IV SA/Gl 1020/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-10-01

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Edyta Żarkiewicz, Beata Kalaga - Gajewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nigdy nie podjęła zatrudnienia, ale sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli obowiązek alimentacyjny ciąży na niej zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące specjalnego zasiłku opiekuńczego, odmawiając go osobie, która nigdy nie pracowała, ale sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną żoną. Sąd wskazał na naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności pominięcie przepisów przejściowych związanych ze zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
G. M. złożył wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia, ponieważ nigdy nie pracował. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. G. M. zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące obowiązku alimentacyjnego i rezygnacji z zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] roku nr [...]. G. M. złożył w dniu 17 maja 2013 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną G. B. Burmistrz W. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa") i art. 104, art. 107, art. 109 i art. 111 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a."), odmówił G. M. przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wnioskodawca prowadzi razem z żoną wspólne gospodarstwo domowe i dochód na osobę w jego rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. G. M. opiekuje się małżonką, która ma orzeczonym znaczny stopień niepełnosprawności na stałe i pobierał świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2011 r. do 31 marca 2013 r. Opieka obejmuje czynności związane z higieną osobistą oraz robienie zakupów, sprzątanie, załatwianie wszelkich spraw urzędowych, podawanie lekarstw itp., jednak wnioskodawca przed uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nigdzie nie pracował, zatem brak jest rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad żoną. G. M. w odwołaniu podniósł, że powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem samodzielnie sprawuje opiekę nad żoną G. B. Podniósł, że ma 80 lat i nikt go już nie zatrudni, a ustawodawca "zaostrzając" przepisy dotyczące przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie uwzględnił osób, znajdujących się w jego sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołał treść przepisów ustawy dotyczących przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w tym art. 16a ust. 1 oraz powtórzył poczynione ustalenia faktyczne. Wynika z nich, że G. M. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną G. B., która na podstawie orzeczenia z dnia [...] została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, a ten stopień datuje się od dnia 20 stycznia 2011 r. Przed uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w miesiącu styczniu 2011 r. G. M. nie pracował zarobkowo, ale pozostawał na utrzymaniu żony. Z tego powodu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że nie zrezygnował on z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych. Zarzucił także naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy oraz art. 129 K.r.o. poprzez uznanie, że małżonek nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. W uzasadnieniu skargi G. M. przytoczył treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy stwierdzając, że określenie "w celu sprawowania opieki" wskazuje, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia lub z niego rezygnuje ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skarżący zakwestionował stanowisko organu dotyczące braku rezygnacji przez niego z zatrudnienia, bowiem ma 79 lat i nie jest już aktywny zawodowo. W roku 2002 r. zrezygnował z pracy zarobkowej, aby sprawować opiekę nad ówczesną konkubiną, z którą w 2008 r. zawarł związek małżeński. Już od miesiąca czerwca 2002 r. jego małżonka wymagała stałej opieki, zatem skoro małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie, to każdy z nich zobowiązany jest do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Zaznaczył, że na nim spoczywa obowiązek opieki nad żoną. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, dotyczący uznania art. 17 ust. 1 ustawy za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki na innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zakwestionował również stanowisko organu odwoławczego dotyczące braku rezygnacji przez niego z zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. skarżący oraz jego pełnomocnik przedłożyli akt zgonu G. B. , z którego wynika, że zmarła dnia [...]. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Po 1026/13) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy art. 16a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2014 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte w związku z postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt P 1/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm., powoływanej dalej jako: "ustawa"). Przepis ten obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r. i został wprowadzony do ustawy na podstawie art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548, zwanej dalej w skrócie: "ustawa nowelizująca z dnia 7 grudnia 2012 r."). Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy. Stosownie do art. 16a ust. 1 ustawy, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem organów orzekających nie jest kwestionowana sprawa spełnienia przez skarżącego przesłanki sprawowania rzeczywistej opieki nad żoną oraz osiągania przez rodzinę kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonego w oparciu o treść art. 16a ust. 2 ustawy. Podstawę odmowy jego przyznania stanowił brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania stałej opieki nad żoną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 20 stycznia 2011 r., bowiem skarżący nie pracował zarobkowo, ale pozostawał na utrzymaniu żony. Natomiast sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu z powodu opieki koniecznej nad niepełnosprawną żoną nie może wpływać na ustalenie prawa do wnioskowanego przez skarżącego świadczenia. W tym miejscu należy powołać się na wprowadzenie przez art. 1 pkt 7 lit. b) ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. (która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.) nowej treści art. 24 ust. 2a ustawy, który stanowi, że: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Dodana nowa treść art. 24 ust. 2a ustawy nie oznacza, że w każdym przypadku ustalania prawa do wnioskowanego świadczenia stosuje się nowe kryteria jego przyznawania. Uwzględnić trzeba również regulację zawartą w art. 11 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. Ustęp 1 tego artykułu mówi o zachowaniu prawa do świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r. przez osoby uprawnione do niego na podstawie przepisów dotychczasowych, jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Przepis ten jest tak zredagowany, że przy uwzględnieniu daty wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. (por. art. 15 tej ustawy), tj. dzień 1 stycznia 2013 r., należy przyjąć, że odnosi się on również do osób, które byłyby uprawnione do świadczenia właśnie w tym dniu według przepisów dotychczasowych, co powodowałoby ich prolongatę do dnia 30 czerwca 2013 r. Natomiast art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. stanowi, iż: "W przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepis art. 1 stosuje się odpowiednio.". W rozpatrywanej sprawie przepis art. 24 ust. 2a ustawy w związku z art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. został całkowicie pominięty przez organy orzekające w sprawie, które nie dostrzegły, że w sprawie skarżącego zastosowanie będą miały przepisy przejściowe z uwagi na kontynuację świadczenia wynikającą z faktu złożenia przez skarżącego w dniu 21 lutego 2013 r. wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności żony i uzyskanie w dniu [...] nowego orzeczenia, w oparciu o które w dniu 17 maja 2013 r. skarżący złożył wniosek ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. k. 10 oraz 13-17 akt administracyjnych). Z tego powodu, skarżącemu za miesiąc maj i czerwiec 2013r. przysługiwać powinno świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na treść art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. Do tej okoliczności żaden organ orzekający w sprawie się jednak nie odniósł, w związku z tym musi to nastąpić przy ponownym jej rozstrzygnięciu przez organ administracji. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt K 27/13 (publ. OTK-A 2013/9/134 i Dz. U. poz. 1557) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. Przepisy te, jak już wyżej wskazano, przewidywały zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Wydane natomiast na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasnąć miały z mocy prawa po upływie terminu 30 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu tego wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny zastrzegł, że nie można jeszcze bezspornie stwierdzić, w jakim kierunku rozwinie się praktyka stosowania art. 16a ust. 1 ustawy, wprowadzającego nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał wskazał jednakże, że może ona doprowadzić do wykluczenia możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby, które pobierały świadczenie na zasadach dotychczasowych, a następnie utraciły to prawo w związku z wygaszeniem decyzji administracyjnych na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że: "osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji "rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich zrezygnować". Trybunał uznał za naruszenie konstytucyjnych zasad zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych regulację zawartą w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r., prowadzącą do utraty prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przez osoby, które świadczenie takie dotychczas pobierały, naruszając ich bezpieczeństwo prawne oraz bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych. Wskazał, że "pułapka prawna" polega w tej sprawie na tym, że obywatel, opierając się na ustanowionych przez ustawodawcę przesłankach uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i działając w zaufaniu do stabilności przepisów prawa, dokonał istotnych wyborów życiowych, nie podejmując pracy zarobkowej lub rezygnując z zatrudnienia, a następnie - w rezultacie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie niespełniania nowych warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, czy choćby specjalnego zasiłku opiekuńczego - utracił prawo do pobierania świadczenia i nie jest w stanie, ze względu na wcześniejszą rezygnację i trudną sytuację na rynku pracy, uzyskać ponownie zatrudnienia."(cytat). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art.16a ust. 1 ustawy oraz nie uwzględniły art. 24 ust. 2a ustawy w związku z art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. Problemu prawnego podobnego do występującego w niniejszej sprawie dotyczy pytanie prawne, z którym do Trybunału Konstytucyjnego zwrócił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12.12.2013 r. o sygn. akt II SA/Po 1026/13 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Sąd ten wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?". Pytanie to stanowiło podstawę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że w dniu 17 lipca 2014 r., w sprawie o sygn. akt P 1/14, Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu przywołanego powyżej pytania, postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) umorzyć postępowanie. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że problem konstytucyjny wynikający z pytania prawnego wiąże się z brakiem unormowania sytuacji osób, które były beneficjentami określonego świadczenia w poprzednim stanie prawnym, a którym świadczenie to już nie przysługuje. Chodzi zatem w pierwszym rzędzie o problem intertemporalny. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, które na mocy tej ustawy zostały pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. o sygn. K 27/13. Umarzając postępowanie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w związku z wejściem w życie wyroku TK o sygn. K 27/13, zasadniczy problem konstytucyjny, przed jakim stanął pytający sąd, został już ostatecznie rozstrzygnięty, zaś norma intertemporalna została uznana za niezgodną z art. 2 Konstytucji RP. Wykonując powyższy wyrok Sejm RP uchwalił ustawę z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) regulującą między innymi sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. Nowa ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r. i określiła między innymi warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 tej ustawy). Natomiast w jej art. 2 ust. 2 ustalono, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie (z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. oraz od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. W świetle powyższego uznać należy, że osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., a do takich należy skarżący, który otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne na żonę w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 marca 2013 r., mają prawo oczekiwać, po zmianie stanu prawnego, ciągłości świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest taka sama i polega na rekompensacie finansowej dla osoby, która rezygnuje z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W niniejszej sprawie zatem organ odwoławczy nie poczynił rzetelnych i wystarczających ustaleń w powyższym zakresie i co najmniej przedwcześnie przyjął, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną, błędnie zakładając, że przesłanki tej spełniać nie może już tylko z tego względu, że nigdy nie pracował. Świadczy to o naruszeniu przez organy przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., jak również art. 16 a ust. 1 ustawy, w stopniu uzasadniającym uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej powinny uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy i na nowo dokonać oceny przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia, z uwzględnieniem nowego stanu prawnego wprowadzonego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r. poz. 567), która realizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r. w sprawie o sygn. akt K 27/13 wprowadziła dla osób, którym wygasły z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzje przyznające świadczenia pielęgnacyjne, nowy rodzaj świadczenia rodzinnego - zasiłek dla opiekuna - wypłacany wstecz od 1 lipca 2013 r. wraz z odsetkami. Zatem konieczne będzie sprawdzenie, czy taki zasiłek nie został skarżącemu przyznany do dnia śmierci jego żony. Zasiłek dla opiekuna i specjalny zasiłek opiekuńczy są bowiem świadczeniami, które się wzajemnie wykluczają. W tym stanie rzeczy, Sąd, uchylił decyzje organów obu instancji, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i prawa procesowego, które również mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło