IV SA/Gl 1089/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w . decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił stwierdzenia u R. C. choroby zawodowej narządu słuchu, wym. w poz. 21 chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o ustalenia poczynione w postępowaniu wyjaśniającym, w tym orzeczenia lekarskie: [...] Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. - Poradnia Chorób Zawodowych i Profilaktyki z dnia [...]r. nr [...] i orzeczenie uzupełniające tej jednostki z dnia [...] r. oraz Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. z dnia [...]r. nr [...] i orzeczenie uzupełniające z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż R. C. przez cały okres zatrudnienia pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, jednakowoż wyniki przeprowadzonych badań wskazują na pozazawodową etiologię uszkodzenia słuchu. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażającym się podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. C., podnosząc zarzuty: - błędnego ustalenia okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, w tym wyników badań lekarskich, które jednoznacznie wskazywały na zawodowy charakter schorzenia; - nieuwzględnienia zaleceń i wskazań [...]PWIS zawartych w decyzji z dnia [...] r. ze względu na brak ustalenia, czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie trwałego ubytku słuchu oraz pominięcie dyspozycji art. 2351 k.p., w której wskazano na przesłankę w postaci wysokiego prawdopodobieństwa wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych; - naruszenie art. 237 k.p. w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a w szczególności § 2, § 6 ust. 1 i 5 poprzez ich niezastosowanie. Dodatkowo wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność jego pracy w strefie ciągłego hałasu przez okres powyżej 8 godzin dziennie oraz przeprowadzenia dowodu z opinii kolejnego biegłego lekarza specjalisty na okoliczność istnienia choroby zawodowej słuchu. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz ustalenia poczynione w jego wyniku. W szczególności wskazał, iż R. C. pracował w latach 1964-1993, 1996 w "A Sp. z o. o. w upadłości w K. (zakład zlikwidowany) jako stażysta, monter kotłów energetycznych, monter konstrukcji stalowych i metalowych na wysokości-brygadzista, mistrz na budowie [...]., kierownik robót na budowie [...]. (zakład zlikwidowany), 1996-1998, 1999, 2000-2002, 2002-2003, 2007 w B S.A. w W. (obecnie C S.A. Zakład C’ w W. jako kierownik robót, kierownik budowy, kierownik obiektu na budowie [...], 1998, 1999 w "D" S.A. w W. jako majster robót wentylacyjnych, 1999-2000, 2002 w "E" S.A. w W. (obecnie C S.A. Zakład C’ w W.) jako specjalista ds. kontroli jakości i BHP, spawalnik kierownik budowy, 1993-1996, 2003, 2003-2004, 2005, 2006 w "F" S.A. w K. jako monter, mistrz montażu. Jak wykazała analiza narażenia zawodowego na hałas, w całym okresie zatrudnienia pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Strona była poddana badaniu w [...] Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek - Poradnia Chorób Zawodowych i Profilaktyki w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu w oparciu o rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Po ponownej ocenie narażenia zawodowego i przeanalizowaniu całej dokumentacji lekarze specjaliści [...]CMP w P. Ośrodek w K. w piśmie z dnia [...]r. nr [...] podtrzymali stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu zawarte we wcześniejszym orzeczeniu lekarskim. Przeprowadzone badania wykazały głęboki niedosłuch czuciowo-nerwowy o średnich ubytkach słuchu: ucho prawe- 73dB, ucho lewe-75dB, ucho prawe-70dB, ucho lewe-75dB, ucho prawe-72dB, ucho lewe- 78dB. Uznano, że niewielkie różnice w średnich ubytkach słuchu wynikają z tego, iż badanie audiometryczne jest badaniem subiektywnym wymagającym współpracy z pacjentem. Dokładna analiza tych badań wykazuje, że głębokim uszkodzeniem słuchu objęte są niskie i średnie częstotliwości oraz głuchota w zakresie częstotliwości powyżej 4 kHz. Taki przebieg krzywych audiometrycznych nie jest charakterystyczny dla skutków biologicznych działania hałasu, który uszkadza głównie wysokie częstotliwości nie powodując jednak całkowitej głuchoty w ich zakresie. Dodatkowo za pozazawodową etiologią stwierdzonego ubytku słuchu przemawia też bardzo duża progresja niedosłuchu po zakończeniu pracy. Następnie, po odwołaniu się od orzeczenia lekarskiego [...]CMP w P. Ośrodek w K., R. C. został poddany badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. nr [...], również nie znaleźli podstaw do rozpoznania obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria) z uwzględnieniem audiometrii słownej wykazały obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego. Średni