IV SA/Gl 1040/07
WyrokWSA w Gliwicach2008-04-15
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Beata Kalaga-Gajewska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa przez organ administracji publicznej, skutkujące przyznaniem świadczenia pieniężnego od późniejszej daty niż wynikałoby to z przepisów wykonawczych, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.?Ratio decidendi
Błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa, nawet jeśli prowadzi do przyznania świadczenia od późniejszej daty niż wynikałoby to z przepisów wykonawczych, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości i bezsporności naruszenia przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W przypadku rozbieżności interpretacyjnych lub zastosowania jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych przepisów, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca A.K. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B.-B. przyznającej jej pomoc pieniężną na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej. Organ pierwszej instancji przyznał pomoc od daty złożenia kompletnego wniosku, podczas gdy skarżąca uważała, że powinna ją otrzymać od daty faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że błędne zastosowanie przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej zamiast § 17 rozporządzenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA (del.) Elżbieta Naumowicz Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę
Decyzją Prezydenta Miasta B.-B. z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 2 a ust. 1 pkt 2b, pkt 6, art. 33c ust. 1 i 2, art. 33e ust. 1 pkt 1, art. 33g ust. 1, 4 i 6, art. 34 ust. 4a, art. 35a ust. 1 pkt 7, art. 40 ust. 1, art. 43 ust. 1, 3a, 6, art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) i § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 120, poz. 1284), przyznano A. K. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka N. A. umieszczonej w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł. miesięcznie za okres od [...] na czas obowiązywania postanowienia Sądu o ustanowieniu rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do uzyskania przez dziecko pełnoletniości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż pomocy pieniężnej udziela się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w rodzinie zastępczej w wykonaniu orzeczenia sądu opiekuńczego, co wynika z § 17 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, jednak art. 43 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek. Skoro zatem w niniejszej sprawie dokumenty do wniosku z dnia [...] o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej skompletowano w dniu [...] to od tej ostatniej daty została przyznana wnioskowana przez A. K. pomoc.
W dniu [...] A. K. zażądała od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. wzruszenia powyższej decyzji, na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego lub stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 tego samego Kodeksu.
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. z dnia [...] wszczęto na wniosek A. K. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B.-B. z dnia [...] nr [...], a następnie w dniu [...] to samo Kolegium, na mocy postanowienia nr [...], sprostowało oczywistą omyłkę pisarską dostrzeżoną w tym postanowieniu.
Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] A. K. sprecyzowała, iż na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B.-B.z dnia [...] nr [...], która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem powinna otrzymać pomoc pieniężną od dnia umieszczenia wnuczki w rodzinie zastępczej, a nie od daty w tej decyzji ustalonej.
Samorządowe Kolegium odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności powołanej decyzji z dnia 3 listopada 2003 r., działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 156 § 1 pkt 2, art. 157, art. 158 § 1 K.p.a. w związku z art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych. W uzasadnieniu organ wskazał, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy treść kontrolowanej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że nie może być ona akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Tylko ustalenie, że w konkretnej decyzji obowiązywał niewątpliwy stan prawny, daje podstawę do uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa, ale nie jest nim błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisów, czy też zastosowanie jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych przepisów. Organ wyjaśnił, że przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego przyznano A. K. pomoc pieniężną od daty złożenia kompletnego wniosku, nie powinien mieć zastosowania w sprawie, bowiem w okresie za jaki ona przysługuje, treść § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych nakazywała udzielenie pomocy od daty faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej i stanowiła odmienną regulację od ogólnej zasady wyrażonej w art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Organ potwierdził, iż prawo zostało błędnie zastosowane, jednak ocenił, że sytuacja ta nie wyczerpuje znamion rażącego naruszenia prawa. Ponadto organ zauważył, że w § 10 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344), które zastąpiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, kwestia ta została doprecyzowana w ten sposób, że pomoc pieniężną dla rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem przyznaje się za okres pobytu dziecka w tej rodzinie, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej - nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, A. K. wskazała, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. jest dla niej krzywdząca, a organ ten nie powinien powoływać treści rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych, bowiem w okresie od dnia [...] do dnia [...], za który domaga się przyznania wyrównania świadczenia, obowiązywało inne rozporządzenie. Jej zdaniem, z treści wówczas obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych wynikał niewątpliwy stan prawny, który pozwalał na uzyskanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka od momentu faktycznego jego umieszczenia w rodzinie zastępczej.
