IV SA/Gl 1088/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej w skrócie k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), orzekł, że nie stwierdza u B. K. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. W pierwszej kolejności organ wskazał, że prowadził postępowanie dotyczące choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego u B. K. zakończone 09.12.1997 r. wydaniem decyzji o braku podstaw do rozpoznania tej choroby. Kolejne zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego zostało złożone w dniu 28.08.2013 r. W związku z tym, iż z zeznań strony wynikało, że narażenia na drgania mechaniczne występowało również po 1997 r. w trakcie własnego prowadzenia dzielności gospodarczej – stolarstwa, zostało wszczęte postępowanie w sprawie. Dalej organ ustalił, że B. K. był zatrudniony w 1968 r. w K. w U. jako frezer (zakład zlikwidowany); w latach 1968-1969 w POM w U. (zakład zlikwidowany) oraz w latach 1969-1970 w Zakładach Górniczych "A" jako tokarz; w latach 1970-1971 w KWK "B" jako tokarz frezer, w roku 1973 jako pomoc dołowa; w latach 1973-1976 w [...] Spółdzielni Pracy "C" w U. jako tokarz (zakład zlikwidowany); w latach 1976-1979 w Przedsiębiorstwie D w U. jako szlifierz; w roku 1979 w Spółdzielni ‘"E" w C. jako stolarz; w latach 1980-1985 w Spółdzielni "F" w S. jako stolarz-chałupnik (zakład zlikwidowany); w latach 1985-1987 w Ślusarstwie [...] w U. (zakład zlikwidowany) jako pracownik fizyczny, oraz w latach 1987-2012 prowadził własną działalność gospodarczą. Wyniki badań środowiskowych ujęte w wywiadzie dotyczącym przebiegu i warunków pracy zawodowej w "[...]" w U. wykazały 1,1-1,6 – krotne przekroczenia wartości dopuszczalnych przyspieszenia drgań we wszystkich osiach. Narażenie to występowało zarówno podczas prowadzenia własnej działalności gospodarczej, jak i podczas zatrudnienia w Spółdzielni "E" w C. oraz "[...]" w U. Natomiast w przeprowadzonej ocenie narażenia zawodowego stwierdzono, że podczas pracy w KWK "[...]" oraz w ZG "[...]" nie był narażony na drgania mechaniczne ogólne ani miejscowe. Organ podkreślił, że w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u B. K. choroby zawodowej. Na podstawie danych z wywiadu i dostępnej dokumentacji medycznej oraz badań, zwłaszcza ujemnych prób oziębieniowych oraz konsultacji neurologicznej nie znaleziono podstaw do rozpoznania postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego. Jednocześnie badanie ortopedyczne poparte oceną radiogramów układu kostno-stawowego kończyn górnych nie wykazało zmian, które uzasadniałyby rozpoznanie postaci kostno-stawowej choroby zawodowej. W odwołaniu B. K. zakwestionował brak stwierdzenia choroby zawodowej wskazując, że w trakcie 30 lat pracy zawodowej był narażony na drgania mechaniczne. Obecnie odczuwa dolegliwości bólowe związane z wielogodzinną pracą. Do odwołania dołączono m.in. historię choroby z Poradni Urazowo-Ortopedycznej w U. z lat 1993, 2005-2007 i 2013 i z Poradni Neurologicznej w S. z 2008 r. oraz wyniki badań dodatkowych WOMP. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Następnie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie B. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. w całym okresie zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej pracował w narażeniu na drgania mechaniczne. Natomiast z danych PPIS wynika, iż w miarę pogarszania się stanu zdrowia w/wym. częstotliwość prac w zakresie własnej działalności gospodarczej malała, a także działalność ta była okresowo zawieszana. B. K. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. Przeprowadzone badanie palestezjometrycznego ujawniło występowanie zaburzeń czucia wibracji znacznego stopnia w ręce prawej 114,1 dB i ręce lewej 113,3 dB. Próby oziębienia wypadły ujemnie. Wykonane zdjęcia rtg kości stawów nadgarstkowych i łokciowych nie wykazały zmian, które przemawiałby za patologią związaną z narażeniem na drgania mechaniczne. Według orzeczenia lekarzy WOMP, uwzględniając analizę narażenia zawodowego, dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację ortopedyczną, neurologiczną oraz wyniki ww. badań dodatkowych, brak było podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego, zarówno w postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Dalej organ wskazał, że B. K. był również badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie wydano orzeczenie z [...] nr [...] (po obserwacji klinicznej), w którym odmówiono rozpoznania u w/wym. choroby zawodowej. W orzeczeniu tym wskazano, że wykonane próby oziębieniowe w temperaturze +10 i + 14°C wypadły ujemnie, ujemny był również objaw Lewisa-Prusika. Wynik termometrii skórnej nie wykazał zaburzeń odnowy termicznej skóry. Badanie palestezjometryczne stwierdziło zaburzenia czucia wibracji znacznego stopnia. Na podstawie danych z wywiadu i zebranej dokumentacji medycznej, wykonanych aktualnie badań - zwłaszcza ujemnych wyników prób oziębieniowych oraz konsultacji neurologicznej - nie znaleziono podstaw do rozpoznania u B. K. postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego. Badanie ortopedyczne poparte oceną radiogramów układu kostno-stawowego kończyn górnych nie wykazało zmian, które uzasadniałyby rozpoznanie postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Wykonane zdjęcia Rtg uwidoczniły jedynie zmiany zwyrodnieniowe stawów nadgarstkowych i łokciowych. Dolegliwości w kończynach górnych mają natomiast związek ze zmianami stawowymi, zwyrodnieniowo-dyskopatycznymi odcinka szyjnego kręgosłupa oraz zaburzeniami w zakresie nerwów obwodowych w przebiegu polimetrii cukrzycowej. W ocenie organu powyższe orzeczenia są spójne i zgodne w swoich konkluzjach, a strona nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie kwestionował istnienia narażenia badanego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym w środowisku pracy, jak również nie podważył okresu jego trwania, jednakże wobec orzeczeń lekarskich nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. K. zarzucił zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem. Podniósł, że "zaburzeń czucia i wibracji" nabawił się w trakcie 35 lat pracy zawodowej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanym zakresie stwierdzić należało, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych. Według uzasadnień decyzji organów obydwu instancji, we wnioskach orzeczeń lekarskich, stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego zarówno w postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Wobec tego wymagało podkreślenia, że w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), zespół wibracyjny został określony jako choroba występująca w trzech postaciach: postać naczyniowo-nerwowa, postać kostno-stawowa, postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa. Pomimo tego, zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, mowa jest tylko o pierwszych dwóch – spośród trzech wyżej wymienionych – postaci zespołu wibracyjnego. Organy obydwu instancji całkowicie pominęły zatem ustalenia dotyczące mieszanej postaci zespołu wibracyjnego. Zamieszczone w aktach orzeczenia lekarskie jednostek medycznych również nie zawierają żadnych stwierdzeń w powyższym zakresie. Stanowiło to istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co wymagać będzie stosownych ustaleń przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Ponadto przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ orzekający zwróci również uwagę na właściwą podstawę prawną decyzji. Przepis art. 235¹ Kodeksu pracy (K.p.) oraz rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wydane na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 237 § 1 K.p., dotyczą bowiem choroby zawodowej pracownika. Z akt wynika, że do 1987 r. skarżący był zatrudniony w różnych zakładach pracy, natomiast od 1987 r. do 2012 r. prowadził wyłącznie działalność gospodarczą. Ponadto, jak wskazał organ I instancji, w sprawie choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego u B. K. było prowadzone postępowanie zakończone 09.12.1997 r. wydaniem decyzji o braku podstaw do rozpoznania tej choroby (brak decyzji w aktach adm.). Po wydaniu tej decyzji skarżący nadal prowadził wyłącznie działalność gospodarczą, a więc nie był pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy. Jednocześnie zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) w sprawach zgłaszania i stwierdzania chorób zawodowych do ubezpieczonych wymienionych w art. 3 ust. 3 (a więc ubezpieczonych nie będących pracownikami) stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. Wyjaśnienia wymaga więc także, czy skarżącego obejmuje regulacja tej ustawy. Z uwagi na to, że pominięte przez organ ustalenia, dotyczyły kwestii o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.