IV SA/Gl 1038/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ś. na pismo Prezydenta Miasta J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę 2 M. Ś. w dniu 29 kwietnia 2013 r. złożył w Urzędzie Miejskim w J. wniosek o wstąpienie w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] po zmarłej babci F. S. Pismem z dnia 7 maja 2013 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J., Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej tego Urzędu poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek został rozpatrzony negatywnie, bowiem zamieszkiwał on ze zmarłą najemczynią w mieszkaniu przez okres 4 lat. Natomiast zgodnie z § 7 pkt 5 uchwały Rady Miejskiej w J. z dnia [...] nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, skierowane do zawarcia umowy najmu lokalu mogą zostać wnuki, po śmierci najemcy lokalu, o ile między innymi zamieszkiwały z najemcą nieprzerwanie przez okres 5 lat przed jego śmiercią. Pismem z dnia 23 lipca 2014 r. pełnomocnik M. Ś. wniósł do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym domagał się zakwalifikowania oraz skierowania M. Ś. do zawarcia umowy najmu w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w J. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawca spełnia wszystkie konieczne przesłanki określone uchwałą z dnia [...]nr [...]. W odpowiedzi z dnia 18 sierpnia 2014 r. na powyższe wezwanie Zastępca Prezydenta Miasta J. podtrzymał dotychczasowe stanowisko podkreślając, że okres zamieszkiwania M. Ś. z babcią wyniósł jedynie 4 lata i nie spełnia on warunków niezbędnych do zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu. Pismem z dnia 17 września 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na pismo Prezydenta Miasta J. z dnia 7 maja 2013 r. w sprawie odmowy skierowania strony do zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu. Pełnomocnik domagał się stwierdzenia naruszenia § 7 pkt 5 uchwały Rady Miejskiej w J. nr [...] i uchylenia decyzji z dnia [...]. Powtórzył, że skarżący spełnia wszystkie warunki określone powołaną uchwałą do wstąpienia w stosunek najmu. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Pełnomocnik uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że zaskarżone pismo organu z dnia 7 maja 2013 r., informujące o odmowie zakwalifikowania skarżącego do zawarcia umowy najmu nie mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określonych w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dodał, że przed Sądem Rejonowym w J. toczyło się postępowanie w sprawie [...] w sprawie z powództwa M. Ś. przeciwko Gminie Miasta J. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu, zakończone prawomocnym orzeczeniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. oddalającym powództwo skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądu został unormowany w art. 3 § 2 i 3, art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 powołanej ustawy sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt 5 podejmowane z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi pełnomocnika M. Ś. jest pismo Prezydenta Miasta J. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy skierowania skarżącego do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Kwestia wstąpienia w stosunek najmu po zgodnie najemcy jest regulowana przez art. 691 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą (§ 1). Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (§ 2).W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (§3). Ponadto zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. nr 31, poz. 266 ze zm.). Akt ten nie przewiduje załatwienia spraw przyznania lokali (zawarcia umowy najmu lokalu) w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, czyli np. w formie decyzji administracyjnej czy postanowienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że zarówno oferta zawarcia umowy, którą strona złożyła organowi, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu stanowi czynność cywilnoprawną (np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 679/07; z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10, wyrok 3 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 855/10). Jednocześnie w orzecznictwie sądowym oraz sądowoadministracyjnym dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Zasadnicza zmiana w orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 21 lipca 2008r., sygn. akt I OPS 4/08 (LEX nr 400065), w której stwierdzono, iż uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Tutaj działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje, czy dana osoba ma otrzymać lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. Natomiast drugi etap polega na podjęciu czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu, które nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Zdaniem Sądu wniosek skarżącego z dnia 29 kwietnia 2013 r. nie dotyczył zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Dotyczył bowiem wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w J., po zmarłej babci skarżącego F. S. Rozpoznając negatywnie ten wniosek organ odwołał się do przepisów prawa miejscowego, tj. § 7 pkt 5 lit. b uchwały Rady Miejskiej w J. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w składu mieszkaniowego zasobu gminy, która określa uprawnienie wnuków do zawarcia umowy najmu lokalu, po śmierci najemcy. Regulacja ta nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż relacja pomiędzy dysponentem lokalu a osobą, która występuje o zawarcie z nią umowy najmu tego lokalu po śmierci jego dotychczasowego najemcy, ma cechy stosunku cywilnoprawnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Z tego wynika, że przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09). Sprawy tego typu są więc załatwiane w formie cywilnoprawnej i wszelkie spory w takim przypadku rozstrzygają sądy powszechne. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1316/13, które tut. Sąd w pełni podziela. Wobec powyższego skargę w niniejszej sprawie, jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ----------------------- 4