IV SA/Gl 1070/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-28
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Teresa Kurcyusz - Furmanik, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rada gminy, określając zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, może ustalić krąg podmiotów uprawnionych do udziału w konsultacjach, w tym osoby niebędące mieszkańcami gminy, lub podmioty takie jak Powiatowa Rada Pożytku Publicznego?Ratio decidendi
Rada gminy, upoważniona do określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, nie ma kompetencji do ustalania kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w tych konsultacjach. Takie uregulowanie wykracza poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Natomiast stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej uprawnienia Powiatowej Rady Pożytku Publicznego do złożenia wniosku o przeprowadzenie konsultacji było wadliwe z powodu braku uzasadnienia organu nadzoru.Stan faktyczny
Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta K. dotyczącej zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, uznając ją za sprzeczną z ustawą o samorządzie gminnym. W szczególności zakwestionowano przepisy dotyczące kręgu uczestników konsultacji (§ 1 ust. 5) oraz uprawnienia Powiatowej Rady Pożytku Publicznego do złożenia wniosku o ich przeprowadzenie (§ 2 ust. 4 pkt 4). Prezydent Miasta K. zaskarżył to rozstrzygnięcie, argumentując, że uchwała nie narusza prawa. Sąd administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze w części dotyczącej § 2 ust. 4 pkt 4 uchwały z powodu braku uzasadnienia, a w pozostałej części skargę oddalił.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części, w której została tym rozstrzygnięciem stwierdzona nieważność § 2 ust 4 pkt 4 uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] i określa, że w tej części rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane; 2) w pozostałej części skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie konsultacji z mieszkańcami 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części, w której została tym rozstrzygnięciem stwierdzona nieważność § 2 ust 4 pkt 4 uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] i określa, że w tej części rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane; 2) w pozostałej części skargę oddala.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594) stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybów przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Miasta K. w części określonej w § 1 ust. 5 oraz w § 2 ust. 4 pkt 4 uchwały, jako sprzecznej z art. 5a ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że podstawą prawną przedmiotowej uchwały jest art. 5a ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, według którego zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwałą rady gminy. W tym zakresie podniósł, że ustawodawca kształtując upoważnienie rady gminy do wydania przedmiotowej uchwały, precyzyjnie wskazał, które kwestie pozostawił regulacji jednostki samorządu terytorialnego. Organ nadzoru podkreślił, że w przypadku aktów prawa miejscowego, przekroczenie delegacji ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa. Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu udzielonego przez ustawę upoważnienia co do tworzenia przepisów wykonawczych i w tych działaniach nie może tego upoważnienia zawężać i przekraczać. Wydając akty będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze danej gminy (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP) rada musi respektować zakres delegacji zawartej w aktach prawnych wyższego rzędu, powstrzymując się od wypełniania ich treści postanowieniami ustawy (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Lu 882/02, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto organ podniósł, że formułując określoną delegację do wydania aktu wykonawczego, ustawodawca przekazał upoważnienie do uregulowania wyłącznie kwestii nie objętych dotąd żadną normą o charakterze powszechnie obowiązującym. Dodał, że z istoty aktu prawa miejscowego wynika niedopuszczalność takiego działania organu realizującego delegację ustawową, które polega na powtarzaniu bądź modyfikacji wiążących go norm o charakterze powszechnie obowiązującym. Wskazał, że zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy, zaś art. 5a ust. 2 tej ustawy, stanowi podstawę określenia przez radę gminy zasad i trybu przeprowadzania konsultacji. W tym zakresie stwierdził, że nie oznacza to, iż rada gminy może dokonywać jakichkolwiek modyfikacji, dotyczących strony podmiotowej uprawnionej do udziału w konsultacjach. Podniósł, że zgodnie z art. 5a ust. 1 cytowanej ustawy, w konsultacjach mogą brać udział mieszkańcy gminy. Tymczasem przepis § 1 ust. 5 pkt 2 uchwały stanowi, że w konsultacjach może uczestniczyć określona grupa mieszkańców, jeżeli sprawa dotyczy tej właśnie grupy. Wobec tego organ nadzoru zarzucił, że przepis powyższy nie spełnia warunku poprawnej legislacji aktu, mającego walor aktu prawa miejscowego, w oparciu o który organ wykonawczy będzie podejmował decyzje o przeprowadzaniu konsultacji. Wskazał, że Rada Miasta K. nie określiła w kwestionowanym przepisie, jakie kryteria powinny różnicować grupę mieszkańców, którym Prezydent Miasta w określonej sprawie przyzna prawo uczestnictwa w konsultacjach. Ponadto podniósł, że całkowicie sprzeczny z art. 5a ustawy gminnej, jest przepis § 1 ust. 5 pkt 3 zakwestionowanej uchwały, zgodnie z którym, w konsultacjach mogą brać udział osoby nie będące mieszkańcami miasta, jeżeli realizacja ich ważnych interesów następuje na terenie miasta K. Wskazał, że art. 5a ust. 1 ustawy gminnej wyraźnie stanowi, iż konsultacje mogą być przeprowadzane z mieszkańcami gminy, przez co rozciągnięcie powyższego uprawnienia na inne osoby, niezależnie od powodu takiego działania, należy uznać za przekroczenie delegacji ustawowej. W związku z tym stwierdził, że wyeliminowanie z obrotu prawnego przepisu § 1 ust. 5 uchwały spowoduje, iż uprawnieni do udziału w konsultacjach będą mieszkańcy Miasta K. Ponadto organ nadzoru zakwestionował przepis § 2 ust. 4 pkt 4 uchwały, według którego wniosek do Prezydenta Miasta K. o przeprowadzenie konsultacji może złożyć Powiatowa Rada Pożytku Publicznego. Podniósł, że zgodnie z art. 41 e ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w powiecie lub gminie może być utworzona odpowiednio Powiatowa lub Gminna Rada Pożytku Publicznego, jako organ konsultacyjny i opiniodawczy. Rada składa się z przedstawicieli organu stanowiącego oraz wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego oraz z przedstawicieli organizacji pozarządowych i podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3, prowadzących działalność na terenie tej jednostki. Organ nadzoru wskazał, że podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 tej ustawy to: - osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego; - stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego; - spółdzielnie socjalne; - spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników. W tym zakresie organ nadzoru podniósł, że prawo do złożenia wniosku do Prezydenta Miasta K. o przeprowadzenie konsultacji, powinni mieć jedynie mieszkańcy Miasta K., bądź te podmioty, w skład których wchodzą mieszkańcy Miasta K., jak przykładowo młodzieżowa Rada Miasta. Podkreślił, że podmiotem takim z pewnością nie jest Powiatowa Rada Pożytku Publicznego. W podsumowaniu stwierdził, że wskazane uchybienia uzasadniają stwierdzenie nieważności uchwały w części określonej na wstępie.
W skardze wniesionej od powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Prezydent Miasta K. podniósł zarzut naruszenia przez organ nadzoru art. 5a ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594), polegającego na błędnym przyjęciu, że Rada Miasta K., ustalając zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Miasta K., zawarła w zaskarżonej uchwale przepisy sprzeczne z art. 5a wymienionej ustawy. W związku z tym strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru i obciążenie Wojewody [...] kosztami postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu [...] r. Rada Miasta podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zasad i trybów przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Miasta K., zgodnie z delegacją określoną w art. 5a w związku z art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym. W § 1 ust. 5 tej uchwały ustalono, że w konsultacjach mogą uczestniczyć:-1) wszyscy mieszkańcy, gdy podejmowane są sprawy ważne dla całego miasta;-2) określona grupa mieszkańców, jeżeli sprawa dotyczy tej właśnie grupy;-3) osoby nie będące mieszkańcami miasta, jeżeli realizacja ich ważnych interesów następuje na obszarze miasta K. Strona skarżąca zarzuciła, że w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda stwierdził, iż przedmiotowa uchwała, będąca jednocześnie aktem prawa miejscowego, nie może powtarzać bądź modyfikować norm o charakterze powszechnie obowiązującym, jednakże nie wskazał, na czym polega naruszenie prawa w § 1 ust. 5 pkt. 1 tej uchwały, według którego, w konsultacjach mogą uczestniczyć wszyscy mieszkańcy, gdy podejmowane są sprawy ważne dla całego miasta. Ponadto podniosła, że całkowicie chybiony wydaje się zarzut organu nadzoru, jakoby w części określonej w § 1 ust. 5 pkt 1, uchwała zawierała postanowienia wykraczające poza upoważnienie ustawowe, bowiem organ w ogóle nie dokonał uzasadnienia faktycznego i prawnego tego zarzutu. Nie wykazał zatem sprzeczności uchwały z prawem. Strona skarżąca podniosła, że zarzut organu odnoszący się do treści określonej w § 1 ust. 5 pkt. 2 przedmiotowej uchwały jest nietrafny, bowiem ustawodawca w żaden sposób nie nakazuje ścisłego określenia przypadków, w których dopuszczalne jest uczestnictwo grupy mieszkańców gminy w konsultacjach. Ponadto stworzenie zamkniętego katalogu przypadków, w których uczestnictwo określonej grupy mieszkańców gminy byłoby dopuszczalne, ograniczyłoby uczestnictwo grupy mieszkańców gminy, w której zakresie zainteresowania, pozostaje konsultowana sprawa. Strona skarżąca dodała, że w obrocie prawnym występują uchwały jednostek samorządu terytorialnego, zawierające identyczny zapis, że w konsultacjach może uczestniczyć określona grupa mieszkańców (np. uchwała z dnia 28 czerwca 2010 r. Rady Miasta C. nr [...]r. w sprawie zasad i trybów przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami C., opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 23 lipca 2010 r. Nr. 134, poz. 2211). Podniosła, że dopuszczalność uczestnictwa w konsultacjach osób, które nie są mieszkańcami gminy, lecz realizacja ich ważnych interesów następuje na terenie gminy K., wynika ze specyfiki K., jako miasta stanowiącego faktyczne centrum gospodarcze, komunikacyjne, administracyjne konurbacji śląskiej. Wskazała, że potwierdzeniem potrzeby uwzględnienia odrębności gmin, które wykonują zadania o szczególnym charakterze, może być w pewnym stopniu treść art. 38 ustawy o samorządzie gminnym. W związku z tym stwierdziła, że nie wydaje się, by wymienione postanowienia uchwały, wykraczały poza delegację ustawową, a wręcz odwrotnie - wychodzą naprzeciw potrzebie stworzenia prawnej bariery dla społecznie niepożądanych sytuacji faktycznych oraz nie stoją w sprzeczności z dopuszczalną swobodą dopełnienia regulacji ustawowej. Ponadto podniosła, że nie jest prawnie uzasadnione, zakwestionowanie przez organ nadzoru przepisu § 2 ust. 4 pkt. 4 uchwały, według którego wniosek do Prezydenta Miasta K. o przeprowadzenie konsultacji może złożyć Powiatowa Rada Pożytku Publicznego, bowiem czym innym jest przedmiot konsultacji, podmiot konsultacji, a czym innym podmiot dopuszczony do złożenia wniosku do Prezydenta Miasta K. o przeprowadzenie konsultacji. Strona skarżąca dodała, że niezależnie od powyższego, problematyczne jest także uznanie, iż tego rodzaju naruszenia, uzasadniają stwierdzenie nieważności części uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym.
Na rozprawie pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe wnioski i ich uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Podkreślenia również wymagało, że zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594), zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym, rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, podlegają - w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia - zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem.
W rozpoznawanej sprawie, zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybów przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Miasta K. w części określonej w § 1 ust. 5 oraz w § 2 ust. 4 pkt 4 uchwały, jako sprzecznej z art. 5a ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Zgodnie zaś z art. 5a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy.
Natomiast na podstawie art. 5a ust. 2 tej ustawy, zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy.
Z uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że powodem zakwestionowania przez organ nadzoru części wymienionej uchwały było stwierdzenie przekroczenia upoważnienia ustawowego do jej wydania, zawartego w art. 5a ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz stwierdzenie powtórzenia bądź modyfikacji w treści uchwały, norm o charakterze powszechnie obowiązującym.
W § 1 ust. 5 tej uchwały ustalono, że w konsultacjach mogą uczestniczyć: 1) - wszyscy mieszkańcy, gdy podejmowane są sprawy ważne dla całego miasta; 2) - określona grupa mieszkańców, jeżeli sprawa dotyczy tej właśnie grupy; 3) - osoby nie będące mieszkańcami miasta, jeżeli realizacja ich ważnych interesów następuje na obszarze miasta K.
W pierwszej kolejności rozstrzygnąć zatem należało, czy określenie w uchwale, kto może uczestniczyć w konsultacjach, mieści się w zakresie wyżej cytowanego upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, a więc czy nie wykracza poza ramy dotyczące zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy.
W tej kwestii, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że w delegacji zawartej w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, nie mieści się ustalenie kategorii podmiotów uprawnionych do udziału w konsultacjach. Kompetencja zawarta w tym przepisie upoważnia rady gminy jedynie do określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji. Przez zasady należy rozumieć tezy, w których treści zawarte jest prawo rządzące jakimiś procesami, podstawa, na której coś się opiera, a z pojęciem trybu wiąże się sposób postępowania (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Op 213/06, publ. LEX nr 475242).
Podzielając przytoczony pogląd stwierdzić zatem należało, że regulacja zawarta w § 1 ust. 5 przedmiotowej uchwały Rady Miasta K., pozostaje poza zakresem upoważnienia ustawowego określonego w cytowanym wyżej art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Wykracza bowiem poza ustalenie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy, gdyż określa, kto może uczestniczyć w konsultacjach. Powyższy zarzut dotyczy całej regulacji zawartej w § 1 ust. 5 przedmiotowej uchwały. W szczególności określenie w § 1 ust. 5 pkt 1 tej uchwały, że - w konsultacjach mogą uczestniczyć wszyscy mieszkańcy, gdy podejmowane są sprawy ważne dla całego miasta - jest również wskazaniem, kto może uczestniczyć w konsultacjach, a do takiego wskazania (jak wspomniano wyżej) nie było podstaw w ramach delegacji zawartej w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Na marginesie dodać należało, że wbrew błędnemu przekonaniu zawartemu w skardze, określenie zamieszczone w § 1 ust. 5 pkt 1 uchwały, nie jest powtórzeniem treści art. 5a ust. 1 ustawy gminnej. Ogranicza bowiem możliwość udziału w konsultacjach wszystkich mieszkańców miasta, tylko do tych sytuacji, "gdy podejmowane są sprawy ważne dla całego miasta", podczas gdy ustawa nie wprowadza takiego ograniczenia, gdyż stanowi o "innych sprawach ważnych dla gminy", a więc nie zawęża ich do "spraw ważnych dla całej gminy". Kolejnym zawężeniem wynikającym z § 1 ust. 5 pkt 1 tej uchwały w stosunku do treści art. 5a ust. 1 ustawy gminnej jest to, że nawet wówczas, gdy przeprowadzenie konsultacji jest przewidziane ustawą (o czym także stanowi art. 5a ust. 1 ustawy gminnej), możliwość udziału w konsultacjach wszystkich mieszkańców miasta, byłaby z mocy § 1 ust. 5 pkt 1 uchwały, ograniczona tylko do tych sytuacji, gdy podejmowane byłyby sprawy ważne dla całego miasta, nawet jeśli takiego ograniczenia nie zawierałaby konkretna ustawa, przewidująca przeprowadzenie konsultacji.
Wobec tego, prawidłowe było rozstrzygnięcie organu nadzoru, stwierdzające nieważność § 1 ust. 5 uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że – jak trafnie podkreślił organ nadzoru - w przypadku aktów prawa miejscowego, przekroczenie delegacji ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa.
Podkreślenia wymagało, że wobec organów samorządu terytorialnego bezwzględne zastosowanie ma konstytucyjna zasada legalności, wyrażona w art. 7 Konstytucji RP, według której, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym wszelkie czynności podejmowane przez organy gminy muszą mieć wyraźną podstawę w obowiązującym porządku prawnym. Z normatywnego charakteru przedmiotowej uchwały wynika obowiązek formułowania jej regulacji wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego.
Natomiast art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym – jak już była o tym mowa wyżej - stanowi podstawę określenia przez radę gminy, w drodze uchwały, jedynie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych. Wobec tego unormowanie zawarte w § 1 ust. 5 uchwały, w którym określone zostało, kto może uczestniczyć w konsultacjach, zostało przyjęte z przekroczeniem delegacji ustawowej.
Stanowi to naruszenie art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, według którego, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego – na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. podkreślił, że akty prawa miejscowego, podobnie jak rozporządzenia, wydawane są na podstawie delegacji ustawowej, a więc zajmują analogiczną pozycję w hierarchii źródeł prawa. Różnica pomiędzy rozporządzeniami a aktami prawa miejscowego sprowadza się do innego obszaru obowiązywania każdego z powyższych rodzajów źródeł prawa (wyrok NSA z dnia 4.04.2008r. sygn. akt II OSK102/08). Podobnie więc jak organ administracji publicznej wydający rozporządzenia – tak i rada gminy jest zobowiązana przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego przez ustawę w kwestii tworzenia aktów prawa miejscowego. Ponadto upoważnienie ustawowe podlega zawsze ścisłej, literalnej wykładni.
Wobec tego zatem, że prawidłowe było zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, w części stwierdzającej nieważność § 1 ust. 5 przedmiotowej uchwały, skargę wniesioną przez Miasto K., należało w tej części oddalić.
Podkreślenia przy tym wymaga, że rażąco nietrafne są argumenty zawarte w skardze, według których, w obrocie prawnym występują uchwały jednostek samorządu terytorialnego, zawierające identyczną regulację, jak ta, której nieważność stwierdził Wojewoda w zaskarżonym akcie nadzoru. Nie wymaga bowiem szerszego uzasadnienia, że okoliczność, iż inne organy samorządu terytorialnego dopuściły się podobnego naruszenia prawa jak Rada Miasta K., nie prowadzi do zmiany oceny w zakresie zgodności z prawem jej działań. Całkowicie pozaprawny charakter miały zaś pozostałe wywody skargi, według których szczególne znaczenie K., jako miasta stanowiącego centrum gospodarcze, komunikacyjne, administracyjne konurbacji śląskiej, miałoby być podstawą uchwalenia przez Radę Miasta K., części regulacji zakwestionowanej przez Wojewodę w rozstrzygnięciu nadzorczym.
Natomiast skarga zasługiwała na uwzględnienie w pozostałym zakresie, dotyczącym stwierdzenia przez Wojewodę [...] nieważności § 2 ust. 4 pkt 4 uchwały Rady Miasta K. Nr [...] z dnia [...] r.
Stwierdzając nieważność wymienionego przepisu uchwały - według którego wniosek do Prezydenta Miasta K. o przeprowadzenie konsultacji może złożyć Powiatowa Rada Pożytku Publicznego - organ nadzoru ograniczył się bowiem tylko do oceny o charakterze ogólnym, pomijając całkowicie jej uzasadnienie.
Stwierdził bowiem, że prawo złożenia wniosku do Prezydenta Miasta K. o przeprowadzenie konsultacji, powinni mieć jedynie mieszkańcy Miasta K., bądź te podmioty, w skład których wchodzą mieszkańcy Miasta K., a podmiotem takim nie jest Powiatowa Rada Pożytku Publicznego.
Przede wszystkim więc organ nadzoru nie określił podstaw prawnych powyższej oceny. Nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, jakichkolwiek argumentów, przemawiających za jej zasadnością. Wymienił tylko podmioty, które mogą wchodzić w skład Powiatowej Rady Pożytku Publicznego.
W konsekwencji - organ nadzoru pominął również wskazanie, co było powodem uznania, że w omawianym zakresie doszło do istotnego naruszenia prawa przez organ stanowiący gminy, a więc co było podstawą jego oceny, że wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności przedmiotowej części uchwały. Natomiast był zobowiązany przedstawić argumenty uzasadniające uznanie, że w tym zakresie doszło do istotnego naruszenia prawa, gdyż według art. 91 ust. 1 w związku z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że przy wydaniu zaskarżonego aktu nadzoru - w zakresie tej części - doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, z powodu całkowitego pominięcia przez organ nadzoru, wskazania podstaw oceny, że wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności, określonej wyżej części uchwały. Z tego powodu – w tej części – zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze należało uchylić i jednocześnie określić, że w tej części rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane.
W wyniku przeprowadzenia kontroli według kryteriów określonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać więc należało, że skarga zasługiwała na uwzględnienie we wskazanej wyżej części i na podstawie art. 148 P.p.s.a. uchylić w odpowiedniej części zaskarżony akt nadzoru, a w pozostałym zakresie – zgodnie z art. 151 P.p.s.a. – skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło