IV SA/Gl 1056/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej: Prezydent) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. I. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad S. I. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania M. I. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad S. I., Prezydent wskazał na art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. Zauważył, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że M. I. pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odwołaniu od tej decyzji M. I. podniosła, iż opiekuje się samotnie niepełnosprawną córką od chwili jej urodzenia. Niepełnosprawność córki, która została zaliczona do znacznego stopnia, datuje się od dzieciństwa. Strona przyznała, iż ma ustalone prawo do emerytury akcentując równocześnie, iż łączyła wychowanie dziecka z pracą zawodową. Uznała, że została "ukarana" odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie strony jest to rażąca niesprawiedliwość, a przepisy są interpretowane w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa i ochrony rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji zarówno co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia jak i tez uzasadnienia. Podkreśliło przy tym, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia jest zasadna. W skardze z dnia 12 września 2013 r. M. I. nie zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i podnosi, iż spełnia wszystkie warunki opieki nad osobą niepełnosprawną z wyjątkiem wypracowanej emerytury. Podobnie jak w odwołaniu podkreśla, że w jej sytuacji życiowej została ona ukarana odmową przyznania świadczenia. Stwierdza, że zostały naruszone zasady konstytucyjne- równości wobec prawa i ochrony rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 - 1a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a). Nadto zgodnie z art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jednocześnie art. 17 ust. 5 pkt 1 a ustawy stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Organy ustaliły, iż M. I. ma ustalone prawo do emerytury. Skarżąca przyznała również, iż "wypracowała" emeryturę, ale podkreślała swoją ciężką sytuację życiową związana z koniecznością łączenia pracy zawodowej z samotnym wychowywaniem niepełnosprawnej córki. Zważywszy na powyższe ustalenia Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze, a zwłaszcza stanowiska, iż organ błędnie zinterpretował przepisy i nie przyznając Stronie świadczenia pielęgnacyjnego naruszył konstytucyjne zasady równości wobec prawa i ochrony rodziny. Wprawdzie w analizowanej sprawie jako bezsporna przedstawia się trudna sytuacja życiowa skarżącej oraz niebudzący wątpliwości fakt, że łączenie pracy zawodowej z samotnym wychowywaniem niepełnosprawnego dziecka było trudne, to jednak ponownie przypomnieć należy, to co zostało zaakcentowane już na wstępie, a mianowicie, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się zasada praworządności (legalności) , wyartykułowana w art. 6 k.p.a. , a więc działanie na podstawie i w granicach prawa . Zasada praworządności wynika również z art.7 Konstytucji RP. W związku z tym powoływanie się przez skarżącą na konstytucyjne zasady równości wobec prawa i ochrony rodziny nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego. Ponadto podkreślić należy, iż przepisy art. 17 u.ś.r. mają charakter norm prawnych bezwzględnie obowiązujących, a to znaczy, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie wymienione w nim przesłanki. Skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wystąpiła przesłanka negatywna w postaci ustalonego prawa do emerytury, to organom administracji nie pozostawało nic innego, jak tylko odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia. Wskazać należy także, że zarówno na Sądzie jak i na organie wydającym zaskarżoną decyzję ciąży konstytucyjny obowiązek poszanowania i przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego tak długo, dopóki prawo to nie utraciło mocy obowiązującej do kształtowania ich konkretnych praw i obowiązków. Organy administracyjne nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W tym stanie rzeczy przyjąć trzeba, iż brak było podstaw do uwzględnienia skargi bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.