencji należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, jednak z uwagi na trudności techniczne i zdrowotne, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13). Ponadto w pkt 5 wyroku Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a oddalił skargę w pozostałym zakresie uznając, że strona skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła, aby poniosła szczególne szkody z powodu działania organu. Tymczasem suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Przepis ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. O zwrocie kosztów postępowania w pkt 4 Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. ----------------------- 1