IV SA/Gl 1062/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi D.B. na uchwalę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 5 września 2017 r. nr LI/635/17 w przedmiocie przeprowadzenia referendum gminnego w sprawie odwołania Prezydenta Bytomia oddala skargę. Zaskarżoną uchwałą Rada Miasta w Bytomiu postanowiła o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania Prezydenta Bytomia w związku z nieudzieleniem absolutorium z wykonania budżetu za rok 2016. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 11, 12 i 28a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 446, ze zm.) oraz art. 25 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 400, ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. B., który pełni funkcję Prezydenta Miasta Bytomia, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Skarżący zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, a to w szczególności: - art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o referendum lokalnym, w zw. z art. 11a ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym, poprzez to, że taka uchwała powinna zawierać: a) pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane mieszkańcom jednostki do wyboru, b) natomiast w uchwale nie zostało precyzyjnie określone pytanie, nie został również poprawnie wskazany organ, który ma zostać odwołany, c) ponadto brak określenia w uchwale terminu, w którym ma być przeprowadzone referendum, d) nie określono w uchwale wzoru karty do głosowania oraz wzoru nakładek na karty do głosowania, sporządzonych w alfabecie Braille’a, e) nie określono też kalendarza czynności związanych z przeprowadzeniem referendum, - art. 28a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 23 ust. 3 Statutu Miasta Bytomia, przez to, że głosowanie imienne nie zostało przeprowadzone prawidłowo, - § 14 ust. 1 pkt 1, w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie powiatowym i art. 49 ust. 1 Statutu, przez niepoprawne wskazanie organu wydającego uchwałę, - § 14 ust. 1 pkt 1, w zw. z § 143 "Zasad techniki prawodawczej", w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie powiatowym i art. 43 ust. 1 pkt 3 Statutu w ten sposób, że nie został określony podmiot odpowiedzialny za wykonanie uchwały, - art. 14 ust. 5 Statutu przez to, że projekt inicjatywy uchwałodawczej nie został przesłany Prezydentowi Miasta do zaopiniowania. Odpowiadając na skargę Rada Miasta w Bytomiu postulowała jej oddalenie lub odrzucenie. Zdaniem organu, skarżący nie wykazał naruszenia jego interesu prawnego. Podniósł nadto, że uchwałę o przeprowadzeniu referendum podjęto bezwzględną większością głosów ustawowego składu Rady, w głosowaniu imiennym, w związku z uchwałą o nieudzieleniu absolutorium, pozytywnie zaopiniowaną przez Regionalną Izbę Obrachunkową. Organ wskazał, że nieprawdziwy jest zarzut skarżącego o nieprzesłaniu uchwały do zaopiniowania, skoro stosowne pismo, załączone do akt, zostało skierowane do Prezydenta Miasta 24 sierpnia 2017 r., a w dodatku Prezydent przesłał stosowną opinię. Z kolei pytanie referendalne zostało prawidłowo sformułowane, a z art. 25 ustawy o referendum lokalnym wynika, że termin referendum, wzory kart oraz kalendarz czynności referendalnych wskazuje komisarz wyborczy. Organ odrzucił też twierdzenia o wadliwym przeprowadzeniu głosowania imiennego, które nie było kwestionowane przez żadnego radnego i radcę prawnego Urzędu Miasta, obecnego w trakcie głosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do postawionego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi. Sąd nie podziela stanowiska organu, że interes prawny skarżącego nie został naruszony. Uchwała dotyczy referendum w sprawie odwołania Prezydenta Bytomia, którą to funkcję sprawuje skarżący. Uchwała ta zatem wkracza w sferę jego uprawnień, gdyż przeprowadzone na jej podstawie referendum mogło skutkować pozbawieniem go tej funkcji. Obecnie można wypowiedzieć się niejako ex post, bowiem referendum zostało już przeprowadzone, aczkolwiek nie było ważne z powodu małej frekwencji uprawnionych do głosowania, co jest faktem powszechnie znanym w rozumieniu art. 106 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: ppsa. Okoliczność ta nie czyni jednak bezprzedmiotowości niniejszego postępowania sądowego, gdyż skarżący ma prawo do oceny legalności podejmowanych co do jego osoby działań organu stanowiącego. Skarga okazała się jednak całkowicie bezzasadna. Chybione jest powoływanie się w niej na elementy obligatoryjne