IV SA/Gl 1003/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163, zwanej dalej w skrócie ustawą lub ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 104 K.p.a., odmówił przyznania M.W. zasiłku celowego na dofinansowanie pokrycia kosztów zakupu posiłków w barze. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący spełnia kryterium dochodowe oraz jest osobą bezrobotną. Jednakże zakres wnioskowanej pomocy w postaci pokrycia kosztów zakupu posiłków, na podstawie dostarczonej wyceny posiłków w A przy ul. [...]w K. , wynosi 20 zł dziennie, czyli 600 zł miesięcznie. Organ uzasadnił odmowę przyznania świadczenia tym, że skarżący ma możliwość korzystania z nieodpłatnych usług jadłodajni wskazanych przez pracownika socjalnego oraz, że przyznano mu w innym postępowaniu zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w lipcu 2015 r. Wobec tego może zaspokoić potrzebę przy wykorzystaniu powyższych możliwości i uprawnień. Ponadto stwierdził, że nie ma możliwości finansowych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby strony, bowiem w pierwszej kolejności zobowiązany jest do udzielenia pomocy na świadczenia obligatoryjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 6 lipca 2015 r. zaproponowano wnioskodawcy nieodpłatne posiłki w Jadłodajni przy ul. [...] w K. , jednak odmówił skorzystania z tej formy pomocy, oświadczając, że "chce posiłków płatnych". Organ podniósł, że niewątpliwie wnioskowana potrzeba stanowi niezbędną potrzebę w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy, jednakże ograniczone środki uniemożliwiają zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb albo pozwalają na ich realizację jedynie w określonej formie. W przypadku pomocy na żywność są to posiłki w jadłodajniach ośrodka pomocy społecznej, na co skarżący nie zgodził się. Organ podkreślił, że osoby korzystające z pomocy, nie mogą przyjmować postawy roszczeniowej, traktując organy pomocy społecznej jako instytucję mającą regularnie finansować ich stale rosnące potrzeby. Dodał, że w sytuacji strony, jako osoby regularnie korzystającej z pomocy społecznej, nie można uznać, że przyznanie na jej rzecz wnioskowanego zasiłku celowego jest prawnym obowiązkiem Ośrodka i rodzi po stronie wnioskodawcy roszczenie do jego uzyskania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.W. nie podniósł skonkretyzowanych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła, że przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wskazała, że w przypadku skarżącego, obowiązek zapewnienia posiłku nie może zostać zrealizowany we wskazanej jadłodajni, gdyż skarżący choruje na [...] i korzystając z tej jadłodajni, nie mógłby zachować koniecznej diety, a jest w stanie to uczynić, korzystając z placówki przez niego wskazanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów zakupu posiłków w barze. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jego wysokości, podejmowania jest w ramach uznania administracyjnego. Natomiast uznanie administracyjne cechuje się tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego, organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, a ponadto uwzględniając wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. W ocenie Sądu organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż rozstrzygnęły sprawę mając na względzie sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu I instancji, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. W szczególności organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił możliwości zaspokojenia wnioskowanej potrzeby przy wykorzystaniu uprawnień i zasobów strony w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżącemu zaproponowano pomoc w formie nieodpłatnych posiłków w Jadłodajni przy ul [...] w K. , jednakże nie wyraził na to zgody, oświadczając, że "chce posiłków płatnych" (k.27 akt administracyjnych). Ponadto w tym samym okresie przyznano mu pomoc w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności i środków czystości w miesiącu lipcu 2015 r. w kwocie 110 zł. i kontynuowano pomoc w formie zasiłku stałego w kwocie 529 zł. miesięcznie. Poza tym – jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji – skarżący od 2012 r. jest kierowany do placówek dla osób bezdomnych, ostatnio przebywał w Domu Noclegowym [...], gdzie – jak sam oświadczył w protokole przyjęcia odwołania w niniejszej sprawie – miał trzy posiłki dziennie (k.2 akt według numeracji w prawym górnym rogu). Jednakże (jak wskazano w zaskarżonej decyzji) od dnia 18 lipca 2014 r. pobyt tam został mu uchylony ze względu na łamanie regulaminu placówki. Skarżący jest zatem objęty wszechstronną pomocą ze strony organu I instancji, uwzględniającą jego niezbędne potrzeby i możliwości organu. Nie prowadzi do zmiany oceny w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji - dodany na rozprawie przez pełnomocnika strony - argument, że zapewnienie skarżącemu posiłku nie może mieć miejsca we wskazanej przez organ jadłodajni, gdyż korzystając z niej, wyżej wymieniony nie mógłby zachować koniecznej diety (choruje na [...], jak podał wcześniej w wywiadzie środowiskowym). W powyższym zakresie podkreślenia wymagało, że argument dotyczący niemożności korzystania z nieodpłatnej jadłodajni, nie został w żaden sposób poparty, a poza tym w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, nie został zgłoszony. Jednakże przede wszystkim – jak wskazał organ I instancji – odmowa przyznania świadczenia pieniężnego na powyższy cel została uzasadniona tym, że kwotowy zakres wnioskowanej pomocy, przekracza możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Dodać przy tym należało, że – jak wynika z akt postępowania - trzema decyzjami z dnia [...] r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie wydatków mieszkaniowych; - w miesiącu czerwcu 2015 r. w kwocie 315 zł, - w miesiącu lipcu 2015 r. w kwocie 1 085 zł, - w miesiącu sierpniu 2015 r. w kwocie 1 085 zł. Niewątpliwie zaś rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego – jak już była o tym mowa - z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należało zatem zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12). Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia wymienionych na rozprawie przez pełnomocnika przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy - tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Spełnienie bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, jak i okoliczność, że nie zostało przekroczone kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy oraz że cel żądania jest zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym warunkiem uzyskania tego świadczenia. Spełnienie kryteriów koniecznych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, nie tworzy roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a wobec tego podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.