IV SA/Gl 1011/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. pozostawiono bez rozpoznania wniosek E. W. o przyznanie na rzecz jej małoletnich dzieci zaliczki alimentacyjnej. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ wskazał § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U. Nr 136, poz. 855). Powołano się także na ustawę z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378). Uzasadniając wskazane rozstrzygnięcie stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie zastosowała się do wezwania o uzupełnienie wniosku odmawiając podania osób zobowiązanych do alimentacji. Wnioskodawczyni zakwestionowała stanowisko organu występując z prośbą o jej unieważnienie, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Pismo strony potraktowano jako odwołanie od decyzji z dnia [...] wskutek czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało ponownej analizy sprawy. Wydaną w dniu [...] decyzją Nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378), zgodnie z którym wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje na wniosek osoby uprawnionej. Kolegium podniosło, iż ustalenie właściwej treści wniosku ustawodawca powierzył Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej, który wykonał delegację ustawową zawartą w art. 15 ust. 9 w/w ustawy wydając rozporządzenie z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855). W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku nieprawidłowego wypełnienia wniosku, organ wzywa na piśmie stronę do jego poprawienia lub uzupełnienia w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Zgodnie natomiast do § 5 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, w przypadku nie zastosowania się do wezwania organu wydaje się decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Oceniając stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało, iż wnioskodawczyni wezwana została do osobistego stawienia się w organie celem uzupełnienia złożonego wniosku i wpisanie osób zobowiązanych do alimentacji jej małoletnich dzieci. Wnioskodawczyni odmówiła wpisania, jako osób zobowiązanych, swoich rodziców. Na tę okoliczność sporządzona została notatka, z której wynikało, iż E. W. stawiła się na wezwanie, jednakże odmówiła uzupełnienia danych we wniosku, zamieszczając w nim wpis "odmawiam wpisania swoich rodziców". Mając na względzie tak ustalony stan faktyczny i prawny Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. W. podniosła, iż organy administracji wydając swoje rozstrzygnięcia nie respektują wyroku zasądzającego na rzecz jej dzieci alimentów. Jej zdaniem dzieci jej spełniają kryteria do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Oświadczyła, iż jej były mąż, zobowiązany do alimentacji małoletnich dzieci przebywa w Holandii, a komornik, który prowadzi egzekucję nie zdołał wyegzekwować żadnych środków pieniężnych. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Samorządowe Kolegium odwoławcze powołało się na przedstawioną w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji argumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie nie tylko z przyczyn wskazanych w skardze, ale również wobec braku dostrzeżenia innych uchybień, które Wojewódzki Sąd Administracyjny brał pod uwagę w ramach jego działania nakreślonego treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. Istotą sporu, jaki powstał na tle wydanych przez organy administracji decyzji, z których treścią nie zgodziła się skarżąca, jest ustalenie, czy w rzeczywistości jej zachowanie uprawniało organ do odmowy merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i pozostawienia bez rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku. Trzeba przede wszystkim podzielić pogląd organu, iż sprawa o przyznanie zaliczki alimentacyjnej inicjowana jest przez stronę. Ustawodawca uzależniając rozpoczęcie postępowania w tym przedmiocie od złożonego wniosku wskazał jednocześnie, jakie elementy tego wniosku uznaje jako niezbędne. Miedzy innymi , jako obligatoryjną treść wniosku uznano w ustawie z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378) oświadczenie wnioskodawcy o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych względem osoby uprawnionej do alimentacji (art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy). Jak wynika z treści przywoływanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855) skuteczność wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej uzależniona została od jego prawidłowego wypełnienia i uzupełnienia wymaganymi załącznikami. Po myśli przywoływanego § 5 ust 3 bowiem , w przypadku niezastosowania się do pisemnego wezwania o poprawienie lub uzupełnienie nieprawidłowo złożonego wniosku, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. W pierwszej kolejności przeto Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, czy delegacja ustawowa zamieszczona w treści art. 15 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378) upoważniała Ministra Pracy i Polityki Społecznej do ustanowienia takiej, jak zawarta w § 5 ust. 3 tego aktu regulacji. Ustawodawca w treści wskazanego art. 15 ust. 9 upoważnił właściwego Ministra, aby w drodze rozporządzenia określił sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wstrzymywania jego wypłaty. Jednocześnie, jak wyżej zostało zauważone, w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów legislator zawarł wskazania, co do niezbędnych danych, jakie powinny zostać wprowadzone do wniosku wszczynającego postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał uregulowanie prawne zamieszczone w § 5 ust 3 przywoływanego rozporządzenia za odpowiadające treści delegacji ustawowej. Jeżeli bowiem przyjąć, iż wszczęcie sprawy nastąpić może jedynie w oparciu o złożony wniosek, a wniosek ten, zgodnie z wolą ustawy powinien zawierać określone dane, organ wykonawczy prawidłowo nakazał organowi wezwać stronę o uzupełnienie koniecznych dla sprawy kwestii. Trzeba również uznać za zgodne z delegacją ustawową rozwiązanie, pozwalające na odmowę nadania biegu sprawie, w której nie złożono wniosku zawierającego wszystkie niezbędne do prowadzenia sprawy informacje, a w szczególności informacje , dla których wymagana jest forma oświadczenia strony. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania ma charakter rozstrzygnięcia sprawy, o którym mowa w treści art. 104 § 2 k.p.a, a zatem forma decyzji, jakiej wydanie przewidziano w rozporządzeniu, nie budzi też zastrzeżeń Sądu. Jako bezsporny w sprawie fakt uznał Sąd odmowę wypełnienia wszystkich, wymaganych prawem części wniosku złożonego przez skarżącą. Tym samym wydana w I instancji decyzja, a także zaskarżone rozstrzygniecie Samorządowego Kolegium Odwoławczego pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, a jak wyżej wskazano, wyłącznie to kryterium brane jest pod uwagę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącej o konieczności respektowania przez organu administracji klauzuli wykonalności nadanej wyrokowi Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] wskazać trzeba, iż stanowisko organów administracji zaprezentowane w niniejszej sprawie nie oznacza braku respektowania opisanego wyroku. Postępowanie, jakie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej jest postępowaniem administracyjnym, mającym na celu rozważenie uprawnień do zaliczki alimentacyjnej, a nie wyegzekwowanie od dłużnika zasądzonych od niego alimentów. Zgodnie z zapisem zamieszczonym w preambule do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji, a konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Zważyć trzeba, iż zgodnie z regulacją zawarta w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji zaliczono również wstępnych osoby uprawnionej. Zasadnym jest więc w toku postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej ustalenie kręgu tych osób. Obowiązek ich wskazania obciąża wnioskodawcę. Jako działanie na niekorzyść małoletnich dzieci uznać przeto można takie zachowanie osoby uprawnionej do działania w ich imieniu, które uniemożliwia nadanie prawidłowego biegu sprawie o przyznanie dzieciom tym wsparcia ze strony państwa poprzez zaniechanie wskazania osób zobowiązanych do alimentacji tych dzieci w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał złożoną skargę jako bezzasadną, a tym samym orzekł jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.