IV SA/Gl 104/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz -Furmanik (spr.) NSA Tadeusz Michalik Protokolant Starszy referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza na rzecz skarżącego od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] zł ([...] złotych); 3) zasądza na rzecz adwokata A. M. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] zł ([...] złotych) Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w oparciu o przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) odmówił H. B. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazanego rozstrzygnięcia przywołano treść podanego jako podstawa prawna przepisu i stwierdzono, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek, o których mowa w przytoczonej normie prawnej. H. B. zwrócił się do organu o ponownie rozpoznanie sprawy i powołał się na istotne jego zdaniem zdarzenia świadczące o zasługiwaniu na przyznanie mu uprawnień kombatanckich za przynależność do Armii Krajowej w okresie od [...] 1942 r. do [...] 1945 r. Wskazał, iż pełnił funkcję [...] w oddziale "[...]", złożył przysięgę przed swoim dowódcą, posiadał broń i brał udział w niebezpiecznych akcjach. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej utrzymując ją w mocy. Tym razem, już w obszerniejszym uzasadnieniu, wskazano na dowody zebrane w sprawie, a to pisemne zeznania dwóch świadków oraz oświadczenie wnioskodawcy, z których treści wynikało, iż H. B. pełnił służbę w oddziale "[...]" jako [...] po złożeniu przysięgi przed dowodzącym T. W.. Dowody te zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdziły współdziałanie wnioskodawcy z organizacją niepodległościową jaką była Armia Krajowa. Jednakże wobec treści instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r., która stanowiła, że członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku 17 lat, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę, w ocenie organu, wnioskodawca nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej, jako że we wskazywanym w swoim wniosku okresie miał lat [...], a nie lat 17. Przywołany dokument w opinii Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jednoznacznie określał kto może być członkiem AK, co nakazało organowi odmówić przyznania H. B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano dodatkowo, iż w okresie, gdy kompetencje do przyznawania uprawnień kombatanckich należały do ZBoWiDu również i przed tym organem odmówiono wnioskodawcy ich przyznania. Nie godząc się ze stanowiskiem organu, H. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Wskazał, iż decyzja organu jest niesłuszna wobec przedstawionych przez niego dowodów. Przywołał ponownie okoliczności, na których opierał swoje żądanie, a to złożenie przysięgi organizacyjnej, pełnienie funkcji [...] w oddziale "[...]", noszenie broni i udział w ważnych akcjach organizacji. Upatrywał nadto swoje uprawnienia kombatanckie w udziale w tajnym nauczaniu, z którego korzystał w okresie wojennym. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznany został w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego za organ administracji, a zatem konsekwentnie do tego jest on zobligowany do stosowania zasad procedury administracyjnej przy rozpoznawaniu spraw przyznanych do jego kompetencji. Tak też, zobowiązany jest do działania w oparciu o przepisy prawa, o czym stanowi art. 6 k.p.a. Jeżeli więc w postępowaniu administracyjnym, wszczętym w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w Armii Krajowej w okresie od [...] 1942 r. do [...] 1945 r., skarżący przedstawił określone dowody, to organ orzekający obowiązany był w sposób wyczerpujący rozpatrzyć je i dokonać na tej podstawie szczegółowych ustaleń odnośnie działalności skarżącego, biorąc pod uwagę treść ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). Jak wynika z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy, Kierownik Urzędu, nie ustosunkowując się w gruncie rzeczy do zebranych w sprawie dowodów ustalił, że opisywana przez stronę działalność nie była działalnością konspiracyjną w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o kombatantach ze względu na zbyt młody wiek wnioskodawcy. Powołał się przy tym na instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r. W świetle art. 21 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego źródłem uprawnień kombatanckich są: działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2, zrównana z nią działalność określona w art. 2 oraz represje oznaczone w art. 4 tej ustawy. Żaden ze wskazanych przepisów cyt. ustawy nie określa kryterium wieku kombatanta. Ustawa nie odwołuje się też w tym względzie do przepisów czy instrukcji wydanych w czasie okupacji, określa natomiast w art. 1 co stanowi działalność kombatancką. Za działalność stanowiącą tytuł do uprawnień kombatanckich przyjmuje się tam m.in. pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy). Zdaniem Sądu, przyjęcie przez organ orzekający założenia, że osoby uczestniczące wprawdzie w działalności organizacji i formacji podziemnych, ale niepełnoletnie w czasie wojny, są wykluczone z kręgu osób mogących ubiegać się o uprawnienia kombatanckie jest nieuprawnione i narusza dyspozycję przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ..., który nie ustanawia jakiegokolwiek kryterium wieku kombatanta. Stanowisko takie jest już ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001 r. sygn. V SA 612/01 publ. LEX nr 121892 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2004 r. sygn. V SA/WA 1052/04 publ. LEX nr 162187). Uznanie przeto, w oparciu instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r., iż skarżący nie mógł pełnić służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, pomimo istnienia w sprawie materiału dowodowego wskazującego, iż spełnia on wymogi określone w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, stanowi istotne naruszenie tego przepisu. Należy zwrócić uwagę, że dołączone przez skarżącego oświadczenia świadków są szczegółowe i spójne, a twierdzenia w nich zawarte nie zostały w istocie zakwestionowane przez organ wydający decyzję. Organ nie ustosunkował się również do złożonej przez skarżącego rekomendacji wymaganej w treści art. 22 ustawy o kombatantach ani też do osobistego oświadczenia skarżącego pozostającego w całkowitej zgodności z pozostałymi dowodami. Reasumując, należy przeto uznać, iż organ prowadząc postępowanie dopuścił się naruszenia przepisów art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, jak również przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nie dokonał oceny materiału dowodowego sprawy, a decyzję wydał w oparciu o błędne założenie dotyczące kryterium dopuszczalnego wieku kombatanta mimo, iż jak się zauważa wyżej, żaden przepis ustawy o kombatantach nie określa wieku kombatanta. Rozstrzygając ponownie sprawę w wyznaczonym wyrokiem zakresie organ uwzględni zawarte w niniejszym uzasadnieniu uwagi odnoszące się do prawidłowego postępowania dowodowego. Z tych względów – skoro decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy – należało na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).