IV SA/Gl 1040/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi A. L. (L.) na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej u A.L. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że z orzeczeń obu uprawnionych placówek medycznych wynika brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. neguje się chorobę zawodową, ponieważ występująca choroba pozostaje bez związku z pracą zawodową, albowiem brak uczulenia na alergeny występujące w środowisku zawodowym. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. również neguje się występowanie choroby zawodowej, ponieważ przeprowadzone badania nie wykazały uczulenia na alergeny występujące w środowisku pracy. Zestawienie warunków narażenia zawodowego, które nie jest kwestionowane przez organ i orzeczeń uprawnionych placówek zawodowych nie dało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przeprowadzone u strony badania, jak również uzyskane wyniki, które nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A.L., który wniósł odwołanie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W odwołaniu tym nie zgodził się z otrzymanym rozstrzygnięciem i podtrzymał swoje twierdzenia, że choroba związana jest wyłącznie z jego pracą w warunkach narażenia zawodowego. W tej części odwołania wskazał środki chemiczne, z którymi miał kontakt w trakcie wykonywania pracy przez okres 26 lat. Akcentuje, że organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 25 marca 2011 r. potwierdził występowanie oraz możliwość kontaktu bezpośredniego z wymienionymi przez niego czynnikami, które stwarzają ryzyko powstania choroby zawodowej. W jego ocenie obie placówki medyczne przy wydawaniu swoich rozstrzygnięć pominęły warunki środowiska pracy. W końcowej części odwołania zaznaczył, że podczas przeprowadzania diagnostyki alergologicznej w placówce drugiego stopnia zażywał cały czas leki przeciwhistaminowe wziewne, które wypaczyły uzyskane wyniki. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał unormowania prawne regulujące zagadnienia związane ze spełnianiem wymogów dla stwierdzenia występowania choroby zawodowej, aby w dalszej części przejść do przedstawienia kariery zawodowej strony. W ramach tej części rozważań wskazano, że A. L. pracował w latach 1981 – 2010 w KWK A, Zakładzie B i w Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK C w P. na różnych stanowiskach pod ziemią, gdzie miał kontakt z czynnikami o działaniu alergizującym. Organ odwoławczy uznał, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, że strona pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Następnie organ ten odniósł się do przeprowadzonych przez uprawnione placówki orzecznicze badań lekarskich. Strona była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., której orzecznicy orzeczeniem z dnia [...] r. stwierdzili brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. A.L. badany był także w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., której lekarze orzecznicy w orzeczeniu z dnia [...] r. analogicznie, jak orzecznicy wcześniejszej placówki, stwierdzili brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ odwoławczy zaakcentował, że strona w trakcie postępowania odwoławczego miała możliwość czynnego udziału w postępowaniu dowodowym i przedłożyła dodatkowe dokumenty medyczne, które zdaniem organu potwierdzają występowanie u niej schorzenia, jednakże nie o charakterze choroby zawodowej. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy ponownie przybliżył stan normatywny w zakresie chorób zawodowych, jak również odniósł się do zarzutów formułowanych przez stronę i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane, a w szczególności zaakcentował, że brak jest podstaw do kwestionowania orzeczeń uprawnionych placówek medycznych. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A.L., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg kariery zawodowej oraz wymienił substancje chemiczne, z którymi miał styczność. Podniósł, że w 2007 r. w trakcie badań okresowych stwierdzono zmiany w płucach, które w następstwie specjalistycznych badań wykazały astmę oskrzelową ciężkiego stopnia. Następstwem tego było podjęte leczenie oraz pobyty w szpitalu. W dalszej części skargi skarżący zaprezentował czynności, które podjął po otrzymaniu niesatysfakcjonujących go orzeczeniach. Ponownie podkreślił, że w trakcie przeprowadzania badań w placówce odwoławczej zażywał leki, które w jego ocenie przyczyniły się do zniekształcenia obrazu jego schorzenia i wpłynęły negatywnie na podejmowane rozstrzygnięcia. Nadto w jego ocenie orzecznicy placówek medycznych nie zgłębili istoty sprawy, a organy administracji starają się wykazać, że choroba, jakiej się nabawił podczas wieloletniej pracy nie miała nic wspólnego z wykonywanym zawodem. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 7 października 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo zawierające wyniki badań uzyskane przez skarżącego po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy oraz po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Po myśli art. 2352 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W świetle powyższych przepisów z chorobą zawodową spotykamy się jedynie wówczas, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy między zdiagnozowaną chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych a "narażeniem zawodowym", czyli występowaniem szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, bez występowania narażenia zawodowego oznaczało będzie, że dana choroba nie została spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i nie będzie mogła być uznana za chorobę zawodową. Analogiczne rozstrzygnięcie zapadnie także wówczas, gdy pomimo rozpoznania schorzenia odpowiadającego chorobie zawodowej oraz zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby uprawnione placówki medyczne wskażą w sposób niebudzący wątpliwości inne powody schorzenia niż związane z wykonywaniem pracy w warunkach narażenia. Choroba zawodowa nie zostanie rozpoznana także wówczas, gdy udokumentowane objawy choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych wystąpią po okresie zatrudnienia w warunkach narażenia i po okresie wskazanym w przepisach prawa, jako uprawniającym do rozpoznania takiej choroby. Podmioty wypowiadające się w rozpatrywanej sprawie podnoszą, że skarżący choruje na astmę oskrzelową, jak również pracował w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej, jednocześnie uprawnione placówki medyczne nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, albowiem uznały, że schorzenie, które zostało u niego zdiagnozowane nie posiada etiologii zawodowej, lecz pozazawodową. W ramach postępowania dowodowego, jak zostało to powyżej zaznaczone, wypowiedziały się dwie uprawnione do tego placówki medyczne. Na uwagę zasługuje fakt, iż orzeczenia obu placówek medycznych są jednorodne, ponieważ w obu nie stwierdza się choroby zawodowej. W tym miejscu przyjdzie dostrzec ułomności prowadzonego postępowania dowodowego. Z pism skarżącego kierowanych do organów wypowiadających się w sprawie wynika, że w trakcie przeprowadzania badań w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. zażywał silne leki przeciwhistaminowe, które w jego ocenie posiadały wpływ na uzyskane wyniki. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wprost do tej okoliczności się nie odniósł, można dostrzec jedynie pośrednie odwołanie. Sygnalizowana przez skarżącego okoliczność może, ale nie musi mieć znaczenia dla końcowego rozstrzygnięcia, jednakże brak wypowiedzenia się w tej sprawie lekarzy uprawnionej placówki ocenić należy w sposób negatywny i uznać, że jest to uchybienie, które może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, zatem organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analiza orzeczeń obu uprawnionych placówek medycznych wypowiadających się w przedmiotowej sprawie pozwala uznać, że zaprezentowana w nich argumentacja sprowadza się do zamieszczenia stwierdzenia, iż rozpoznana u niego astma oskrzelowa nie ma etiologii zawodowej, a tym samym brak jest podstaw dla stwierdzenia choroby zawodowej. Nadto w obu orzeczeniach wskazano, że narażenie zawodowe związane było z występowaniem czynników alergizujących, natomiast w karcie narażenia zawodowego sporządzonej dla potrzeb przedmiotowego postępowania wskazano jako czynnik przyczyniający się do wystąpienia choroby zawodowej – pył węgla kamiennego. Oznacza to, że między narażeniem eksponowanym w karcie narażenia zawodowego, a elementami branymi pod uwagę przez lekarzy orzeczników występuje rozbieżność. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie przesądza o tym, że rozbieżność ta miała wpływ na uzyskany wynik, jednakże w ramach prawidłowo prowadzonego postępowania taka rozbieżność nie powinna występować, a tym samym powinna zostać usunięta. W świetle powyższego postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z treści art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym organy administracji dopuściły się uchybienia w zakresie postępowania administracyjnego uzasadniającego uwzględnienie wniesionej skargi oraz wyczerpana została przesłanka przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie stwierdzić, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, pozwalający uznać, że wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, a tym samym naruszone zostały postanowienia art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Konsekwencją niniejszego orzeczenia jest powrót sprawy do organu odwoławczego, który winien we własnym zakresie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. W ramach tego postępowania winien zwrócić się do placówki orzeczniczej wyższego stopnia o wydanie orzeczenia uzupełniającego, w ramach którego, mając na uwadze całość dokumentacji pozostającej w dyspozycji skarżącego, wypowie się co do stanu zdrowia skarżącego, a w szczególności wyjaśni ewentualny wpływ zażywania leków przeciwhistaminowych na wyniki przeprowadzonych badań i czy mogło ono mieć znaczenie przy ocenie etiologii schorzenia, które u skarżącego rozpoznano. Nadto lekarze orzecznicy sporządzając stosowną opinię uzupełniającą winni zwrócić uwagę na inne ryzyko wskazane w karcie narażenia zawodowego, przygotowanej w ramach prowadzonego postępowania (karta akt administracyjnych nr 21) niż wymienione w sporządzonych opiniach i do niego się odnieść. Dodatkowo w opinii wyjaśnić należy czy astma oskrzelowa może być wyłącznie następstwem kontaktu z czynnikami alergizującymi, czy też może mieć inną genezę, związaną z warunkami, w jakich praca była wykonywana. W niniejszej sprawie, Sąd z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie orzekał o jej wykonalności. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. mw