uchwały wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym. W przypadku referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego przepisy szczególne zawarte są w rozdziale piątym tej ustawy. Z jej art. 25 ust. 1 wynika, że termin przeprowadzenia referendum, wzór i treść kart do głosowania oraz kalendarz czynności związanych z przeprowadzeniem referendum określa komisarz wyborczy w postanowieniu o przeprowadzeniu referendum. Jest to więc kompetencja komisarza, a nie rady gminy (miejskiej), która zatem tych elementów nie może wskazywać w swojej uchwale (por. wyrok tut. Sadu z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 491/14, dostępny w internecie). Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut odnoszący się do prawidłowości przeprowadzenia głosowania imiennego. Skarżony organ przedstawił materiały, które nie potwierdzają okoliczności przytaczanych w skardze. Z projektu protokołu sesji Rady Miejskiej wynika, że takie głosowanie zostało przeprowadzone i nikt nie zgłosił do niego zastrzeżeń. W załączniku do protokołu przedstawiono wyniki imiennego głosowania potwierdzające spełnienie wymogu podjęcia uchwały bezwzględną większością ustawowego składu Rady. Organ przedłożył również kierowane do Prezydenta Miasta pismo z 24 sierpnia 2017 r. o zaopiniowanie projektu przedmiotowej uchwały oraz pismo radcy prawnego Urzędu Miejskiego ustosunkowujące się do tego projektu. Pozostałe zarzuty skargi w języku potocznym należałoby określić jako niepoważne, natomiast pod względem prawnym są one chybione. Wbrew wywodom skarżącego treść pytania referendalnego sformułowane w uchwale nie budzi żadnych wątpliwości. Jednoznacznie wskazuje ono osobę, której dotyczy referendum w sprawie odwołania z konkretnej funkcji oraz samą funkcję - Prezydenta Bytomia. Pominięcie w tym ostatnim zwrocie słowa "Miasta" może być najwyżej potraktowane jako zupełnie nieistotne naruszenie prawa, z powodu niedokładnego użycia nomenklatury ustawowej. Jednakowoż w okolicznościach sprawy to uchybienie terminologiczne nie mogło wywrzeć zakładanego w skardze skutku. W Polsce jest bowiem tylko jedno miasto o nazwie Bytom, w dodatku posiadające organ wykonawczy z tytułem prezydenta. W powiązaniu z personaliami osoby piastującej tą funkcję oraz pozostałymi danymi zawartymi w uchwale, nie zachodzi jakakolwiek możliwość pomyłki w rozumieniu jej treści i samego pytania. Zauważyć można również, że użyta nazwa organu funkcjonuje w powszechnym obiegu. Natomiast zastrzeżenia skarżącego dotyczące nazwy wskazanego w uchwale organu stanowiącego są zupełnie bezpodstawne. Powołuje się on na art. 92 ustawy o samorządzie powiatowym nie dostrzegając, że w ustępie trzecim odsyła on do ustawy o samorządzie gminnym m.in. w zakresie określenia nazwy organów miasta na prawach powiatu. Tymczasem art. 15 ust. 2 tej ostatnio wymienionej ustawy stanowi, że jeżeli siedziba rady gminy znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy, rada nosi nazwę rady miejskiej. Skarżący pełniący funkcję prezydenta miasta powinien o tym wiedzieć, tym bardziej, że taką nazwę wskazuje też art. 5 Statutu zarządzanej przez niego jednostki samorządu terytorialnego. W światle przepisów ustawowych błędne są także zarzuty skargi związane z wykonalnością uchwały. Prawidłowo wskazano w niej, że przekazuje się ją Komisarzowi Wyborczemu w Katowicach. Z mocy samego prawa, a mianowicie art. 24a ustawy o referendum lokalnym przekazanie uchwały powierzone zostało Przewodniczącemu Rady Miejskiej, w związku z czym zbędne było powielania tego zapisu w treści uchwały. W końcowych fragmentach skargi zawarta jest sugestia, żeby Sąd ocenił tez prawidłowość uchwały o nieudzielenie absolutorium w ramach kontroli legalności zaskarżonej uchwały. W ramach procedury sądowoadministracyjnej jest to jednak niedopuszczalne. Obie uchwały maja odrębny byt prawny i podlegają oddzielnemu zaskarżeniu, a zatem nie można przy rozpatrywaniu skargi na jedną z nich nawet przesłankowo oceniać merytorycznej prawidłowości drugiej. Wystarczające jest ustalenie, że uchwała o nieudzieleniu absolutorium została podjęta przez właściwy organ i weszła do obrotu prawnego. Na zakończenie wypadnie wskazać, że obecnie została oddalona skarga D. B. jako osoby fizycznej, gdyż skarga jaką wniósł działając w ramach funkcji Prezydenta Miasta została odrzucona prawomocnym postanowieniem z 23 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 1062/17. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji.