III SAB/Gl 505/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J.Z. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Sportu i Rekreacji w B. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu oraz że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 3) zasądza od Dyrektora Ośrodka Sportu i Rekreacji w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 19 sierpnia 2022r. skarżący J.Z. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Ośrodka Sportu i Rekreacji w B. w załatwieniu jego wniosku z 29 czerwca 2022r. uzupełnionego wnioskiem z 13 lipca 2022r. W skardze wniósł o: - zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni, - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i ustalenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Z akt spawy wynika, że pismem z 29 czerwca 2022r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na pięć pytań dotyczących realizacji umowy na koszenie trawy na terenach gminnych. Dotyczyły one odbioru prac, naliczenia kar umownych, zamiaru rozwiązania umowy z wykonawcą i innych kwestii związanych z realizacją umowy. Jak wynika z kolejnego pisma skarżącego, datowanego na 13 lipca 2022r., przyznał on, że otrzymał w związku z nim pismo od OSiR, ale stwierdził, że nie zawierało ono odpowiedzi na postawione przez niego pytania. Jednocześnie wskazał, że na bieżąco prowadzi monitoring prac i wskazał tereny nieskoszone i niezagrabione lub zagrabione częściowo. Podkreślił, że pismami z 30 maja 2022r. (brak go w aktach administracyjnych) i 29 czerwca 2022r. zwrócił się o dostęp do informacji publicznej w postaci umowy, protokołów odbioru, zleceń i wszelkiej korespondencji z wykonawcą dot. realizacji umowy i powołał się na § 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obligujący adresata wniosku do jego załatwienia w terminie 14 dni od wpływu wniosku. Pismem z 3 sierpnia 2022r. organ powiadomił skarżącego, że ze względu na sezon urlopowy i braki kadrowe nie był w stanie udzielić odpowiedzi na pisma z 29 czerwca i 13 lipca 2022r. Poprosił wnioskodawcę, aby wypisał w punktach o które informacje zwraca się na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż w dwóch poprzednich wnioskach nie było takiej informacji. Z akt nie wynika, aby skarżący ustosunkował się do tego wezwania. Wystąpił do sądu administracyjnego z wskazaną na wstępie skargą uzasadniając ją tym, że do dnia jej sporządzenia nie otrzymał odpowiedzi organu na wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że skarżący powołał się na ustawę o dostępie do informacji publicznej dopiero w piśmie z 13 lipca 2022r. Wskazał, że wnioskodawca ostatecznie sprecyzował zakres żądanych informacji w piśmie z 10 sierpnia 2022r. (brak go w aktach). W związku z tym, organ poinformował skarżącego 23 sierpnia 2022r. o przedłużeniu terminu do udzielenia informacji do 10 października 2022r., lecz skarżący wystąpił ze skargą mimo, że termin ten nie nadszedł. Oświadczył, że termin ten zostanie dotrzymany, a informacje, które są w posiadaniu organu będą udzielone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – tekst jednolity, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip"), która w art. 2 ust. 1 udip określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną. W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności. Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie udip wskazać należy, że wniosek został skierowany do Dyrektora OSiR, który jest jednostką organizacyjną Miasta B., co wynika z pełnomocnictwa udzielonego Dyrektorowi przez Prezydenta Miasta. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. (Podkr. Sądu). Odnośnie przesłanki przedmiotowej zauważyć przyjdzie, że treść wniosku z 29 czerwca 2022r. dotyczyła realizacji umowy na koszenie trawy na terenach gminnych, a więc odnoszącej się do mienia komunalnego i finansowanej ze środków gminy, co wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii umowy na realizację tego zadania. Oznacza to, że w sprawie została spełniona zarówno przesłanka przedmiotowa (żądana informacja ma charakter informacji publicznej), jak i podmiotowa (adresat wniosku należy do grupy podmiotów zobowiązanych do jej udostępnienia). Art. 13 udip stanowi, że: 1. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z powyższego wynika, że organ zasadniczo załatwia wniosek w terminie 14 dni. Co prawda może przedłużyć termin do udzielenia żądanej informacji, ale w każdym przypadku jest zobligowany do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy. Przypomnieć należy, że wniosek skarżącego wpłynął do organu 29 czerwca 2022r. Faktem jest, że wnioskodawca oświadczył, że zapytanie kieruje w trybie udip dopiero 13 lipca 2022r. Skoro bowiem skarżący zaniechał złożenia tego oświadczenia już wraz ze złożeniem wniosku z 29 czerwca 2022r., to nie można organowi czynić zarzutu, że tak go nie potraktowała, gdyż nie ma obowiązku się tego domyślać. Wobec powyższego Sąd przyjął, że dopiero wówczas organ powziął wiadomość o podstawie prawnej wniosku i trybie, w jakim winien on być procedowany, dlatego przyjął, że dopiero od tej daty rozpoczął bieg termin do jego rozpatrzenia. Nawet jednak przyjmując tę datę organ winien był podjąć reakcję na wniosek najpóźniej do 27 lipca 2022r., podczas gdy nastąpiło to dopiero 3 sierpnia 2022r. i sprowadzało się do podania, których z żądanych informacji skarżący żąda w trybie udip. Oznacza to, że reakcja organu była jednocześnie i spóźniona i nieprawidłowa, bowiem rzeczą organu jest dokonanie kwalifikacji żądanych danych jako informacji publicznej bądź niemającej takiego charakteru i w zależności od tego odpowiednie procedowanie, czego nie uczynił. Po wtóre zauważyć przyjdzie, że zobowiązany organ może przedłużyć termin do załatwienia wniosku, ale - zgodnie z wyżej cytowanym art. 13 ust. 2 udip – okres przedłużenia winien być nie dłuższy, niż dwa miesiące od wpływu wniosku. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ przedłużył termin rozpatrzenia wniosku do 10 października 2022r., a zatem do prawie 3 miesięcy od powołania się przez skarżącego na przepisy udip jako podstawę prawną wniosku z 29 czerwca 2022r., co także stanowi naruszenie prawa. Wskazuje to, że zasadny jest zarzut skarżącego, że organ dopuścił się bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność nosiła cechy rażącego naruszenia prawa. Dał bowiem wiarę organowi, że nieudzielenie informacji w terminie nie było wynikiem celowego unikania załatwienia sprawy, (tym bardziej, że organ oświadczył, że w przedłużonym terminie informacji udzieli), lecz wynikało z jego niezbyt sprawnego działania. Jednocześnie w punkcie 2. Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się 100 zł wpisu od skargi.