IV SA/Gl 1042/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], stwierdził u strony Z.S. (S.) chorobę zawodową: zespół wibracyjny - postać kostno-stawowa, wymienioną w pozycji 22/2 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 z późn. zm.). Decyzję podjęto w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, dotyczące narażenia zawodowego strony na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym w środowisku pracy oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r., nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożył uczestnik postępowania - A Sp. z o.o. z siedzibą w S., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W jego uzasadnieniu zarzucono brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób określony w art. 7, art. 77 § 1 i art. 88 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, zwłaszcza związku między rozpoznaną chorobą a wykonywaną u ostatniego pracodawcy pracą strony, gdzie występujące na stanowisku pracy narażenie zawodowe nie przekraczało wartości normatywnych. Ostatecznie domagano się przeprowadzenia wnioskowanego już wcześniej dowodu w postaci nowej opinii, sporządzonej przez lekarzy określonych w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych uznając, iż przyczyną powstania choroby strony była praca wykonywana na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 t w latach 1977-1993. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.), która stanowi, że: "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje w sposób jednoznaczny i pewny, że choroba strony – Z.S. bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia podczas jego pracy w narażeniu na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym i ogólnym w: Przedsiębiorstwie "B" w D. (zakład zlikwidowany) w latach 1977-1993 jako kierowca, a w roku 1994 w C Sp. z o.o. w C. (obecnie D Sp. z o.o.) jako kierowca oraz w latach 1994-2011 w A Sp. z o.o. w S. jako kierowca-konduktor. Orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r., nr [...] stwierdziło u Z.S. chorobę zawodową - zespół wibracyjny postać kostno-stawowa, wymienioną w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Lekarze wzięli pod uwagę długoletnie narażenie strony (ok. 33 lata) na jednoczesne działanie drgań mechanicznych miejscowych i ogólnych, analizę przedstawionej dokumentacji medycznej, przeprowadzoną diagnostykę różnicową oraz całokształt obrazu klinicznego i radiograficznego. Odpowiadając na zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu organ zauważył, że z oceny narażenia zawodowego (karta oceny z dnia 24 sierpnia i z dnia 24 listopada 2011 r.) wynika, iż warunki pracy mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej. Odnosząc się do wniosku dotyczącego przeprowadzenia badań w placówce orzeczniczej II instancji organ stwierdził, że Z.S. był badany w kompetentnej placówce I stopnia, gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u niego wymienioną powyżej chorobę zawodową - zespół wibracyjny postać kostno-stawowa. Nie ma zatem przesłanek by to orzeczenie kwestionować. Brak jest również w przepisach obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych podstaw by skierować Z.S., na wniosek zakładu pracy, na badanie w placówce medycznej II stopnia, celem określenia związku przyczynowego między warunkami pracy w okresie zatrudnienia a wystąpieniem zachorowania, gdyż strona odwołująca nie jest podmiotem upoważnionym do występowania z takim wnioskiem. Dodatkowo należy stwierdzić, że zgodnie orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej wskazanie u którego z pracodawców wystąpiła przedmiotowa choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, ale jedynie wydanie decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Przechodząc do zarzutu naruszenia zasad postępowania dowodowego wskazano, że w dniu 5 września 2012 r. odwołujący przesłał pismo z dnia 31 sierpnia 2012 r. informujące, że nie dysponuje żadnymi nowymi dowodami w sprawie i podtrzymuje wniosek dowodowy. W konsekwencji nie istniała potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, bowiem sprawa była już dostatecznie wyjaśniona. A Sp. z o.o. w S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosło o uchylenie powyższej decyzji oraz wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 2351 Kodeksu pracy i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej, pomimo braku spełnienia ku temu przesłanek oraz nie podjęcie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, czyli naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny wiarygodności dowodów w zakresie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy istniejącym u Z.S. (S.) schorzeniami a warunkami pracy u skarżącego pracodawcy. Skarżący podkreślił następnie, że przyspieszenia drgań mechanicznych nie przekraczały wartości normatywnych, zatem w jego ocenie brak jest podstaw do ustalenia, iż choroba bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w okresie pracy Z.S. u skarżącego pracodawcy na stanowisku kierowcy autobusowego, tj. w latach 1994-2011. Argumentowano jednocześnie, że organ winien dokonać oceny warunków pracy i na tej podstawie stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u danego pracodawcy. Ponadto, w związku z odmową dopuszczenia kolejnej opinii biegłego zauważono, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie zawiera zamkniętego katalogu dowodów, a pracodawca jest uprawniony do czynnego udziału w postępowaniu i ma możliwość