IV SA/Gl 1057/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy S., decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 27 ust. 1-3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), ustalił A.P. należność do zwrotu w kwocie 2 880,- zł. wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu przyznanych i wypłaconych w okresie od 1.10.2009 r. do 30.09.2010 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A.P., otrzymanych przez jej matkę A. S. w kwocie po 240,- zł. miesięcznie oraz określił, iż zwrotu należy dokonać na rachunek Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w terminie 30 dni od daty doręczenia tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie została dokonana przez Komornika Sądowego oraz przez stronę – A.P. żadna wpłata mogąca pomniejszyć zadłużenie wynikające z wypłaty przyznanych osobie uprawnionej świadczeń, przez wyżej wymieniony okres, w oparciu o ostateczną decyzję administracyjną z dnia [...] r., nr [...]. Strona została zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. prawidłowo poinformowana o wszczęciu postępowania w przedmiotowym zakresie i jako dłużnik alimentacyjny, stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest zobowiązana do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.P. wskazując na swoje niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia, jak też użycie wobec niego określenia dłużnik alimentacyjny. Podniósł, iż A. S. ma gospodarstwo rolne i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, w związku tym osiąga wysokie dochody i nie przysługują jej jakiekolwiek świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołując się na treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ odwoławczy podniósł, iż decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa, bowiem na rzecz osoby uprawnionej A.P. prawidłowo zostały wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego, na podstawie decyzji z dnia [...] r., łącznie w kwocie 2 880,- zł., wypłacane po 240 zł. miesięcznie na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Nadto, dłużnikiem alimentacyjnym, w myśl przepisów wspomnianej ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Dlatego też organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W rozpatrywanej sprawie komornik sądowy nie przekazał na poczet świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego żadnych kwot, zatem do zwrotu pozostaje wypłacona kwota 2 880 zł. wraz z ustawowymi odsetkami, a okoliczności podniesione w odwołaniu nie zasługują na ich uwzględnienie z uwagi na przywołane wcześniej ustalenia stanu faktycznego sprawy. W skardze na powyższą decyzję A.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ponownie uznał, iż użyte wobec niego określenie "dłużnik alimentacyjny" jest dla niego obraźliwe oraz zaznaczył różnicę pomiędzy wyrokiem Sądu Rodzinnego zasądzającym alimenty a zaskarżoną decyzją administracyjną, jego zdaniem, błędnie wydaną już po okresie rozliczeniowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. skarżący oświadczył, iż jego zdaniem nie ma obowiązku uregulowania alimentów za pośrednictwem organu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest jedynie legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tego aktu. Tak przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], którą to decyzją organ ten, powołując się m.in. na przepis art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] r., Nr [...], zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zważyć należy, że zasady wypłaty świadczeń reguluje powołana w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 tej ustawy, postępowanie w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500,- zł. (art. 10 ust. 1). Warunkiem przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji alimentów, która zachodzi w sytuacji, gdy w wyniku egzekucji w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Okoliczność tę potwierdza, stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy, zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., nr [...] o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego na rzecz córki skarżącego). Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organ administracji wynika, że decyzja z dnia [...] r. o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych w kwocie po 240,- zł. miesięcznie dla osoby uprawnionej A. P., otrzymywanych przez jej matkę A.S., w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., została wykonana przez organ pierwszej instancji i na jej organ wypłacił osobie uprawnionej łącznie kwotę 2 880,- zł. Co więcej, w okresie świadczeniowym nie została wyegzekwowana jakakolwiek kwota, gdyż komornik nie przekazał organowi żadnych kwot na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również sam skarżący ich nie uiścił, o czym poinformował na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze zauważyć należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym ust. 1a stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Analiza przytoczonych przepisów wskazuje, iż decyzja w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową, ale decyzją związaną. Organ zobowiązany jest do jej wydania jedynie po ustaleniu - czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia - w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego dłużnika alimentacyjnego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Kwestia ta wymagałaby wyjaśnienia, jednakże w odrębnym postępowaniu, zainicjowanym przez dłużnika alimentacyjnego, dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie ustalenia należności podlegającej zwrotowi. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń. W wyroku z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 15/11 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i nie orzeczono w odpowiednim postępowaniu o zwrocie przez osobę uprawnioną nienależnie wypłaconego świadczenia, to wypłacone kwoty stanowią świadczenie podlegające zwrotowi stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a osobą zobowiązaną jest dłużnik. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni powyższe stanowisko podziela. Skład orzekający zwraca uwagę skarżącemu, iż w przypadku, gdy nie może on płacić zasądzonej kwoty alimentów na dziecko, to nałożony obowiązek alimentacyjny może zostać zweryfikowany przez sądem powszechnym i w tym zakresie dłużnik alimentacyjny jest uprawniony do złożenia stosownego wniosku. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej jednakże rozpoznawana sprawa dotyczyła wyłącznie przypisania dłużnikowi alimentacyjnemu do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie umorzenia tej należności. Tymczasem nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawniona świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/11 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.