III SAB/Gl 50/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2021 r. sprawy ze skargi "A" w W. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) w pozostałym zakresie skargę oddala. Wnioskiem z 11 października 2020 r. A w W. (dalej jako strona lub strona skarżąca) zwróciło się do Wojewody [...] o wydanie kopii zanonimizowanej decyzji uchylającej pozwolenie na budowę dla farmy wiatrowej [...] wydanej przez Starostwo Powiatowe w R., a nadto o udostępnienie metryki akt tej sprawy oraz decyzji Wojewody, jeżeli takowa została już wydana. Wobec braku odpowiedzi ze strony organu, pismem z 19 listopada 2020 r., A wniosło ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. W jego treści domagało się; - wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, nie dłuższego niż 7 dni; - zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; - podjęcia środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości; - stwierdzenia, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przekazując ponaglenie Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w W. (vide: pismo z [...] r.) Wojewoda [...] wskazał, że przyczyną opóźnienia były braki kadrowe w Oddziale Administracji Architektoniczno-Budowlanej oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju. Dodatkowo wyjaśnił, że [...] r. załatwił wniosek, to jest przesłał stronie żądane informacje (zanonimizowane decyzje wraz z metryką sprawy, której dotyczyły). Mając na uwadze powyższe Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. przesłał otrzymane ponaglenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (vide: pismo z [...] r.). W tej sytuacji A w piśmie z 15 stycznia 2021 r. oświadczyło, że ponaglenie stanowi skargę na bezczynność Wojewody [...]. W uzupełnieniu tej skargi wskazało, że domaga się: - stwierdzenia bezczynności organu, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty [...] zł oraz - zasądzenia kosztów postępowania. Następnie powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z 7 września 2018 r. sygn. II SAB/Gl 23/18 podało, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych toczy się od 5 lat. Ponieważ tego typu inwestycje mają negatywny wpływ na zdrowie ludzi dalsza zwłoka w prowadzeniu tego postępowania jest niedopuszczalna. Dlatego zasadne jest zdyscyplinowanie organu przez zasądzenie na jego rzecz kwoty [...] zł. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie p.p.s.a.). Przechodząc natomiast do meritum sprawy, której dotyczy złożona skarga w pierwszej kolejności należy przywołać art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Stosownie bowiem do treści tego przepisu sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola ta zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy p.p.s.a. obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a sąd na podstawie art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Należy w tym miejscu zauważyć, że złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu. Wprawdzie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają, na czym polega stan bezczynności, niemniej jednak w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że ze stanem tym mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109 wraz z powołanym orzecznictwem). Chodzi zatem o brak działań organów administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na te organy obowiązek załatwienia sprawy w określonym czasie i w określonej formie. Na gruncie spraw z zakresu informacji publicznej bezczynność taka zachodzi wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznych, pomimo dysponowania żądaną informacją publiczną, nie udostępnia jej - zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 – dalej jako "u.d.i.p.") bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, nieodpowiadającej treści żądania bądź też w tym terminie nie wydaje, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Dla oceny, czy podmiot będący adresatem wniosku o udzielenie informacji publicznej pozostaje w bezczynności istotne znaczenie ma ustalenie, czy był on zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a także czy wnioskowana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot do którego skierowany został wniosek był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na skuteczne postawienie wskazanemu podmiotowi zarzutu bezczynności. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej - zobowiązany był do jej udostępnienia. W sprawie nie jest też kwestionowane, że żądana przez stronę skarżącą informacja posiadała walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Obowiązkiem organu było zatem udostępnienie stronie żądanej informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie wydanie w tym terminie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Tymczasem jak wynika z akt sprawy na wniosek strony z 11 października 2020 r. organ udzielił odpowiedzi dopiero [...] r. To oznacza, że dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie, albowiem przedmiotowy wniosek załatwił po terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z powyższych względów uzasadnione było stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., że w rozpoznawanej sprawie miała miejsce bezczynność organu, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, które ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publik. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie bezczynność organu nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ, wprawdzie po terminie, ale jednak, udzielił żądanej informacji publicznej. Nie zignorował wniosku strony przesyłając przy piśmie z [...] r. zanonimizowane decyzje Starosty R. i Wojewody [...] wraz z metryką sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę dla farmy wiatrowej [...]. Dlatego też, na podstawie art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, ale bez rażącego naruszenia prawa (jak w pkt 1 sentencji wyroku). Powyższa ocena skutkowała oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny (pkt 3 sentencji wyroku). Jest to bowiem środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków. W niniejszej sprawie sposób działania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej nie uzasadniał zastosowania represji w postaci grzywny. Okoliczności sprawy nie wskazywały także na konieczność dyscyplinowania organu w celu zapewnienia podjęcia przez niego dalszych czynności. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. Natomiast o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej kwoty [...] zł (słownie: [...] złotych), tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.