IV SA/Gl 1015/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013r. sprawy ze skargi O.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] Burmistrz R. z dniem [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] o przyznaniu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla O. K. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 2, 9 ust. 2, 19 i 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. Nr 1 z 2009 r., poz. 7 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy" oraz rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy. Natomiast w jej motywach ustalono, że przedstawiciel ustawowy małoletniego O., J. R., składając wniosek nie wykazała wszystkich dochodów jej męża uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy. W szczególności chodzi o diety z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju w wysokości 31.642,33 zł. Uwzględnienie tej kwoty powoduje przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, upoważniającego do pobierania przedmiotowych świadczeń. W odwołaniu J. R. zakwestionowała wliczenie do dochodu wskazanych wyżej diet uważając, że nie są one objęte przepisem art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając zajęte w niej stanowisko. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy dochód i dochód rodziny określa się według tych pojęć z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wśród składników dochodu wymienionych w art. 3 pkt 1 tej ostatniej ustawy wymienione są m. in. należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą – w wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy. Diety wypłacone K. R. zaliczają się do tych należności. Uwzględnienie tego składnika spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł na osobę w rodzinie, a to z kolei pozbawiło skarżącą prawa do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego od początku okresu świadczeniowego. Uchylenie pierwotnej decyzji przyznającej to prawo było więc prawidłowe, skoro w chwili składania wniosku skarżąca nie spełniała warunków do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie ustawy o pomocy przez wliczenie otrzymanych przez jej męża diet do dochodu rodziny. Podobnie jak w odwołaniu skarżąca powołała się głównie na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 147/11, w zasadzie powielając jego uzasadnienie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wydane w sprawie decyzje administracyjne nie mogą się ostać, bowiem z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa organy orzekające nie wyjaśniły przesłanek zastosowanego przez nie trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przewidzianego w art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy. Wśród tych przesłanek nie jest ujęta podnoszona przez Kolegium okoliczność, że strona w chwili składania wniosku nie spełniała przesłanek do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Natomiast, można ją brać pod uwagę tylko w odniesieniu do jednej podstawy uchylenia lub zmiany decyzji jakim jest nienależnie pobrane świadczenie, a właściwie jedna z jego postaci wymieniona w art. 2 pkt 7 lit. b ustawy o pomocy, według którego nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. W szczególności przesłanki "świadomego wprowadzenia w błąd" organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniły. Zaznaczyć jednak należy, że tryb z art. 24 ustawy o pomocy służy zasadniczo dostosowywaniu wymiaru świadczeń do aktualnej sytuacji strony, a więc jego uruchamianie ma sens w toku pobierania tych świadczeń. Wszczynanie postępowania weryfikującego decyzję ostateczną w tym trybie, już po upływie danego okresu świadczeniowego, nie może być uznane za prawidłowe (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1662/11, zbiór LEX nr 1120615). Natomiast do odzyskania nienależnie pobranych świadczeń wystarczające jest przeprowadzenie odrębnego postępowania w przedmiocie zwrotu tych świadczeń, na podstawie art. 23 ustawy o pomocy. Wypadnie dodać, że w art. 2 pkt 7 lit. c tej ustawy nienależnie pobrane świadczenie obejmuje również sytuację, gdy w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. W niniejszej sprawie organ powołuje się na okoliczności istniejące w dniu wydawania decyzji przyznającej prawo do świadczeń, a wówczas temu organowi nieznane. Można je zatem rozpatrywać w aspekcie podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Właściwszy do ewentualnego wzruszenia decyzji ostatecznej byłby zatem tryb wznowieniowy, a nie z art. 24 ustawy o pomocy, który w tej sytuacji organ I instancji winien zakończyć umorzeniem postępowania na podstawie – art. 105 § 1 kpa. Procesowe względy uchylenia decyzji obu instancji nie pozwalają na czynienie uwag natury merytorycznej. W tym stanie rzeczy z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. mw