wnioskować na mocy art. 7 i art. 10 K.p.a., aby organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem skarżącego pracodawcy, opinia lekarzy wydana w niniejszej sprawie jest zbyt ogólnikowa i istniała uzasadniona potrzeba dopuszczenia dowodu z nowej opinii, bądź uzyskanie orzeczenia uzupełniającego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bowiem nie miał on obowiązku przeprowadzenia innego dowodu wobec wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i był związany uzyskaną opinią biegłych. W ocenie organu odwoławczego, wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm wystarczy tylko wystąpienie czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika, ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. nr 21 z 1998 r., poz. 94 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako K. p., zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a poszczególne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 K. p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869), określane dalej w skrócie jako rozporządzenie. Rozporządzenie powyższe określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i z oceny narażenia zawodowego uczestnik postępowania – Z.S. w latach 1994-2011 pracował u skarżącego pracodawcy na stanowisku kierowca autobusu-konduktor i był narażony na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym (kończyny górne) i ogólnym (przez siedzisko kierowcy) przez ok. 6-7 godzin na zamianę roboczą, a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Okoliczność ta została potwierdzona w kartach narażenia zawodowego, sporządzonych w wyniku przeprowadzonego u skarżącego postępowania wyjaśniającego w dniach: 24 sierpnia, 24 listopada i 19 grudnia 2011 r. podczas obecności przedstawiciela skarżącego - specjalisty do spraw BHP (k- 3, 6, 21 akt administracyjnych) oraz uwidoczniona w świadectwie pracy z dnia 15 maja 2011 r., wydanym przez skarżącego (k-19 akt administracyjnych). Zatem nie można uznać, iż była to okoliczność sporna mimo, iż pełnomocnik skarżącego starał się ją kwestionować, o czym świadczy adnotacja dokonana w dniu 24 listopada 2011 r. (k-6 akt administracyjnych). Podkreślić przy tym należy, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może samodzielnie dokonać jej stwierdzenia. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania odrębnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań jednostek diagnostycznych. Wynika to z faktu, iż wyłącznie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy i wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. W rozpatrywanej sprawie uprawniona jednostka diagnostyczna rozpoznała u uczestnika postępowania chorobę zawodową. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. Wobec tego nie mogą indywidualnie stwierdzić, iż rzeczywisty stan zdrowia uczestnika postępowania kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań, stanowiących podstawę wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze, stwierdzić przyjdzie, iż w świetle regulacji zawartych w rozporządzeniu, postępowanie w sprawie rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych prowadzone jest bez udziału pracodawców. Jedynie pracownik (były pracownik) dysponuje legitymacją do złożenia wniosku o ponowne badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia), co nie wyłącza prawa czynnego udziału pracodawcy w trakcie postępowania prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej. Nie ulega wątpliwości, iż art. 235¹ Kodeksu pracy określa przedmiot niniejszego postępowania, prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej, zwłaszcza okoliczności konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej. Są nimi: rozpoznanie jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych i stwierdzenie wykonywania pracy w "narażeniu zawodowym" oraz wykazanie związku przyczynowego między warunkami pracy a schorzeniem spełniającym wymogi choroby zawodowej, przy czym wykazanie to może polegać na tym, że w sposób bezsporny warunki pracy były przyczyną choroby zawodowej, bądź też zachodzi "wysokie prawdopodobieństwo" takiego związku. Wskazany przepis nie wymaga, aby w trakcie postępowania wyjaśniającego należało ustalać u którego z pracodawców występowało narażenie zawodowe stanowiące przyczynę choroby zawodowej, jak również i tego czy inne, pozazawodowe czynniki mogły przyczynić się do powstania konkretnej choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie zostały wykazane przesłanki uzasadniające stwierdzenie u uczestnika postępowania choroby zawodowej, który wykonywał pracę w "narażeniu zawodowym" na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania i to w trybie wskazanym w rozporządzeniu, a wystąpienie tej choroby bezspornie lub z co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane 33-letnim narażeniem zawodowym na jednoczesne oddziaływanie drgań mechanicznych o działaniu zarówno miejscowym, jak i ogólnym. Zaskarżona decyzja zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też prawidłowo uzasadniona i uwzględnia przepisy obowiązującego rozporządzenia. Jest zatem zgodna z przepisami postępowania administracyjnego (art. 107 § 3 K.p.a.). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy, a przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w przywołanych okolicznościach niniejszej sprawy, brak podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wobec powyższego, skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.