IV SA/Gl 100/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. UZASADNEINIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 1a, art.2, art.9, art.10 ust.1, art. 12 ust. 1, ust.2, art.15,art.18, art.20, art.25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.) odmówił T. C. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jak wynikało z uzasadnienia w/w decyzji, przyczyną odmowy wnioskowanego przez stronę świadczenia było niespełnienie przesłanki w postaci kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł po myśli art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ ustalił, iż dochód uzyskiwany w roku 2008, a to w roku poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł kwotę 18 988,41 zł, co w przypadku dwuosobowej rodziny stanowiło miesięczny dochód w wysokości 791,19 zł. Ponadto wskazał, iż ustalenia powyższe dokonane zostały na podstawie zaświadczeń właściwych urzędów skarbowych. Od opisanej na wstępie decyzji wnioskodawca odwołał się kwestionując poprawność stanowiska organu w zakresie obliczenia uzyskiwanego w jego rodzinie dochodu. Przeprowadzając swój wywód poparty obliczeniami wykazał, iż miesięczny dochód w jego rodzinie to kwota 665,69 zł przypadająca na jednego jej członka. Odwołujący pomniejszył bowiem uzyskiwany dochód, wynikający z zaświadczeń, którymi dysponował organ o 19 % podatku dochodowego. Ponad powyższe, w odwołaniu stwierdzono, iż organ powinien potraktować dochód uzyskany przez odwołującego z tytułu sprzedaży samochodu, jako dochód utracony, bowiem było to dochód jednorazowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 138 w 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Na wstępie swoich rozważań organ przywołał treść art. 9 ust. 2, art.2 pkt.11, art.2 pkt 2 , art. 15 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.), a także art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. nr 139 poz.992) w związku z art.2 pkt 4 i art. 2 pkt 5 w/w ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Odnosząc się do stanowiska odwołującego wskazał, iż z wiążących dla organu zaświadczeń wystawionych przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w C. wynika, zarówno w przypadku odwołującego, jak i jego matki, że należny podatek dochodowy wyniósł kwotę 0, 00 zł. Tym samym nie było możliwe pomniejszać uzyskany dochód przez członków rodziny odwołującego o dodatkowe 19 % z tytułu podatku. Organ odwoławczy dokonał kontroli obliczenia dochodu rodziny odwołującego także w aspekcie § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U. z 2008r. Nr 136 poz. 855). Wskazał, iż organ I instancji zobowiązany był zastosować sposób wyliczenia potrącanej z uzyskanego dochodu składki na ubezpieczenie zdrowotne według wskazania w przywołanym rozporządzeniu, co zostało dokonane prawidłowo. Organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem T. C., co do tego, by dochód pochodzący ze sprzedaży samochodu miałby być traktowany, jako utracony. Powołano w tym miejscu art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdzając, iż znajduje się tam zamknięty katalog przypadków, które można uznać za dochód utracony, a organ administracji jest związany taką definicją. Tym samym organ nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia zarzutów strony. Kwestionując stanowisko zaprezentowane w opisanej decyzji organu II instancji T. C. wystąpił ze skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się w niej zmiany zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego organy biorąc pod uwagę uzyskany w jego rodzinie dochód powinny gopomniejszyć o kwotę 19 % podatku. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący przywołał treść zaświadczeń wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i wskazał, iż w urzędzie skarbowym nie dokonano pomniejszenia dochodu brutto o podatek, o czym świadczy określenie potrąconego podatku kwotą 0,00 zł. Z tych względów organ powinien dokonać takiego pomniejszenia o podatek wynoszący 19% dochodu. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko nie znajdując podstaw do jego zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podkreślić trzeba, iż sądy te nie posiadają kompetencji do zmiany aktu organu administracji publicznej, tak, jak określono to w żądaniu skargi. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne badając czy wydawane przez te organy akty prawne nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego mogą w razie uznania kontrolowanego aktu, za nielegalny w rozumieniu w/w przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność, przy czym, jak głosi, art.134 §1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż postępowanie w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. Nr 192 poz. 1378 z późn. zm.) jest postępowaniem administracyjnym. Organy rozpoznające sprawy w przedmiocie uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego są zatem zobowiązane do przestrzegania procedury administracyjnej. Tym samym materiał sprawy powinien zostać wszechstronnie rozważony, a rozumowanie organu powinno znaleźć odbicie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu stanowisko skarżącego wywołane jest nienależytym rozumieniem treści zaświadczeń wystawionych przez organ urzędu skarbowego. Kontrolując działanie organu zważyć przyjdzie, iż skarżący domagał się przyznania świadczenia w postaci zaliczki alimentacyjnej, które to świadczenia uregulowane zostały ustawą z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.). W ustawie tej, co słusznie zostało zauważone przez organy rozpoznające sprawę, ustawodawca uzależnił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od spełnienia określonych we wskazanej ustawie warunków. Podstawowym takim warunkiem jest spełnienie kryterium dochodowego. Należy uznać za zasadne ustalenia organu, co do wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącego i jego rodziny, w roku poprzedzającym złożenie wniosku, gdyż dochód ten wyliczono zgodnie z regułami określonymi w przepisach wskazanych w podstawie prawnej decyzji organu I instancji, a także z uwzględnieniem zasad wynikających z treści § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U. z 2008r. Nr 136 poz. 855). Spornym natomiast stało się, wobec twierdzeń zawartych w skardze, a także w odwołaniu strony, działanie organu w zakresie obliczenia dochodu. Skarżący reprezentował bowiem pogląd, iż dochód przedstawiony w zaświadczeniach Naczelnika II Urzędu Skarbowego w C., to dochód wymagający pomniejszenia o 19% podatku. Stanowisko skarżącego nie jest jednak zasadne w świetle ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst obowiązujący na dzień wydawania decyzji (Dz. U. z 2000 Nr 14 poz.176). Bezspornie wynika bowiem z przedstawionych w aktach zaświadczeń urzędu skarbowego, że dochody uzyskane przez skarżącego i jego matkę zostały poddane opodatkowaniu, jednakże kwota do zapłaty, jaka została z tego tytułu obliczona wyniosła kwotę 0,00 zł. Podatek dochodowy pobiera się od podstawy jego obliczenia według skali zamieszczonej w art. 27 ust. 1 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku, gdy obliczony zgodnie z wskazanym przepisem podatek mniejszy będzie niż kwota wolna od podatku (556,02 zł) rzeczywista kwota do zapłaty równa będzie zeru. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Kwota podatku równa zeru nie oznacza, że podatek nie został obliczony, nie został jedynie pobrany ze względu na jego wartość równą zeru. Z tych samych względów nie można w istocie pomniejszyć dochodu o kwotę wymierzonego podatku, jeśli jest ona równa zeru. Tym samym nie zrozumiałe wydaje się żądanie skarżącego, by powtórnie oceniać uzyskany przez członków jego rodziny dochód w pryzmacie stawki 19% podatku. Podkreślić nadto trzeba, iż organami wyznaczonymi do działania w przedmiocie ustalania obowiązku podatkowego są organy podatkowe określone w art. 13 § 1 Ordynacji podatkowej, a więc naczelnik urzędu skarbowego, jako organ pierwszej instancji i dyrektor izby skarbowej, jako organ odwoławczy odpowiednio od decyzji naczelnika urzędu skarbowego. Zadania te nie należą do kompetencji organów rozstrzygających w przedmiocie świadczeń dla osób uprawnionych do alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał nadto za stosowne odnieść się o stanowiska skarżącego prezentowanego w toku postępowania administracyjnego gdzie wnioskował, by uzyskany przez niego w 2008r. jednorazowy dochód z tytułu sprzedaży samochodu potratować w roku 2009r., jako dochód utracony. Przy analizie tego problemu należało na wstępie wskazać, co rozumieć należy przez dochód utracony na gruncie ustawy o pomocy dla osób uprawnionych do alimentów. Odpowiedzi na to pytanie pozwala udzielić analiza poszczególnych pojęć, zawartych w wymienionym akcie prawnym, dla sprecyzowania których, mimo, iż mają one swoje znaczenie potoczne, ustawodawca umieścił w art. 2 tego aktu słowniczek. Tak też w art. 2 pkt 17 cyt. ustawy wskazano, iż ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowana zdarzeniami opisanymi w tym przepisie. Jako utratę dochodu ustawodawca nakazał traktować - uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego, utratę prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, utratę zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie można przeto uznać zasadności poglądu, iż jednorazowość dochodu stanowi o jego utracie w roku następnym. Takie zdarzenie nie zostało wymienione jako dochód utracony w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Powołany przepis enumeratywnie wymienia przypadki, kiedy w rozumieniu ustawy następuje utrata dochodu. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie wykładni rozszerzającej i kwalifikowanie do dochodu utraconego tych przypadków, których nie wymienia powołany przepis. Przepis ten jest wyrazisty, czytelny i jednoznacznie wskazuje, iż utrata dochodu musi wiązać się z wymienionymi w nim zdarzeniami. Reasumując nie można zarzucić organowi nieprawidłowego obliczenia dochodu rodziny skarżącego. Zgodnie ze słowniczkiem pojęć, przez dochód ustawodawca nakazał rozumieć przychody w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Określenie "dochód rodziny" użyte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to, zgodnie z odesłaniem do ustawy o świadczeniach rodzinnych, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, który zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy rozumieć jako "okres świadczeniowy". Takiemu pojęciu odpowiada przychód uzyskany przez skarżącego i jego matkę w roku 2008r. stanowiący podstawę dalszych obliczeń organu. Fakt uzyskania jednorazowego dochodu z tytułu sprzedaży samochodu w danym roku nie powoduje utraty tego dochodu w roku następnym, w rozumieniu art. 2 pkt. 17 przywoływanej ustawy . Jak zauważa się wyżej żadne z enumeratywnie tam opisanych przypadków nie odpowiada sytuacji, o której mówił skarżący w toku postępowania administracyjnego. W roku 2008 skarżący i jego matka, jak stanowią zaświadczenia wystawione przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w C., uzyskali przychody podlegające opodatkowaniu w kwocie 18 988, 41 zł , co pozwoliło organowi obliczyć miesięczny dochód rodziny w oparciu o metodę § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U. Nr 36 poz.855). Dochód ten w skali miesiąca w przeliczeniu na osobę wyniósł bezspornie kwotę 791, 91 zł. zł. W art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca stwierdził jednoznacznie, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 725,00 zł. Tak też, podzielając w pełni zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko, Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie stwierdza, iż uwzględniono tam obowiązujące w chwili jej wydawania przepisy prawa i właściwie je zinterpretowano. Trzeba przypomnieć, iż organy administracyjne obowiązane są przestrzegać zasady praworządności opisanej w art. 6 k.p.a. Nie mają kompetencji do przyznawania podmiotom uprawnień bez wskazania na konkretną normę prawną, która uprawnień takie pozwala nadawać. Z tych więc względów, uznając zarzuty skargi za niezasadne, a także ze względu na brak uchybień proceduralnych w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.