IV SA/Gl 1011/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...]r. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u B.S. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego - wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 30 września 2008 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 540/08 uchylił wyżej wymienioną decyzję organu odwoławczego wskazując, że analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z art. 237 § 1 Kodeksu pracy stanowi podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem, jako aktem wyższego rzędu, regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia w zakresie, w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Podniósł, że stanowi to brak zgodności postanowień załącznika do rozporządzenia z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i powyższy stan prawny daje sądowi administracyjnemu podstawę do odmowy zastosowania w sprawie, uregulowania zawartego w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych. Ponadto Sąd stwierdził, że przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim, po zakończeniu pracy w narażeniu, powinno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji, do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. W związku z tym stwierdził, że wskazana w orzeczeniach lekarskich przesłanka negatywna do rozpoznania choroby zawodowej tj. ustanie zatrudnienia czyli pracy w warunkach narażenia w 2001 r. oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do trzech lat od ustania tego narażenia, nie może mieć zastosowania do oceny zawodowej etiologii schorzenia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 2351 ustawy z dnia 26.06.1974 Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w przedmiotowej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż B. S. pracował w latach 1967 - 2001 w "A" w C. jako konserwator urządzeń przeróbczych - ślusarz na powierzchni, gdzie był eksponowany na drgania mechaniczne o oddziaływaniu miejscowym przekraczającym normatywy higieniczne. W związku z tym podkreślił, że w poprzednim postępowaniu uznał, iż B. S. w okresie swojej aktywności zawodowej w latach 1967-2001 pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania zespołu wibracyjnego. Wskazał, że wyżej wymieniony był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. - Poradnia Chorób Zawodowych (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]). Jednakże lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozp. R.M. z dnia 30.07.2002 r. nie rozpoznali u niego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, pomimo stwierdzenia zmian charakterystycznych dla postaci mieszanej zespołu wibracyjnego, bowiem uznali, iż ustanie narażenia na drgania mechaniczne w miejscu pracy w 2001 roku, a także brak dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie objawów chorobowych w okresie do trzech lat od zakończenia narażenia zawodowego, uniemożliwiają rozpoznanie choroby zawodowej (§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. dot. chorób zawodowych). Następnie podniósł, że B. S. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i w orzeczeniu z dnia [...]r. nr [...] lekarze specjaliści nie rozpoznali u niego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, pomimo, że całokształt obrazu klinicznego choroby mógłby odpowiadać postaci mieszanej zespołu wibracyjnego. Organ wskazał, że zgodnie z orzeczeniem, brak udokumentowania wystąpienia objawów schorzenia nie później niż w okresie trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego na drgania mechaniczne uniemożliwiał rozpoznanie u wyżej wymienionego choroby zawodowej (§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. dot. chorób zawodowych). Następnie dodał, że w postępowaniu po wyroku WSA z dnia 30 września 2008 r. uzyskał zweryfikowane orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...], wydane na podstawie ustawy z dnia 22.05.2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (art. 2352) oraz rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którym lekarze orzecznicy odmówili rozpoznania u B.S. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r., stwierdzając, iż całokształt obrazu klinicznego mógłby odpowiadać postaci mieszanej zespołu wibracyjnego, jednak brak udokumentowania występowania objawów schorzenia w okresie do trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego na drgania mechaniczne, nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, B. S.– reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Podniósł zarzut, że w toku postępowania organ doszedł do błędnego przekonania, iż dolegające skarżącemu schorzenie wibracyjne nie uzasadnia uznania go za zawodowe, bowiem nie zostało ono w taki sposób zakwalifikowane przez placówki medyczne. Podkreślił, że czynnik szkodliwy, który mógł spowodować schorzenie występował tylko w środowisku pracy skarżącego, co uzasadnia stwierdzenie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, iż warunki pracy stanowiły przyczynę schorzenia. Ponadto w ocenie skarżącego organ administracyjny nie zastosował się do wskazań wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r., co miało niewątpliwy wpływ na treść orzeczenia. Wskazał, że bezsporne jest, iż skarżący przez wiele lat pracował w warunkach narażenia na drgania mechaniczne i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż drgania te negatywnie wpływały na jego układ nerwowy i stwarzały ryzyko powstania choroby wibracyjnej. Podniósł, że skoro w jego środowisku pracy występowały drgania i przez cały okres pracy był narażony na ich działanie, to istnieje prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, iż drgania te stały się przyczyną powstania stwierdzonego schorzenia. Zarzucił, że postępowanie epidemiologiczne nie było pełne, jego wyniki nie pozwalały na jednoznaczne wykluczenie występowania u niego zawodowej choroby wibracyjnej. Dokonane przez organy sanitarne badania przeprowadzone zostały w sposób niedokładny, nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań. Dokonana w toku postępowania diagnostyka miała charakter rutynowy, bez wymaganej wnikliwości pozwalającej na dogłębne ustalenie przyczyn chorobowych. Podkreślił, że wykluczenie schorzenia oparte zostało o niewystarczający materiał dowodowy w zakresie przeprowadzonych badań. Organ sanitarny nie wypełnił bowiem zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r. sygn. IV SA/Gl 540/08. Ponownie podniósł, że bezsporne jest, iż był przez wiele lat pracy narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci drgań, co prowadzi do wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Wskazał, że w związku z tym, iż organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego - zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona jako sprzeczna z prawem. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że przy jej wydaniu – podobnie jak i rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji - nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie wyrokiem z dnia 30 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...]r. z uwagi na to, że stwierdził, iż analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z art. 237 § 1 Kodeksu pracy stanowi podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem, jako aktem wyższego rzędu, regulacji zawartej w załączniku do tego rozporządzenia w zakresie, w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Jednakże w związku z tym, że po dacie cytowanego wyżej wyroku WSA w Gliwicach, nastąpiła zmiana stanu prawnego, powyższe wytyczne, jako dotyczące poprzednio obowiązujących przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., zdezaktualizowały się. W konsekwencji ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została przeprowadzona przy uwzględnieniu aktualnych przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych, bowiem zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Podkreślenia zatem wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest więc zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ponadto przepis art. 235 2 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W związku z tym organ odwoławczy podkreślił w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu przeprowadzonym po wyżej wymienionym wyroku, uzyskał orzeczenie lekarskie (IMP) z dnia [...]r., wydane na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (art. 235 2) oraz rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w którym lekarze orzecznicy stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u B.S. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. Przede wszystkim organ odwoławczy podniósł, że w treści tego orzeczenia lekarze specjaliści stwierdzili, iż brak udokumentowania występowania objawów schorzenia w okresie do trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego na drgania mechaniczne, nie pozwala na rozpoznanie u skarżącego wymienionej choroby zawodowej. Podkreślenia również wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył także wnioski orzeczeń lekarskich jednostek medycznych I i II stopnia, opracowanych w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przed wyżej wymienionym wyrokiem WSA, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego z powodu braku udokumentowania wystąpienia objawów schorzenia nie później niż w okresie trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego na drgania mechaniczne. Zgodnie zaś z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne, dotyczy to zwłaszcza orzeczeń lekarskich. Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom zawartym w orzeczeniach lekarskich oraz wbrew treści cytowanego wyżej art. 235 2 Kodeksu pracy. Na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym orzeczeń lekarskich i wyników dochodzenia epidemiologicznego organ – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego w powyższym zakresie. Bezpodstawny był również zarzut niewykonania przez organ wskazań wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r. Jak już była bowiem o tym mowa wyżej, po dacie cytowanego wyżej wyroku, nastąpiła zmiana stanu prawnego, powodując, że zdezaktualizowały się powyższe wytyczne, jako dotyczące poprzednio obowiązujących przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Podkreślenia również wymaga, że - jak zasadnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – skarżący oraz jego pełnomocnik, poinformowani pismem z dnia [...]r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie ustosunkowania się do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy oraz do przedstawienia wniosków dowodowych, nie udzielili odpowiedzi. Nie złożyli zatem żadnego wniosku dowodowego w sprawie ani też dokumentu na okoliczność występowania u skarżącego objawów przedmiotowej choroby w okresie do trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd - na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził zatem, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W konsekwencji – na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.