ubytek słuchu w audiometrii tonalnej dla 1,2,3 kHz wyniósł w UP-75dB, a w UL-77dB. Za pozazawodową etiologią uszkodzenia słuchu w przypadku R. C. przemawia niecharakterystyczny dla skutków biologicznego działania hałasu obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu. Objęcie uszkodzeniem słuchu zakresu niskich i średnich częstotliwości w połączeniu głębokością uszkodzenia słuchu w zakresie wysokich częstotliwości (głuchota w zakresie powyżej 4 kHz) nie są charakterystyczne dla skutków biologicznego działania hałasu, który uszkadza głównie wysokie częstotliwości i nie powoduje całkowitej głuchoty w zakresie wysokich częstotliwości. W uzupełnieniu do tego orzeczenia lekarze specjaliści IMP w Ł. w piśmie z dnia [...]r. poinformowali, że dokonali ponownej szczegółowej analizy danych dotyczących narażenia zawodowego R. C. na hałas i nie znaleźli podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska. Wyjaśniono, że działanie hałasu w odpowiednio dużym natężeniu i przez odpowiednio długi okres czasu na organizm ludzki może spowodować uszkodzenie narządu słuchu. Uszkodzenie o takiej genezie ma jednakże specyficzny przebieg kliniczny, ubytek słuchu dotyczy zaś jedynie niektórych częstotliwości. Spowodowany hałasem ubytek słuchu wykazuje charakterystyczny obraz w badaniu audiometrycznym. W przypadku występowania takiego obrazu można stwierdzić, że charakter uszkodzenia słuchu jest typowy dla skutków biologicznych działania hałasu. Ponadto w piśmie z dnia 10 maja 2012 r., odnosząc się do dokumentacji medycznej przedstawionej przez stronę wyjaśnili, że analiza tej dokumentacji nie dostarcza nowych danych mogących wpłynąć na treść wydanego orzeczenia, a ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno - orzeczniczego, w tym w szczególności przebiegu i wyników badań wykonanych podczas hospitalizacji R. C. w Klinice Chorób zawodowych i Toksykologii IMP wykazały, że proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych i nie ma żadnych merytorycznych podstaw do weryfikacji wydanego przez IMP orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u strony są wymienione wcześniej orzeczenia lekarskie, w których uznano, że obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu jest niecharakterystyczny dla skutków biologicznego działania hałasu i nie uzasadnia uznania jego etiologii zawodowej. Nie ma również podstaw by te zbieżne orzeczenia kwestionować. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu [...]PWIS uznał, iż w kontekście zgodnych opinii dwu jednostek orzeczniczych, jak również prowadzenie postępowania w zakresie rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r w sprawie chorób zawodowych, zachodziły pełne podstawy do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u R. C. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach R. C. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego i materialnego. Naruszenia prawa procesowego dotyczą: - art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., ze względu na brak wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów; - § 2, § 6 ust. 1 oraz § 6 ust. 2 pkt 2 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ze względu na ich niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego odnosi się do art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w związku z art. 2351 Kodeksu pracy, poprzez jego niewłaściwą interpretację i całkowite pominięcie dyspozycji normy zawartej w art. 2351 Kodeksu pracy, gdzie wskazano na przesłankę wysokiego prawdopodobieństwa zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku czynnikami szkodliwymi a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący pokreślił, że organ wskazując na pozazawodową etiologię jego choroby nie podał jaka dokładnie przyczyna spowodowała powstały ubytek słuchu. Twierdzenie o pozazawodowej etiologii słuchu jest arbitralne, bezpodstawne i nie zostało poparte jakimikolwiek dowodami, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Jest to istotna okoliczność, skoro wykazano ponad wszelką wątpliwość, że skarżący przez cały okres swojej działalności zawodowej pracował w warunkach narażenia na hałas. Co więcej pozazawodowa przyczyna uszkodzenia słuchu nie wynika z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego, która potwierdza de facto istnienie choroby zawodowej. W jego ocenie, skoro pracował w narażeniu na hałas, cierpi na ubytek słychu, a organ nie powołał się na jakiekolwiek pozazawodowe przyczyny powstania tego ubytku, to z pewnością lub co najmniej wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że mamy do czynienia z chorobą zawodową. Wbrew ustaleniom organu, za pozazawodową etiologią choroby nie przemawia duża progresja niedosłuchu po zakończeniu pracy (audiogram z 11 sierpnia 2008 r. oraz 1 marca 2010 r.). Zarzucono, że audiogram z 11 sierpnia 2008 r. był wykonany około 9 miesięcy po zakończeniu pracy przez skarżącego, a co za tym idzie w 2 letnim okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Nie można zatem tego audiogramu traktować jako dowodu świadczącego o progresji ubytku słuchu. Dodatkowo analiza audiogramów dokonana przez skarżącego wskazuje, że z progres w zakresie ubytku słuchu nastąpił w okresie aktywności zawodowej, a następnie ubytek słuchu po zakończeniu aktywności zawodowej pozostał na niezmienionym poziomie, a nawet zaobserwowano nieznaczną poprawę. W dalszej części uzasadnienia skargi zakwestionowano opinie lekarskie, uznając zawarte w nich stanowisko za nieprzekonujące. Ostatecznie nie zaaprobowano twierdzenia, że próg słuchu w uchu lepiej słyszącym nie przekracza 45 dB, gdyż według lekarza prowadzącego skarżącego w obu uszach ten próg został przekroczony. Wynika to z tego, że organ pominął część audiogramów. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśniono, że gdy opinie sporządzone przez kompetentne jednostki nie stwierdzają choroby zawodowej, to jakakolwiek opinia innej placówki służby zdrowia nie może być uznawana za podstawę do kwestionowania opinii innych jednostek uprawnionych (powołano się w tym zakresie na wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1488/04, Lex nr 166671). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: PPIS) z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia u R. C. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w pozycji 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869, dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższych regulacji szczególnego podkreślenia wymaga, że tylko rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych pozwala organowi inspekcji sanitarnej, tj. właściwemu inspektorowi sanitarnemu, na wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Ponadto, niezbędne jest również ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem Sądu, zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Został oceniony wszechstronnie i na jego podstawie wyciągnięto trafne wnioski. Bezspornie skarżący w okresie zatrudnieni pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej opisanej w poz. 21 wykazu stanowiącego załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia RM. Chorobą zawodową, jak wynika z opisu, jest obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz. Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było zatem rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną i ewentualne powiązanie go z tymi warunkami pracy. W trakcie postępowania wyjaśniającego uzyskano dwa orzeczenia, sporządzone przez lekarzy specjalistów zatrudnionych w upoważnionych do tego jednostkach medycznych oraz [...], stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego, wystawiło [...] Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek - Poradnia Chorób Zawodowych i Profilaktyki w K. Ta sama jednostka uzupełniającym orzeczeniem lekarskim z dnia [...]r. nr [...] podtrzymała wcześniejsze stanowisko. W wyniku odwołania R. C. został poddany badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. nr [...] oraz w orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] r również nie znaleźli podstaw do rozpoznania obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Konkluzje, wynikające z tych orzeczeń, są analogiczne. Uznano, iż mimo podwyższonego poziomu niedosłuchu jego przyczynami są czynniki nie związane z narażeniem zawodowym. Za pozazawodową etiologią uszkodzenia słuchu w przypadku R. C. przemawia niecharakterystyczny dla skutków biologicznego działania hałasu obraz kliniczny stwierdzonej choroby. Objęcie uszkodzeniem słuchu zakresu niskich i średnich częstotliwości w połączeniu z głębokością uszkodzenia słuchu w zakresie wysokich częstotliwości (głuchota w zakresie powyżej 4 kHz) nie jest charakterystyczne dla skutków biologicznego działania hałasu, który uszkadza głównie wysokie częstotliwości i nie powoduje całkowitej głuchoty w zakresie wysokich częstotliwości. Wobec tego stwierdzone u skarżącego chorzenie nie odpowiada definicji choroby zawodowej określonej w poz. 21 rozporządzenia RM z 2009 r. W tym miejscu należy podkreślić, ze Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. Wobec powyższego Sąd, nie mógł uwzględnić argumentów podnoszonych w skardze. Wobec wyczerpania trybu postępowania określonego w rozporządzeniu RM z 2009 r. należy uznać, iż wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Nie stwierdzono również naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów; W tym stanie rzeczy, ze względu na brak podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.