III SO/Gl 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. R. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi "A" w Z. w przedmiocie wymierzenia organowi ponownej grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia: 1. Odrzucić wniosek; 2. Zwrócić K. R. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych ) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu. Postanowieniem z 21 września 2021 r., III SO/Gl 9/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy z wniosku K. R. (dalej: skarżący) o wymierzenie grzywny Dyrektorowi "A" w Z. (dalej: organ) w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w przedmiocie informacji publicznej, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a odmówił wymierzenia grzywny. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z tego względu, że wnioskodawca składa kolejne skargi na bezczynność organu w zakresie rozpoznania tego samego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Mając tę okoliczność na uwadze w ocenie Sądu pierwszej instancji nałożenie grzywny nie spełni swojego celu, albowiem poprzednio nałożone grzywny i tak nie zdyscyplinowały organu. Organowi wymierzono już trzy grzywny, z których żadna nie odniosła celu prewencyjno-dyscyplinującego. Sąd I instancji wziął także pod uwagę, że skarżący de facto nie ponawia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, lecz ogranicza się do składania skarg na bezczynność w zakresie rozpoznania tego samego wniosku. Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. przez odmowę wymierzenia grzywny w sytuacji gdy organ w sposób rażąco lekceważący po raz kolejny nie dopełnia obowiązku przekazania skargi do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 listopada 2021 r., o sygn. akt III OZ 1104/21 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W ocenie NSA jeśli mimo nałożenia grzywny organ w dalszym ciągu nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, to nałożenie kolejnej grzywny jest zasadne. Wskazał, że prawidłowa wykładnia art. 55 § 1 p.p.s.a. nakazuje uznać, iż okoliczność braku skutku przez poprzednio nałożone grzywny przemawia za koniecznością ponownego wymierzenia grzywny i to co do zasady w zwiększonym wymiarze, a nie za koniecznością oddalenia złożonego wniosku. Jednocześnie NSA zobowiązał Sąd, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rozważył dopuszczalność wniosku o ponowne wymierzenie grzywny. Podkreślił, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że sprawa dotyczy nieprzekazania skargi w przedmiocie bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, co do którego to wniosku został wydany prawomocny wyrok sądu administracyjnego. Wnioskodawca uczynił ww. wniosek przedmiotem kolejnej skargi, domagając się stwierdzenia dalszej bezczynności organu. W takim stanie rzeczy należy poddać ocenie, czy sprawa z drugiej skargi dotyczy sprawy prawomocnie rozstrzygniętej, czy też brak jest tożsamości przedmiotowej sprawy. W piśmie z [...] r. skarżący podtrzymał swój wniosek o wymierzenie grzywny wobec dalszej bezczynności i niewykonania przez organ prawomocnego wyroku o sygn. akt III SAB/Gl 121/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., także na posiedzeniu niejawnym. Artykuł 54 § 2 p.p.s.a. przewiduje, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Należy w tym miejscu wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r. (II GPS 3/09, LEX nr 530144) w której przesądzono o charakterze instytucji wymierzenia grzywny. Wynika z niej, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Powołane przepisy pozwalają sądowi na wymierzenie grzywny po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody niedopełnienia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że wniosek skarżącego dotyczy wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. z uwagi na nieprzekazanie skargi z dnia [...] r. w przedmiocie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, o którą wniósł w dniu [...] r. Na skutek złożenia wniosku o nałożenie grzywny za nieprzekazanie akt, tutejszy Sąd postanowieniem z 21 września 2021 r., III SO/Gl 9/21 odmówił wymierzenia organowi grzywny. Wobec tego, że organ nie przekazał akt do Sądu, sprawa została rozpoznana na podstawie skargi. Wyrokiem z 22 września 2020 r., III SAB/Gl 121/20 tutejszy Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe orzeczenie jest prawomocne. Natomiast powyższe postanowienie z 21 września 2021r. zostało uchylone przez NSA, który w swoich zaleceniach co do ponownego rozpoznania sprawy wskazał, że: "Sąd pierwszej instancji rozważy dopuszczalność przedmiotowego wniosku o wymierzenie grzywny. Sąd ten w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że niniejsza sprawa dotyczy nieprzekazania skargi w przedmiocie bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku K. R., co do którego to wniosku został wydany prawomocny wyrok sądu administracyjnego. Wnioskodawca uczynił ww. wniosek przedmiotem kolejnej skargi, domagając się stwierdzenia dalszej bezczynności organu. W takim stanie rzeczy należy poddać ocenie, czy sprawa z drugiej skargi dotyczy sprawy prawomocnie rozstrzygniętej, czy też brak jest tożsamości przedmiotowej sprawy. Niedopuszczalność ponownej skargi powinna bowiem skutkować odrzuceniem wniosku o wymierzenie grzywny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.". Zaakcentować należy, że z mocy art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Poza tym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Z powyższego wynika, że z uwagi na zaistnienie "powagi rzeczy osądzonej" wykluczone jest ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy. Sprawa inicjowana przez skarżącego skargą z [...] r. na bezczynność organu w realizacji jego wniosku z [...] r. o udostępnienie informacji publicznej została rozpoznana na podstawie skargi i zakończona wyrokiem z 22 września 2020 r., III SAB/Gl 121/20. Orzeczenie jest prawomocne. Należy mieć na uwadze to, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami (por. postanowienie NSA z 18 marca 2021 r., III OZ 176/21, LEX nr 3150372). W takiej więc sytuacji zachodzi podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a). Wobec powyższego, korzystając z powagi rzeczy osądzonej, kolejne skargi dotyczące przedmiotowego wniosku będą podlegały odrzuceniu. Niedopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje konieczność odrzucenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być bowiem rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA m.in. z 1 października 2021 r., III OZ 658/21, opubl. CBOSA). Natomiast pismo skarżącego z [...] r. zawierające wniosek o wymierzenie grzywny wobec dalszej bezczynności i niewykonania przez organ prawomocnego wyroku o sygn. akt III SAB/Gl 121/20 jest poza granicami niniejszego postępowania, dotyczy bowiem już zupełnie innego przedmiotu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.