III SO/Gl 4/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. S. o ukaranie grzywną Dyrektora S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. w przedmiocie inne - wniosku o ukaranie organu grzywną postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, J. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w całości lub w części. W uzasadnieniu powyższego podała, że poza domem o pow. [...] m2 posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie 1.506,89 zł, albowiem z uwagi na stan zdrowia zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. To oznacza, że poza stałymi wydatkami, do których zalicza się ogrzewanie (3.000,00 zł jednorazowo), energię elektryczną, gaz, odbiór śmieci, ścieków, podatek od nieruchomości, telefon (ok. 500,00 zł) zmuszona jest kupować leki, które z uwagi na cenę ogranicza przeznaczając na ten cel jedynie 100,00 zł. Tym bardziej, że zobowiązana jest do spłaty zaciągniętych kredytów bankowych, których umowy przedłożyła przy piśmie z dnia [...] r. Z ich treści ustalono, że poza kredytem hipotecznym, którego raty wynoszą 351,00 zł, spłaca jeszcze kredyt konsumpcyjny, którego odsetki wynoszą 170,00 zł. Natomiast limit zadłużenia na karcie kredytowej spłaca na raty w wysokości 214,00 zł, a od pozostałej części limitu płaci odsetki rzędu ok. 26,00 zł miesięcznie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie J. S. składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (druk PPF) pominęła informacje odnoszące się do jej sytuacji rodzinnej (vide: rubryka nr 6), tj. osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy z pisma wyjaśniającego z [...] r. ustalono, że w nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., w której zamieszkuje zameldowani są jej synowie: T. i R.S. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245) nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego" to w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymywaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory /pod. red. R. Mikosza/, Warszawa 2008 r., s. 154). Innymi słowy "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku. Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. A ponieważ wiek, stan cywilny, dochody i posiadany majątek synów nie został wskazany ani w treści urzędowego formularza, ani w nadesłanych przy piśmie z dnia [...] r. dokumentach źródłowych, przyjąć należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Za takim stanowiskiem przemawia zresztą regulacja zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. To oznacza, że możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia ten w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u niej. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Nie każdy bowiem wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo, oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienione wśród wydatków raty kredytów, które mimo niewielkiego dochodu rzędu 1.506,89 zł, J. S. regularnie płaci. A ponieważ w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.) brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku zarówno w całości jak i w części. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.