W wyniku rozpoznania tego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B., wydało decyzję z dnia [...] nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...]. Organ odwoławczy uznał, iż nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z naruszeniem prawa polegającym na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu przepisu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie jest to bowiem rażące, a zatem kwalifikowane naruszenie przepisów, a tylko takie mogłoby być podstawą wzruszenia decyzji poprzez stwierdzenia jej nieważności. W rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca wydanie decyzji wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym. Organ odwoławczy przyznał, że Prezydent Miasta B.-B. wydając decyzję z dnia [...] błędnie zastosował przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej zamiast § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych. Jednak w ocenie tego organu, błędna interpretacja przepisów wykonawczych nie wyczerpuje znamion rażącego naruszenia prawa, dlatego też, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności powołanej już wcześniej decyzji z dnia [...].
A. K. złożyła skargę na powyższą decyzję wskazując, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, iż decyzja Prezydenta Miasta B.-B. z dnia [...] narusza prawo i nie zgodziła się z poglądem, iż nie jest to rażące naruszenie prawa. Ponadto skarżąca stwierdziła, że skutkiem wydania tej decyzji było pozbawienie jej, jako rodziny zastępczej pomocy finansowej przez ponad 10 miesięcy, co nie jest do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Zdaniem skarżącej, błędnej interpretacji jasno sformułowanego przepisu § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych nie można usprawiedliwić, co potwierdza zacytowane przez nią orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z którego wynika, że kryterium rozstrzygającym dla oceny, czy zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji w postaci rażącego naruszenia prawa, jest stan prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej decyzji, a na taką ocenę nie może zaś mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana jego interpretacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem jego zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
W rozpoznawanej sprawie skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest, rozważenie i rozstrzygnięcie o prawidłowości decyzji administracyjnej pod kątem kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Dopuszczalność zastosowania sankcji nieważności, jako wyjątek od zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, ograniczona została do kwalifikowanych wad materialnoprawnych decyzji. Odstępstwo od zasady ogólnej decyzji administracyjnej ma te konsekwencje prawne, że do oceny wadliwości wyliczonej w art. 156 § 1 K.p.a., nie jest dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej. To zastrzeżenie dotyczy też wyliczonej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, tj. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a w tym kontekście rozpoznawana była niniejsza sprawa.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że nieważność decyzji administracyjnej wiąże się ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa, takimi, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy został naruszony przepis, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w jego bezpośrednim rozumieniu, a z samego prostego zestawienia treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu powinno wynikać, że jest to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. Zatem tylko naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych daje podstawę do zastosowania sankcji nieważności decyzji administracyjnej.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] nr [...], na której to podstawie, utrzymana została w mocy decyzja tego Kolegium z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B.-B. z dnia [...]. W dacie wydania decyzji przez Prezydenta Miasta B.-B., której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.).
Stosownie do treści art. 43 ust. 6 powołanej ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Natomiast w przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Była to regulacja ogólna, rangi ustawowej mająca zastosowanie do świadczeń pieniężnych przyznawanych na podstawie powołanej ustawy. Jednak w zakresie świadczeń pieniężnych przyznawanych rodzinom zastępczym obowiązywało wówczas jako rozporządzenie wykonawcze, do powołanej ustawy, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 120, poz. 1284), które w § 17 ust. 1 zawierało odmienne regulacje w tej kwestii niż powołana powyżej ustawa. Przepis ten stanowił, że pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, udziela się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie w wykonaniu orzeczenia sądu opiekuńczego.
Jednakże organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] powołał się zarówno na przepis art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, jak i na § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, ale zastosował przepis rangi ustawowej tj. uznał, że wnioskowane przez skarżącą świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Zastosowanie w rozpatrywanej wówczas sprawie przepisu art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie prowadzi jednak do rażącego naruszenia prawa, bowiem sama zasada rozstrzygnięcia jest słuszna, a mianowicie skarżącej została przyznana wnioskowana pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów pobytu dziecka w rodzinie zastępczej. Pominięcie w rozpoznawanej sprawie okresu niespełna 10 miesięcy, od momentu umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do chwili złożenia wniosku o udzielenie tej pomocy, tj. od dnia [...] do dnia [...] nie stanowi, zdaniem Sądu, kwalifikowanego naruszenia prawa, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...].
W tym zakresie Sąd z urzędu rozważył skutki podjętej przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] i uznał, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a więc skutki, które wywołuje decyzja. Zatem musiałoby nastąpić również oczywiste naruszenie prawa, które może mieć miejsce tylko i wyłącznie wówczas, gdy zastosowana w sprawie norma prawa nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Natomiast pojęcie "przyznaje się i wypłaca", jakim posłużył się ustawodawca w wówczas obowiązującym art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, budziło wątpliwości interpretacyjne oraz wymagało wykładni systemowej i funkcjonalnej w związku z odmienną treścią § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, a więc nie można zaliczyć tej normy rangi ustawowej do niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych.
