III SAB/Gl 530/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę. J. P. - (dalej jako strona, skarżący) - w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił bezczynność Śląskiej Izby Lekarskiej, -dalej również jako ŚIL, organ- Okręgowej Radzie Lekarskiej w Katowicach - w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 20 lipca 2020 r. dotyczących fundacji "[...]" zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wniósł o: 1 stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 2. zasądzenie grzywny; 3. zasądzenie kosztów postępowania wg norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Śląska Izba Lekarska jako Fundator Fundacji "[...]" co roku zatwierdza sprawozdania finansowe Fundacji stąd posiada żądane informacje. Nawet jednak gdyby ich nie posiadała, powinna była skierować złożony do niej wniosek, do innego właściwego podmiotu i poinformować o tym fakcie wnioskodawcę. Wskazał, iż fundacja działa jak skarbonka która gromadzi środki finansowe w formie należności. Śląska Izba Lekarska nie ustaje w czynnościach mających na celu ograniczenie dostępu do informacji publicznej i nie wyjaśnia, których podmiotów dotyczą należności względem fundacji. W odpowiedzi na skargę złożoną przez Okręgową Izbę Lekarską w Katowicach wniosła ona o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie po upływie terminu do jej złożenia. Następnie w odpowiedzi na skargę zawarła opis stanu faktycznego sprawy. Pismem z dnia 20 lipca 2020r skierowanym do Śląskiej Izby Lekarskiej przesłanym na skrzynkę ePUAP skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej informacji dotyczących Fundacji "[...]" w zakresie: 1. numeru rachunku bankowego na które dokonywane były wpłaty, tytułem 1% podatku PIT dla Fundacji [...]; 2. nazwy właściciela konta bankowego na które dokonywane były wpłaty, tytułem 1% podatku PIT dla Fundacji [...]; 3. przyczyny rozbieżności treści bilansu za rok 2018 złożonego do KRS z treścią bilansu za rok 2018 złożoną do Narodowego Instytutu Wolności. W odpowiedzi na ww. wniosek pismem z dnia 30 lipca 2020 r. Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej udzielił skarżącemu odpowiedzi wskazując, że Okręgowa Rada Lekarska w Katowicach nie dysponuje danymi wskazanymi we wniosku skarżącego. Jednocześnie wskazano, że Fundacja "[...]" nie jest organem Śląskiej Izby Lekarskiej. Okręgowa Rada Lekarska w odpowiedzi na skargę odnosząc się do zarzutów w niej przedstawionych wskazał, że Okręgowa Rada Lekarska w Katowicach jest jednym z organów Śląskiej Izby Lekarskiej, która to zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich jest jednostką organizacyjną samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów. Śląska Izba Lekarska jest Fundatorem Fundacji "[...]". Zgodnie ze statutem Fundacji oraz upoważnieniem Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach do wykonywania wszelkich uprawnień w imieniu Fundatora został upoważniony Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach T. U.. Dalej wskazała, że Fundator nie jest w posiadaniu wnioskowanych przez skarżącego informacji, o czym poinformował skarżącego w piśmie z dnia 30 lipca 2020. Zaznaczyłaa także, że Śląska Izba Lekarska nie była zobowiązana do przekazania wniosku do innego właściwego, podległego mu podmiotu lub osoby pełniącej w niej funkcje oraz poinformować o tym fakcie wnioskodawcę. W tym zakresie powołała się na orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 104/16 i orzeczenie WSA w Bydgoszczy z 3.11.2022 r., II SAB/Bd 98/22. Zwróciła uwagę, że na podstawie § 13 ust. 1 pkt a i c Regulaminu Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach, Okręgową Radę Lekarską w Katowicach i Śląską Izbę Lekarską reprezentuje Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach. Upoważnienie Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach do występowania w imieniu Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach i Śląskiej Izby Lekarskiej wynika również z ustawy o izbach lekarskich z dnia 2 grudnia 2009 r. Zgodnie z art. 25 ww. ustawy Okręgowa Rada Lekarska kieruje działalnością Śląskiej Izby Lekarskiej. Z kolei pracą Okręgowej Rady Lekarskiej zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy kieruje jej Prezes. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie (wyrok WSA w Gliwicach z 21 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gl 34/21). Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, ani nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usuniecie przeszkody do wydania decyzji (vide: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo prawnicze Lexis Nexis, 2005). Celem skargi na bezczynność organu administracji jest więc zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Zaznaczenia także wymaga, iż skarga na bezczynność w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej nie jest zakreślona jakimkolwiek terminem, istotnym jest bowiem to czy podmiot do którego zapytanie wniesiono z uwagi na swoja pozycję ustrojową pozostaje w bezczynności w zakresie złożonego doń w tym względzie wniosku, czy nie i to podlega kontroli przez sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (por. art. 149 § 2 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak wynika bowiem z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność ŚIL w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z 20 lipca 2020r. o udostępnienie informacji publicznej . Przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy podnieść należy, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 oraz art. 3 ust. 2 u.d.i.p.; po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej jest podmiot, o którym mowa w art. 4 u.d.i.p. Po trzecie zaś, co wynika z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. - obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (wyrok WSA w Warszawie z 6 maja 2011 r. sygn. akt II SAB/Wa 104/11). Oznacza to, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez nią informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. W przedmiotowej sprawie w ocenie Skarżącego, istnieje stan bezczynności po stronie ŚIL jak i Okręgowej Rady lekarskiej w Katowicach w imieniu której odpowiedzi co do żądanych informacji publicznych udzielił jej Prezes. Jak wynika z art. 25 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz.1342 ze zm.; dalej: u.i.l) - okręgowa rada lekarska kieruje działalnością okręgowej izby lekarskiej w okresie między okręgowymi zjazdami lekarzy (...) W skład okręgowej rady lekarskiej – według art. 26 ust. 1 u.i.l. - wchodzą prezes okręgowej rady lekarskiej i jej członkowie wybrani przez okręgowy zjazd lekarzy. Prezes okręgowej rady lekarskiej w szczególności: 1) kieruje pracą rady i prezydium rady; 2) przewodniczy obradom rady i prezydium rady. (art. 27 u.i.l.) Dodatkowo - na podstawie § 13 ust. 1 pkt a i c Regulaminu Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach, Okręgową Izbę Lekarską w Katowicach i Śląską Izbę Lekarską reprezentuje Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Katowicach. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej Skarżący złożył do ŚIL. Członkowie izb lekarskich stanowią samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów. (por. art. 2 ust. 1 u.i.l.) Okręgową izbę lekarską i Wojskową Izbę Lekarską stanowią lekarze wpisani na odpowiednią listę członków (art. 2 ust. 4 u.r.l.) Zatem Śląska Izba lekarska jako organ samorządu zawodowego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 2 u.d.i.p. jest co do zasady podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. W niniejszej sprawie nie jest też przedmiotem sporu okoliczność, że żądane przez Skarżącego informacje są informacjami publicznymi albowiem dotyczą podmiotu o którym mowa w art. 4 ust. 1 wykonującego zadanie publiczne. Termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 u.d.i.p., zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej", użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dla Sądu niespornym pozostaje to, iż Fundacja [...] jako realizująca zadania pomocy seniorom lekarzom, takie zadania publiczne wykonuje i to wynika wprost z odpisu KRS [...]. Dla powstania obowiązku udostępnienia informacji publicznej znaczenie ma regulacja art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Jak wynika z jego brzmienia zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Przywołany przepis jednoznacznie wskazuje, że dla realizacji obowiązku informacyjnego istotne znaczenie ma to, czy dany podmiot posiada informację publiczną żądaną przez wnioskodawcę. Organ ma obowiązek udostępnienia informacji tylko wtedy, gdy jest w jej posiadaniu. Nie ma natomiast takiego obowiązku, gdy wnioskowanej informacji nie posiada i to także wówczas, gdy powinien ją posiadać (por. wyrok NSA z 23 września 2003 r. sygn. akt II SA 1852/03; wyrok NSA z 20 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2235/12; wyrok NSA z 14 września 2023 r. sygn. akt III OSK 1209/22). Oznacza to, że nieposiadanie wnioskowanej informacji publicznej przez podmiot zobowiązany do jej udostępnienia stanowi na gruncie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. negatywną przesłankę udostępnienia tej informacji, co uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku o dostęp do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 638/14). Nie sposób bowiem nałożyć na organ obowiązku i wymagać od niego udostępnienia informacji publicznej, której nie posiada (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 478/23). W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, iż w przypadku nieposiadania wskazanych we wniosku informacji adresat żądania zobligowany jest do powiadomienia o tym wnioskodawcy w drodze czynności materialno-technicznej (por. M. Jabłoński, K. Wygoda (w:) Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, red. A. Piskorz-Ryń, M. Sakowska-Baryła, Warszawa 2023, art. 4; wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6612/21). Z akt administracyjnych wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej przesłany został ŚIL w dniu 20 lipca 2020r. zaś odpowiedź została udzielona 30 lipca 2020r. zatem z zachowaniem terminu 14 dni od dnia wniesienia wniosku. W ustawowym terminie Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej powiadomił Skarżącego, że nie posiada wnioskowanej informacji. Wnioskowane informacje dotyczą Fundacji [...] która nie jest organem SIL. Rzetelność udzielonych wyjaśnień Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej nie budzi wątpliwości Sądu. Fakt nieposiadania żądanych informacji został wykazany w wyjaśnieniach udzielonych w odpowiedzi na skargę i nie został skutecznie podważony w zawartych przez Skarżącego w skardze wywodach. Skoro Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej poinformował Skarżącego o nie posiadaniu żądanych informacji publicznych w ustawowym terminie to zarzut bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie jest zasadny. Nie ma racji Skarżący zarzucając Prezesowi Okręgowej Rady Lekarskiej uchybienie natury proceduralnej, polegające na tym, że nie skierował jego wniosku do innego właściwego, podległego mu podmiotu lub osoby pełniącej w niej funkcję oraz nie poinformował o tym fakcie Skarżącego. Wskazanie we wniosku o udostępnienie informacji publicznej określonego adresata żądania powołuje, że tylko ten podmiot uprawniony jest do załatwienia tego wniosku. Na gruncie u.d.i.p. adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie może przenieść tego obowiązku na inny podmiot. Odpowiada bowiem za te informacje, która są lub nie są w jego posiadaniu (por. K. T., Dostęp do informacji publicznej w świetle obowiązujących i przyszłych regulacji, Warszawa 2019, s. 123-128). Dodatkowo zastosowanie trybu nieprzewidzianego w przepisach ustawy i przekazanie sprawy do innego podmiotu powodowałoby, że adresat żądania znajdowałby się w bezczynności w zakresie załatwienia wniosku (por. przywołany wyżej wyrok NSA z dnia 7 lutego 2023 r.). Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że na gruncie u.d.ip nie został stworzona możliwość przekazanie wniosku, w trybie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz.572 z późn. zm.). Stanowi on, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w procedurze określonej w u.d.i.p. tylko w ograniczonym zakresie, tj. w przypadku decyzyjnego trybu załatwiania spraw dotyczących odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji, co wynika wprost z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Nie stosuje się zatem ich do całego postępowania zainicjowanego żądaniem o udzielenie informacji publicznej, stąd wyłączone jest stosowanie art. 65 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 104/16) Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.