III SO/Gl 3/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku T.O. dotyczącego skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2018 r. T.O. złożył 19 kwietnia 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. W uzasadnieniu tego wniosku, złożonego na formularzu PPF, oświadczył, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córkami w wieku [...] i [...] lat, które jeszcze się uczą. Poza gospodarstwem rolnym o pow. 3,07 ha, jako składniki posiadanego majątku wymienił: łąki o pow. 3,14 ha, budynek o pow. 35 m2, środki pieniężne na rachunku bankowym rzędu ok. 200,00 zł i w gotówce w kwocie 2.500,00 zł. Wnioskodawca podkreślił, że uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego dochód wynosi 1.333,00 zł miesięcznie, przy czym dochód przeznacza na bieżące utrzymanie i opłaty, które obejmują podatek od nieruchomości (839,00 zł wydatek roczny), telefon (122,00 zł na miesiąc), energię elektryczną (250,00 zł miesięcznie), ubezpieczenie KRUS (429,00 zł wydatek kwartalny) oraz wodę i odprowadzanie ścieków (80,00 zł na miesiąc). Pismem z 7 maja 2018 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do akt sprawy T.O. przedłożył: - zaświadczenie o zameldowaniu; - dokumenty źródłowe potwierdzające, iż córki skarżącego kontynuują naukę; - wydruki z ksiąg wieczystych posiadanych przez skarżącego nieruchomości; - zaświadczenie z urzędu skarbowego wskazujące, iż wypracowany w 2017 r. dochód wynosił 129,20 zł; - kserokopie decyzji o przyznaniu dopłat rolnych do posiadanego gospodarstwa; - zaświadczenie o stanie cywilnym wnioskodawcy; - wyciąg z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy; - dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość ponoszonych miesięcznie opłat związanych z koniecznym utrzymaniem. Postanowieniem z 1 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzając, że T.O. nie wykazał, iż aktualnie znajduje się w sytuacji spełniającej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem uchylił się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji rodzinnej i finansowej, w której się znajduje. Referendarz podkreślił, że wraz z wnioskodawcą oraz jego dwoma córkami wspólne gospodarstwo tworzy także partnerka wnioskodawcy – A.S., której sytuacji materialnej nie przedstawił T.O.. Nadto referendarz zaakcentował, iż konkubinat jest związkiem o cechach podobnych do małżeństwa, a konkubenci tworzą rodzinę wspólnie zamieszkającą. Referendarz podniósł, że sytuacja w której wnioskodawca uchyla się od przedstawiania informacji na temat swojej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy. Na poparcie swojego stanowiska referendarz przywołał orzecznictwo sądowe. Od powyższego orzeczenia T.O. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. Wnioskodawca stwierdził, że referendarz błędnie ocenił jego sytuację, gdyż nie ma wiedzy o dochodach A.S., a wskazał jedynie koszty w których on partycypuje. Podkreślił, że bez zapożyczania się w instytucjach parabankowych nie będzie w stanie uiścić wpisu sądowego, co zamyka mu drogę sądową. Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.) dokonując merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). T. O. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. powinien wykazać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się od wniosku skarżącego o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sadowych, wskazać należy, iż to na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt: I FZ 429/12 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe, przytaczane w dalszej części uzasadnienia, orzeczenia). Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny i niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy. Sąd w pełni podzielił stanowisko referendarza sądowego zawarte w postanowieniu z 1 czerwca 2018 r., albowiem skarżący nie przedstawił w pełni swojej sytuacji finansowej, jak i rodzinnej, co skutkowało brakiem przesłanek do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Analiza przedstawionych we wniosku okoliczności oraz materiału źródłowego przedłożony przez Stronę przy piśmie z 28 maja 2018 r. nie pozwala na wolne od wątpliwości ustalenie sytuacji materialnej T.O.. Wątpliwości wskazane przez referendarza w jego postanowieniu z 1 czerwca 2018 r. nie zostały również rozwiane przez argumentację zawartą w sprzeciwie z 25 czerwca 2018 r. W jego uzasadnieniu zawarto jedynie stwierdzenie, iż referendarz niewłaściwie ocenił przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty, a T.O. nie ma wiedzy o dochodach swojej partnerki A.S., przy czym przedstawił jedynie koszty w których sam partycypuje. Sąd stanął na stanowisku, iż podniesione w sprzeciwie okoliczności nie mogły podważyć poczynionych w zaskarżonym postanowieniu ustaleń oraz ich oceny prawnej. W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy zasadnie ocenił wniosek T.O., słusznie przyjmując, że podane informacje jako niekompletne nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku i jego uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.