IV SA/Gl 1062/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Walentek po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia dotyczącego zasiłku celowego w kwestii sprzeciwu pełnomocnika skarżącego na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2016 r. oddalające wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 21 czerwca 2016 r. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia dotyczącego zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. Starszy referendarz sądowy przyznał M.D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Natomiast Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata F.B. W dniu 31 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 15 stycznia 2016 r. Równocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zgodnie z przepisanymi normami. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej ze względu na brak oświadczenia pełnomocnika, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pismem z dnia 8 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw na postanowienie z dnia 21 czerwca 2016 r., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: - naruszenie prawa procesowego - art. 250 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie wniosku pomimo, że wskazany przepis z uwagi na użycie sformułowania "otrzymuje" nakłada obowiązek uwzględnienia wniosku pełnomocnika, który świadczył w sprawie nieopłaconą pomoc prawną, - naruszenie prawa materialnego - § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zawarcie przez pełnomocnika wniosku o "przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" nie spełnia warunków do uwzględnienia wniosku pełnomocnika w tym przedmiocie pomimo, iż z wykładni językowej pojęcia kosztów "nieopłaconych" wynika, że nie zostały one uiszczone w żadnym zakresie, a nadto mimo poczynionego przez adwokata, niekwestionowanego nakładu pracy co doprowadziło w konsekwencji do wykładni przepisu sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania i wolą ustawodawcy. Zdaniem pełnomocnika skoro użył sformułowania "kosztów nieopłaconych" to tym samym miał na myśli, że koszty pomocy prawnej w przedmiotowej sprawie nie zostały opłacone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Natomiast podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801). Jednakże według § 3 wyżej wymienionego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W tym miejscu należy wskazać, że przepis § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem sine qua non ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że nie zostały one pokryte w całości lub części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Tym samym aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sformułowanie § 3 komentowanego rozporządzenia nie pozostawia więc wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, LEX nr 1106755). Natomiast oświadczenie powyższe jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., Sygn. akt II GZ 273/09 LEX 582846, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., II SA/Wa 613/08, LEX nr 964295). Poza tym należy dodać, że nietrafne jest niekiedy prezentowane rozumowanie, iż samo sformułowanie wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" jest już jednoznaczne ze złożeniem stosownego oświadczenia, skoro w samym wniosku użyto sformułowania "nieopłaconej". Taka treść wniosku odpowiada bowiem jedynie ustawowej nomenklaturze w tym przedmiocie, na gruncie zaś komentowanego § 3 rozporządzenia nie powinno budzić wątpliwości, że konieczne jest wyraźne oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, a oświadczenie to zawarte ma być właśnie we wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" (por. komentarz A. Partyk, T. Partyk, LEX/el., 2016). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 31 marca 2016 r. zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu jednakże nie złożył oświadczenia, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Tym samym w ocenie Sądu referendarz sądowy słusznie oddalił wyżej wymieniony wniosek. Jednocześnie należy wskazać, że zdaniem Sądu art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W świetle wskazanych okoliczności Sąd uznał zarzuty zawarte w sprzeciwie za niezasadne i działając na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.