IV SA/Gl 103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], Nr [...], nie stwierdził u M.K. choroby zawodowej obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz.869). Decyzję tę wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie: Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...], Nr [...], i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], Nr [...]. Na tej podstawie organ orzekający ustalił, iż M.K. pracował w Kopalni Węgla Kamiennego A w latach [...] pod ziemią na różnych stanowiskach w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże z opinii lekarskich jednoznacznie wynika, iż nie stwierdzono u niego ubytku słuchu wynoszącego co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, dlatego nie można stwierdzić wspomnianej choroby zawodowej. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem M.K. wniósł odwołanie, w którym wskazał na uciążliwości związane ze stałym pogarszaniem wydolności narządu słuchu. Zdaniem odwołującego fakt, iż nie spełnia wymagań określonych w "paragrafach i tabelach" nie powinien wykluczyć możliwości stwierdzenia u niego choroby zawodowej tego narządu, która w jego ocenie powstała w związku z warunkami pracy. Dlatego postulował zmianę powyższej decyzji. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], o numerze wskazanym w sentencji wyroku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza wydanych już orzeczeń lekarskich. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest zakwalifikowanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną występującego u pracownika schorzenia jako choroby zawodowej oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą zawodową, a szkodliwym środowiskiem pracy. Postępowanie wyjaśniające w sprawie wykazało, że M.K. pracował w warunkach narażenia na hałas w latach [...] w KWK A jako robotnik, młodszy elektryk, górnik, elektromonter pod ziemią. Dalej organ wskazał, że był on badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K.-Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie zapadło orzeczenie z dnia [...], nr [...], w którym lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stosując kryteria zawarte w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dotyczące chorób zawodowych. Orzeczenie to zgodnie z § 11 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zachowuje ważność, gdyż zakres badań i ich metodologia nie uległy zmianie. Kolejne badanie przeprowadzone w oparciu o przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. zakończyło się wydaniem orzeczenia z dnia [...], nr [...], również negatywnie oceniającym charakter schorzenia strony. Orzeczenia obu placówek wykazały, że stan narządu słuchu nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż ubytek słuchu jest mniejszy niż wymagany we wskazanych powyżej regulacjach prawnych. Analiza materiału dowodowego sprawy nie pozwoliła zatem na uwzględnienie odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący stwierdził, iż opisane wyżej decyzje organów sanitarnych są dla niego krzywdzące, gdyż stwierdzony u niego ubytek słuchu powodujący wiele problemów w życiu codziennym jest wynikiem wieloletniej pracy na kopalni, podczas wykonywania której był narażony na uciążliwy hałas. Dlatego domagał się ich uchylenia. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności obejmuje m.in. decyzje administracyjne, które podlegają wzruszeniu jedynie wówczas, gdy naruszają prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, albo naruszają prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo naruszają inne przepisy postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; gdy zaś wystąpią przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, wówczas sąd stwierdza nieważność decyzji bądź wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Przy czym po myśli art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem pod rozwagę bierze z urzędu również okoliczności niepodniesione w skardze. Rozpoznana w niniejszej sprawie skarga okazała się bezzasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do podważenia jej legalności. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Nie każde zatem schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami. Postępowanie organów w tym zakresie reguluje wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 Kodeksu pracy cytowane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. Mimo, iż postępowanie niniejsze zostało wszczęte pod rządami poprzedniego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. (a nawet w takim stanie prawnym wydano pierwsze orzeczenie lekarskie w sprawie), należało stosować w sprawie przepisy pierwszego z wymienionych aktu prawnego. Wskazuje na to brzmienie jego § 11 ust. 1, który stanowi, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniu lekarskiemu, wydanemu na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które nota bene mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanego w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) zostało uznane za niekonstytucyjne i utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ten tryb został wyczerpany, a materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na wydanie merytorycznych decyzji, które zapadły na skutek poprawnej oceny wiarygodności i prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Bezspornie skarżący w okresie zatrudnienia tj. w latach [...] pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej opisanej w poz. 21 wykazu stanowiącego załącznik do cytowanego rozporządzenia. Stanowi się w nim, że chorobą zawodową jest obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz. Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było zatem rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną i ewentualne powiązanie go z tymi warunkami pracy. Skarżący był badany w dwóch upoważnionych jednostkach medycznych. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych przy Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. M.K. został poddany tamże badaniom obejmującym audiometrię progową tonalną, audiometrię nadprogową typu SISI i audiometrię impedancyjną. W wyniku tych badań ustalono, iż przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz wynosi dla ucha prawego [...] dB zaś dla ucha lewego [...] dB. Trwałe podwyższenie progu słuchu dla ucha lewego lepiej słyszącego, nie spełnia kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB uzasadniającego przyznanie choroby zawodowej. Kolejne badania przy zastosowaniu tych samych metod diagnostycznych przeprowadzone w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i ujawnione w orzeczeniu z dnia [...] wykazały u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny o podwyższeniu progu słuchu dla ucha prawego [...] dB, dla lewego [...] dB. W obu zatem wypadkach nie ustalono u skarżącego podwyższonego progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, który pozwalałby na stwierdzenie choroby zawodowej. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M.K., gdyż istniejące u niego schorzenie nie odpowiada prawnym kryteriom pozwalającym na taką kwalifikację. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, bowiem ustalenia faktyczne i rozważania prawne są prawidłowe, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły tego przekonania podważyć. Brak też było okoliczności branych pod rozwagę z urzędu uzasadniających jej wzruszenie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.