IV SA/Gl 1077/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 122 poz. 851 z późn. zm.) nie stwierdził u I.L. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, w postaci cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869). Decyzja powyższa zapadła na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w S. i poprzedzającego go orzeczenia nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych S., w których lekarze specjaliści wykluczyli u badanej istnienie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy, w postaci cieśni w obrębie nadgarstka. Organ odwołał się do uzasadnienia medycznego zawartego w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, z którego wynikało, iż w trakcie obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną, kartę oceny narażenia zawodowego, przeprowadzono konsultację neurologiczną i ortopedyczną oraz wykonano badania laboratoryjne i biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, a zwłaszcza brak aktualnie klinicznych cech uszkodzeń nerwów pośrodkowych oraz brak zaburzeń przewodnictwa nerwowego w obrębie nerwów kończyn górnych w wykonanym badaniu EMG uznano, że nie ma podstaw do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a tym samym rozpatrywania zawodowej etiologii tego schorzenia. Odnosząc się do oceny warunków pracy I.L. organ inspekcji sanitarnej wskazał, iż była zatrudniona w A Sp. z o.o. w latach 2005-2010, jako pakowaczka. Dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w zakładzie pracy wykazało, że warunki jej pracy stwarzały w całym okresie zatrudnienia możliwość powstania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka ze względu na monotypię ruchów. Czynności związane z pakowaniem ciastek przy taśmie oraz wkładaniu ich do gniazd wyprasek wymagały częstych ruchów zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych i łokciowych. I.L. złożyła od decyzji organu inspekcji sanitarnej I instancji odwołanie, w którym opisała objawy choroby występujące u niej od 2008r. Zwróciła uwagę na drętwienie i ból rąk, a w jej opinii było to wywołane rodzajem wykonywanej pracy. Organ odwoławczy, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją Nr [...] z dnia [...]r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a utrzymał w całości zaskarżone rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu decyzji dokonano analizy przebiegu pracy zawodowej odwołującej podzielając pogląd organu I instancji, co do tego, iż pracowała ona w latach 2005 -2010 w warunkach ryzyka powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Oceniając wydane w sprawie orzeczenia placówek medycznych organ odwoławczy przywołał treść opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób Zawodowych w S., w której lekarze specjaliści na podstawie danych z wywiadu chorobowego, badania przedmiotowego, konsultacji neurologicznej, ortopedycznej, analizy dostępnej dokumentacji medycznej oraz aktualnego wyniku badania neurograficznego rozpoznali u badanej stan po uwolnieniu lewego nerwu pośrodkowego, a także zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające lewego stawu nadgarstkowego oraz nasilenie dolegliwości w obrębie lewego nadgarstka u osoby praworęcznej. W konsekwencji uznali, że brak jest podstaw do rozpoznania u badanej bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Organ odwoławczy opisał również orzeczenie placówki medycznej szczebla drugiego które wydane zostało po obserwacji klinicznej. Zauważono, iż również w tym wypadku analizowana została dokumentacja medyczna badanej, a także karta oceny narażenia zawodowego, przeprowadzono konsultacje neurologiczną i ortopedyczną oraz wykonano badania laboratoryjne. Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, wobec braku klinicznych cech uszkodzenia nerwów pośrodkowych oraz braku zaburzeń przewodnictwa nerwowego w obrębie nerwów kończyn górnych w wykonanym w dniu 21 marca 2011r. badaniu EMG lekarze nie znaleźli podstaw do rozpoznania u I.L. zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśniono, iż zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych został zachowany. Odwołująca została zbadana w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych, a badający ją lekarze uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno-medycznych do rozpoznania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka opisanej w załączniku rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. pod pozycją 20/1. Orzeczenia te oparto na specjalistycznych badaniach lekarskich przeprowadzonych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi. Nie ma więc podstaw, by orzeczenia te kwestionować. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I.L. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości. Opisała przebieg swojej pracy zawodowej i wskazała, iż od 2008r. zaczęła odczuwać bóle i drętwienie rąk. Poddana została w 2009r. leczeniu operacyjnemu w związku z rozpoznaniem zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Mimo tego nadal odczuwa bóle. Zakwestionowała wyniki badań diagnostycznych twierdząc, iż wszystkie badane równocześnie z nią osoby uzyskały te same wyniki. Zwróciła uwagę na to, iż lekarze Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. zdiagnozowali u niej zmiany i dolegliwości w obrębie lewego nadgarstka stwierdzając jednocześnie, że jest osobą praworęczną. Tymczasem praca skarżącej wymagała większego udziału ręki prawej niż lewej. Podkreśliła nadto, że w opinii głównego specjalisty do spraw BHP warunki jej pracy stwarzały możliwość choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie argumentując swoje stanowisko, jak w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może wyłącznie z przyczyn naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub procesowego, jeżeli wpływ uchybienia na wynik sprawy był istotny (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. Podkreślić trzeba nadto, że sądom administracyjnym nie przyznano uprawnień do orzekania o prawach i obowiązkach stron postępowania, a zatem wniosek skarżącej o zmianę zaskarżonej decyzji nie znajdował oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Rozpoznając postawione w skardze zarzuty, Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił je, jako nieuzasadnione i pozbawione wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Powołując się na definicję legalną choroby zawodowej, o której mowa w treści art. 235¹ Kodeksu pracy wskazać trzeba, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych zamieszczono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Właściwymi do rozpoznania kryteriów medycznych wymaganych dla choroby zawodowej zamieszczonej w wykazie są spełniający wymagania kwalifikacyjne lekarze zatrudnieni w jednej z jednostek orzeczniczych wymienionych w § 5 przywołanego wyżej aktu wykonawczego. Zgodnie z jego § 6 ust. 1 oraz § 2 ust. 3 pkt 4 ocena medyczna stanu zdrowia pracownika następuje w formie orzeczenie lekarskiego, przeprowadza się ją na podstawie właściwych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika oraz oceny narażenia zawodowego. Ocena medyczna w postaci orzeczenia lekarskeigo stanowi dowód, na podstawie którego wydaje się decyzję w przedmiocie choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą rozstrzygać o istnieniu choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, gdyż zostały pozbawione uprawnienia do samodzielnego diagnozowania stanu zdrowia pracownika. Ingerencja organu w treść orzeczenia lekarskiego ograniczona została tylko do możliwości żądania od lekarza, który wydał orzeczenie, dodatkowego uzasadnienia lub wydania uzupełniającej opinii lub dodatkowej konsultacji. Sytuacja taka może mieć miejsce wtedy, gdy organ inspekcji sanitarnej uzna, że wydane orzeczenia lekarskie nie wyjaśniły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagających wiadomości specjalistycznych lub nie są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione. W przypadku jednak, gdy orzeczenia lekarskie wydane w sprawie wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych i są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione, a zatem odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., stanowią podstawę do wydania decyzji. Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy zauważa się, iż w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poddał analizie wydane w sprawie opinie medyczne w aspekcie przedstawionej wyżej regulacji, a w konsekwencji uznał, iż ocena stanu zdrowia skarżącej dokonana została przez lekarzy specjalistów dwóch uprawnionych do orzekania placówek medycznych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi i nie ma podstaw, by orzeczenia te kwestionować. Zważyć przyjdzie, iż w orzeczeniach tych nie rozpoznano u skarżącej choroby zawodowej ze względu na brak klinicznych cech uszkodzenia nerwów pośrodkowych oraz brak zaburzeń przewodnictwa nerwowego. Diagnoza taka wystawiona została na podstawie badań przeprowadzanych dla potrzeb toczącego się postępowania, a więc badań aktualnych dla załatwienia sprawy. Według lekarzy specjalistów niezaobserwowanie wymienionych objawów nie pozwalało na zdiagnozowanie u skarżącej choroby w postaci cieśni w obrębie nadgarstka. Z treści uzasadnienia orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ewidentnie wynika, iż badaniu poddano obie kończyny górne skarżącej i w obu nie dostrzeżono uszkodzenia nerwów pośrodkowych oraz zaburzeń przewodnictwa nerwowego. Dostrzeżone natomiast zmiany zwyrodnieniowo-zniekszatałcające w obrębie lewego nadgarstka, o czym mowa w orzeczeniu placówki szczebla I, wobec wyników badania neurograficznego wykazującego przewodzenie czuciowe w granicach normy, nie mogą świadczyć o rozbieżnościach w stanowiskach obu placówek medycznych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego treść opinii medycznych, na których oparte zostały wydane w sprawie decyzje administracyjne nie budzi wątpliwości z punktu widzenia logiki, a uzasadnienia ich są wystarczająco przekonywujące. Dokonana przez lekarzy specjalistów ocena stanu zdrowia skarżącej pozwala przyjąć, iż zaobserwowany u niej stan po zabiegu chirurgicznym uwolnienia nerwu pośrodkowego jest jedynym zdiagnozowanym objawem, który mógłby mieć związek z chorobą cieśni w obrębie nadgarstka. Aktualny jej stan zdrowia zobrazowany wynikami specjalistycznych badań nie potwierdzał jednak, w opinii lekarzy specjalistów, by choroba ta, mimo przeprowadzonego zabiegu nadal trwała i lekarze ci w sposób stanowczy wykluczyli możliwość jej aktualnego rozpoznania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko takie jest słuszne, bowiem decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej dotyczy choroby zdiagnozowanej u pracownika lub byłego pracownika w chwili orzekania w tym przedmiocie, a nie chorobie, którą przechodził w przeszłości, a która została już weliminowana wskutek właściwego leczenia. Odpowiadając na argumenty przedstawione w skardze zauważyć trzeba, iż ani lekarze badający skarżącą, ani organy inspekcji sanitarnej nie negowały jej narażenia zawodowego. Jednak, jak wynika z przytoczonej wyżej definicji choroby zawodowej, narażenie zawodowe nie jest jedyną przesłanką wymaganą do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest nadto, by rozpoznano u pracownika lub byłego pracownika chorobę, której cechy odpowiadają kryteriom przyjętym w wykazie chorób zawodowych. W przypadku skarżącej cechy te nie potwierdziły się, a brak ich potwierdzenia wynikał z wyników specjalistycznych badań lekarskich, niebudzących wątpliwości, co do rzetelności. W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się z twierdzeniami skargi sugerującymi brak obiektywizmu lub staranności w działaniu badających ja lekarzy. Nie można również zgodzić się z tym, iż odmowa stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej była wynikiem nieprawidłowej oceny wykonywania przez nią pracy, którą wykonywać miała głównie lewą ręką. Jak wcześniej zauważa się, badania ortopedyczne, neurologiczne i badania EMG wykonane zostały w stosunku do obu kończyn górnych skarżącej i lekarze diagnozowali stan zaburzeń przewodnictwa czuciowego nerwów obu kończyn górnych. Bez względu na to, czy skarżąca była osobą praworęczną, czy też wykorzystywała głównie lewą rękę przy wykonywaniu czynności zawodowych, wykluczenie u niej klinicznych cech choroby zawodowej pod postacią cieśni w obrębie nadgarstka w obu rękach stanowi o prawidłowej ocenie materiału dowodowego przez organy inspekcji sanitarnej. Kontrola sądowoadministracyjna ex officio, do której przeprowadzenia obliguje wojewódzkie sądy administracyjne art. 134 § 1 P.p.s.a również nie wykazała naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postępowanie organu zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji odbyło się przy uwzględnieniu reguł wyznaczonych zarówno przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 k.p.a. jak i treścią art. 235¹ k.p. i nast. a także przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Organy inspekcji sanitarnej dokonały bowiem ustaleń w oparciu o wymagane prawem dowody (dochodzenie epidemiologiczne i orzeczenia lekarskie), a ocenę zebranego materiału uzasadniły w sposób należyty. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa procesowego bądź materialnego, a tylko taki wzgląd w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. mógłby stać się przyczyną uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy - działając w granicach właściwości sądu ograniczonej do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych - na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji