IV SA/Gl 1003/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił J.C. odstąpienia od zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę J. w okresie od 11 sierpnia do 21 września 2011r. za pobyt J.K. w Domu Pomocy Społecznej Dla Osób Starszych "A" w J. W decyzji zamieszczono pouczenie o przysługującym stronie uprawnieniu do wniesienia odwołania oraz terminie w jakim należy je wnieść. J.C. odebrała wskazaną decyzję w dniu 27 maja 2013r., o czym świadczy kopia zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki (k.4 akt administracyjnych). W dniu 11 czerwca 2013r. strona nadała w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą odwołanie od decyzji doręczonej jej w dniu 27 maja 2013r. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Postanowienie to doręczone zostało stronie w dniu 15 lipca 2013r. (k. 7 akt administracyjnych). W dniu 23 lipca 2013r. J.C. nadała w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do wniosku załączyła kolejne odwołanie od decyzji z dnia [...]r. W treści wniosku strona wskazała, że dotyczy on postanowienia z dnia [...]r. o stwierdzeniu uchybienia terminu. Podniosła, że spóźnienie jej wynosiło wyłącznie jeden dzień, a jako jego przyczynę wskazała problemy zdrowotne. Oświadczyła, że ze względu na zaburzenia pamięci pozostaje pod opieką poradni neurologicznej, co uniemożliwiło jej dotrzymanie ustawowego terminu. Opisała, że choroba jej ma charakter ciągły z różnymi nasileniami. Na dowód swego stanu zdrowia przedstawiła kserokopię skierowania na rezonans magnetyczny głowy. W skierowaniu tym przedstawiono jako przyczynę badania - "zaburzenia mowy, pamięci, dysfunkcje". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowienie z dnia [...]r. nr [...], którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie ustawowo określonego terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne i wiąże organ również w obecnej sprawie. Wskutek tego postanowienia decyzja organu I instancji z dnia [...]r. stała się również ostateczna i nie przysługuje od niej odwołanie. Z tych względów, zdaniem Kolegium, wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie mógł zostać uwzględniony, gdyż "w istocie termin do wniesienia odwołania nie przysługuje". Jako bezprzedmiotowe uznano nadto rozważanie, czy zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1-3 k.p.a. Odnosząc się natomiast do załączonego do wniosku o przywrócenie terminu odwołania od decyzji z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie zostanie ono merytorycznie rozpatrzone, a zbędne jest wydawanie odrębnego postanowienia o jego niedopuszczalności. Wniesione zostało bowiem z przekroczeniem ustawowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, a wniosek o przywrócenie tego terminu został rozpatrzony odmownie. Powołano się tu na stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego cytując tezę wyroku z dnia 24 września 2008r. sygn. akt I OSK 1490/07 publ. ONSAi WSA 2009/3/55. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.C. wniosła o przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania i przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia. Wskazała, że po odrzuceniu jej odwołania od decyzji organu I instancji ze względu na uchybienie terminu wniosła o jego przywrócenie powołując się na problemy zdrowotne w postaci zaburzeń pamięci. Zarzuciła, że organ nie odniósł się do wskazanych przez nią przyczyn udokumentowanych skierowaniem na badania rezonansem magnetycznym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i powtórzyło argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie należy podnieść, że wedle treści art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). sądy te sprawują kontrolę zgodności z prawem działania administracji publicznej. W świetle natomiast brzmienia art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik skarżonego rozstrzygnięcia, przy czym - jak stanowi art.134 §1 tej ustawy -rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach jego działania nakreślonego treścią wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a. Z przedstawionego w aktach sprawy stanu faktycznego przyjąć należy jako bezsporne, że: - skarżąca odwołała się od decyzji z dnia [...]r. Nr [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta J. wnosząc odwołanie w dniu 11 czerwca 2013r.; - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowienie z dnia [...]r. nr [...] stwierdziło, iż odwołanie to wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu; - skarżąca nie zaskarżyła postanowienia z dnia [...]r., a zatem stało się ono ostateczne; - skarżąca złożyła w dniu 23 lipca 2013r. wniosek o przywrócenie uchybionego terminu dołączając do niego kolejne odwołanie sporządzone w dniu 22 lipca 2013r.; - Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło wniosek skarżącej jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załączonego do tego wniosku, a więc odwołania z daty 22 lipca 2013r. W pierwszej kolejności, mając na względzie treść złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, Sąd uznaje za niezrozumiały i nieuzasadniony prawnie wywód organu, iż "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie może zostać uwzględniony, gdyż w istocie termin do wniesienia odwołania nie przysługuje". Zdaniem Sądu brak jest uregulowania prawnego, które tamowałoby możliwość rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia środka odwoławczego po wydaniu ostatecznego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Na podkreślenie zasługuje, że nierzadko strona nie zdaje sobie sprawy z uchybienia terminu i dopiero otrzymanie postanowienia stwierdzającego to uchybienie uświadamia jej ten fakt. W takim przypadku zamknięcie jej uprawnienia do domagania się przywrócenia uchybionego terminu ze względu na istniejące w obrocie postanowienia stwierdzające uchybienie terminu pozbawione byłoby całkowicie ratio, jakiemu służyć ma ta instytucja. W pełni należy zatem także podzielić pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (przykładowo wyrok NSA oz. w Łodzi z dnia 10 grudnia 1996r. sygn. SA/Ł 2594/95 czy późniejszy wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012r. sygn. I FSK 2082/11), z którego wynika, że wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie stwarza przeszkody w rozpoznaniu i ewentualnym przywróceniu tego terminu. W sytuacji, gdy nastąpiłoby prawomocne przywrócenie terminu, możliwe jest przystąpienie przez organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania odwołania, bez potrzeby uchylania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Sąd zauważa, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydając zaskarżone postanowienie odmówiło skarżącej przywrócenia terminu jedynie z tego tytułu, że istnieje w obrocie prawnym ostateczne postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji tego ostateczna decyzja, od której nie przysługuje odwołanie. Po wtóre, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w przedstawionym stanie faktycznym potraktowanie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załączonego do wniosku (z daty 22 lipca 2013r.) bez zwrócenia się do strony o potwierdzenie, co w istocie było jej wolą, jest działaniem naruszającym zarówno zasadę prawdy obiektywnej, jak i obowiązków wynikających dla organu z treści art. 8, art. 9 k.p.a. Nieustalenie przez organ rzeczywistej woli wnioskodawczyni stanowić może również naruszenie art. 63 § 2 k.p.a W treści wniosku usprawiedliwiane jest bowiem jednodniowe spóźnienie wynikające z neurologicznych problemów strony dokumentowanych zaświadczenie z 17 czerwca 2013r. Brak jest tam jakiegokolwiek odniesienia się do dat z późniejszego okresu i żaden z podniesionych argumentów nie pozwala przyjąć, że wolą skarżącej było wniesienie ponownego odwołania i uzyskanie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Przypomnieć trzeba organom, że to strona jest decydentem kierunku, w jakim zmierzać ma jej podanie, a w razie wątpliwości co do jego treści rolą organu jest ustalić rzeczywisty zamiar strony. W ponownym postępowaniu rolą Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie przede wszystkim ustalić, czy wolą strony było uzyskać przywrócenie terminu do jej odwołania z dnia 11 czerwca 2013r. czy też, jak przyjął to organ, od przedstawionego organowi odwołania z daty 22 lipca 2013r. wniesionego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W przypadku potwierdzenia przez skarżącą, że jej wniosek skierowała w stosunku do daty wniesienia odwołania z dnia 11 czerwca 2013r. jego rozpatrzenie wymagać będzie natomiast odniesienia się do przesłanek określonych w treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W tym celu organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, a zatem dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych ku temu środków dowodowych. Zaznaczyć przy tym należy, że sama możliwość wniesienia prośby o przywrócenie terminu jest uwarunkowana siedmiodniowym terminem, który biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia. Przywrócenie terminu do złożenia prośby jest niedopuszczalne (art. 58 § 2 i 3 k.p.a.). Organ zobligowany jest zatem ustalić kiedy strona dowiedziała się o uchybieniu terminu i kiedy ustała jego przyczyna. Odnosząc się do treści skargi Sąd wyjaśnia, że w sytuacji braku rozpatrzenia przez organ sprawy we wskazanym powyżej zakresie nie może samodzielnie ocenić, czy wniosek skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu był wnioskiem odnoszącym się do jej odwołania wniesionego w dniu 11 czerwca 2013r., czy też w dniu 23 lipca 2013r., czy był wniesiony skutecznie i czy spełniał wszystkie przesłanki wymagane do jego uwzględnienia. Byłoby to w istocie merytorycznym orzekaniem w sprawie, do czego wojewódzkim sądom administracyjnym nie przyznano kompetencji. Z tej przyczyny uchylenie zaskarżonego postanowienia stało się konieczne, o czym orzeczono na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.