Nadto, zauważyć w tym miejscu przyjdzie, że pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka, określona szczegółowo w art. 33 c ust. 1, art. 33 e pkt 1, art. 33 g ust. 1, 4 i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w związku z brzmieniem rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, czyli rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, nie dawała podstaw do jednoznacznego uznania, że opisana pomoc nie jest tożsama ze świadczeniem z pomocy społecznej, o którym mowa w treści art. 38 ust. 1 w związku z art. 43 ust. 6 tej samej ustawy, czyli jest udzielana na wniosek osoby zainteresowanej i jest przyznawana oraz wypłacana za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Zdaniem Sądu, decyzje wydawane na podstawie art. 33 g ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej, który udziela pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w tej rodzinie dziecka, należy kwalifikować jako integralną część instytucji prawnych wymienionych w art. 38 ust. 1 tej samej ustawy. Jednocześnie zgodnie z brzmieniem art. 33 g ust. 4 omawianej ustawy rodzina zastępcza może zrezygnować z przysługującej pomocy pieniężnej, co wskazuje na wnioskowy charakter tej pomocy (por. art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. - Dz. U. Nr 154, poz. 1792, zmieniający tą ustawę z dniem 1 stycznia 2002 r.). Tym samym o terminie wypłaty wnioskowanej przez skarżącą pomocy decydować mogła data złożenia wniosku z kompletem wymaganych dokumentów.
W tej sytuacji organ administracji nie był uprawniony do działania z urzędu i przyznania pomocy bez wyraźnie sprecyzowanego w tym zakresie wniosku.
Zaakcentować należy, że na podstawie art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 i Dz. U. z 2001 r., Nr 28, poz. 319) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego (na obszarze działania organów, które je ustanowiły).
W ocenie Sądu powołane w skardze rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych nie ma waloru źródła prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP. Z tego punktu widzenia nie może stanowić samoistnej podstawy do przyznania przez organ administracyjny świadczenia w sposób odmienny, niż określony w ustawie. Zatem jako pierwsze w rozpoznawanej sprawie stosuje się przepisy ustawy, a nie przepisy aktu wykonawczego, bowiem jedynie przepisy rangi ustawowe mogą, co do zasady, stanowić podstawę prawną do przyznawania i nakładania na obywateli (oraz inne podmioty prawne) określonych praw i obowiązków. Tym samym jako nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi wskazujący na dopuszczalność zastosowania w niniejszej sprawie samej tylko treści § 17 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, który mógłby być stosowany wprost tylko wówczas, gdyby sama ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie regulowała danego zagadnienia.
Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a., organ administracji nie zwrócił uwagi na powyższą okoliczność przyznając jedynie, że Prezydent Miasta B.-B. wydając decyzję z dnia [...] błędnie zastosował przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej zamiast § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych.
Jednak w ocenie Sądu o oczywistym naruszeniu prawa można mówić tylko i wyłącznie w odniesieniu do przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, dlatego wobec powyższych rozważań, choć kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] w stosunku, do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności, wydana została z odstępstwem od treści przepisu § 17 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, to charakter tego naruszenia nie jest rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i brak jest przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Nadto, jakakolwiek rozbieżność orzecznictwa sądowego, powoływana w skardze, nie wskazuje na podstawę do uwzględnienia jej zarzutów, bowiem o oczywistym naruszeniu prawa można mówić tylko w odniesieniu do przepisu prawa, którego treść jednoznacznie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Jeszcze raz podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki, powodującej stwierdzenie nieważności, musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać trzeba, że treść decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu rangi ustawowej tj. art. 43 ust. 6 w związku z art. 33 g ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej przez proste ich zestawienie, dlatego powołana decyzja może być zaakceptowana i nie powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie zaistniały łącznie powołane już wcześniej trzy przesłanki decydujące o rażącym naruszeniu prawa, takie jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a więc skutki, które wywołuje decyzja. Zatem podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 28/06, Lex nr 319171, że: "Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nawet gdy zostanie potem ona uznana za nieprawidłową albo, co się częściej zdarza - inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa." (cytat). Tym samym decyzji organu pierwszej instancji, czyli Prezydenta Miasta B.-B. z dnia [...], nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa, które dałoby podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Reasumując, zarówno zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B.-B. z dnia [...] nie naruszają prawa. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło