IV SA/Gl 1095/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] r., odmówił S.P. przyznania zasiłku rodzinnego dla syna P.P. na okres od 1 listopada 2013 r. do 28 listopada 2013 r. oraz na okres od 1 maja 2014 r. do 31 października 2014 r., jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 listopada 2013 r. do 28 listopada 2013 r. oraz na okres od 1 maja 2014 r. do 31 października 2014 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że S. P. w okresie od 11 kwietnia 2011 r. do 23 lutego 2012 r. był zatrudniony w firmie A sp. z o. o. w B. , a w okresie od 1 lipca 2012 r. do 1 sierpnia 2012 r. w firmie K.K. w W. Natomiast w okresie od 20 sierpnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. zatrudniony był w firmie M. i K K sp. j. w W. Od 28 lutego 2013 r. do 28 sierpnia 2013 r. przebywał na zasiłku chorobowym. Dochody S. P. z powyższych tytułów są dochodami utraconymi - zgodnie z art. 3 pkt 23 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz U z 2013 r. , poz. 1456 –dalej "ustawa"). Zgodnie z wyrokiem Sądu [...] w B. z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt: [...] S. P. jest osobą rozwiedzioną i został zobowiązany do płacenia alimentów w miesięcznej kwocie 200.00 zł na rzecz córki J. P. Jednocześnie powyższym wyrokiem zostały zasądzone alimenty na rzecz P. P. w miesięcznej kwocie 200.00 zł od jego matki. W okresie od 29 sierpnia 2013 r. do 24 lutego 2014 r. S. P. przebywał na świadczeniu rehabilitacyjnym, które za miesiąc wrzesień 2013 r. wyniosło 1 071.94 zł. Natomiast w dniu 22 marca 2014 r. podjął zatrudnienie w firmie B sp. z o.o. w B., w której za miesiąc kwiecień 2014 r. uzyskał wynagrodzenie w wysokości 2 602,66 zł. Organ I instancji stwierdził, że w okresach od 1 listopada 2013 r. do 28 listopada 2013 r. oraz od 1 maja 2014 r. do 31 października 2014 r. strona nie spełnia warunków do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych na syna P. P. oraz dodatków do świadczeń rodzinnych ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń. W odwołaniu strona zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu jej rodziny, a w szczególności doliczenie do dochodu alimentów na syna, które faktycznie nie są otrzymywane w związku z porozumieniem zawartym z matką dziecka o wzajemnym zniesieniu się alimentów obciążających obie strony. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium wskazało w szczególności, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. Dalej przedstawiło sposób ustalenia dochodu. Zauważyło, że zgodnie z art. 3 pkt. 1 ustawy, przez dochód rozumie się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b. 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., nr 51, poz. 307 z późn. zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a dochód rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy, oznacza sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Natomiast, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany (art. 24 ust. 7). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 lit.i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U z 2013 r. poz.3 - dalej "rozporządzenie"), do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć odpowiednio dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 lit. j rozporządzenia, w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem, do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć: - zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub - informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą. Kolegium w pełni podzielając ustalenia faktyczne organu I instancji stwierdziło, że w związku z utratą świadczenia rehabilitacyjnego w miesiącu lutym 2014 r., dochód rodziny strony w okresie od 1 listopada 2013 r. do 28 lutego 2014 r. stanowił kwotę 635,97 zł. czyli przekraczał kwotę progową 539.00 zł kryterium dochodowego. Natomiast w związku z podjęciem zatrudnienia w miesiącu marcu 2014 r. dochód rodziny strony uległ zmianie i od miesiąca kwietnia 2014 r. stanowił kwotę 1 401,33 zł., czyli również przekraczał kryterium dochodowe. Kolegium mając na uwadze treść art. 24 ust. 6-7 ustawy stwierdziło, w okresie od 1 listopada 2013 r. do 28 lutego 2014 r. oraz w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 października 2014 r. S. P. nie był uprawniony do wnioskowanych świadczeń rodzinnych z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Natomiast w okresie od 1 marca 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r. dochodem rodziny S.P. były jedynie alimenty na syna za 2012 r. w miesięcznej kwocie 200.00 zł. Odnosząc się do kwestii zawartej w odwołaniu Kolegium wskazało, iż zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. nr: DSR-IV-074-118,119-1-GM/12, jeżeli osoba miała zasądzone alimenty w roku, na podstawie którego ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych i nie było prowadzone w tym roku postępowanie egzekucyjne, to do dochodu rodziny doliczone są alimenty w kwocie zasądzonej przez sąd. Natomiast, jeżeli w roku, na podstawie którego ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych było prowadzone postępowanie egzekucyjne, to do dochodu rodziny doliczana jest kwota wyegzekwowanych alimentów. Organ zatem doszedł do wniosku, że skoro od T.P. są zasądzone na rzecz P. P. alimenty w kwocie 200 zł., a S.P. nie uruchomił postępowania egzekucyjnego, to do dochodu jego rodziny należało wliczyć kwotę zasądzonych alimentów. W rezultacie nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, które skutkuje odmową przyznania stronie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.P. zarzucił organom administracyjnym naruszenie prawa materialnego. Skarżący wywodził, że skoro do dochodu jego rodziny doliczono alimenty zasądzone od byłej żony, to jednocześnie należało odliczyć alimenty zasądzone od niego na rzecz córki (w tej samej kwocie 200 zł), pozostającej pod opieką byłej żony. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...]; które podzieliwszy stanowisko organu I instancji utrzymało wydaną przez ten organ decyzję. Niemniej jednak lektura argumentów uzasadniających takie rozstrzygnięcie w kontekście przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz U z 2013 r. , poz. 1456 –dalej "ustawa"), mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, prowadzi do wniosku, iż naruszono przepisy prawa materialnego, błędnie je wykładając. Istotą tej sprawy jest rozstrzygnięcie, czy ustalając dochód rodziny skarżącego, organ winien był zaliczyć jedynie alimenty zasądzone od matki T.P. na rzecz syna P. P.- przeliczając dochód na członka rodziny, czy działanie takie było niezasadne, bowiem również skarżący zobowiązany był do opłacania alimentów na rzecz córki pozostającej pod opieką matki, czego organ nie uwzględnił. Organ słusznie zauważył, że z wyroku Sądu [...] w B. z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt: [...] wynika, że S.P. jest osobą rozwiedzioną i został zobowiązany do płacenia alimentów w miesięcznej kwocie 200.00 zł na rzecz córki J. P. Jednocześnie powyższym wyrokiem zostały zasądzone alimenty na rzecz P. P. w miesięcznej kwocie 200.00 zł od jego matki. Skarżący oświadczył, że iż nigdy nie otrzymywał alimentów na syna, ani też nigdy nie płacił alimentów na rzecz córki. Podkreślał, że alimenty te znoszą się wzajemnie, a byli małżonkowie doszli w tym zakresie do porozumienia. Nadto wskazał, że u komornika sądowego nie toczy się postępowanie egzekucyjne. Kolegium nie kwestionowało oświadczenia skarżącego, jednakże powołując się przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U z 2013 r. poz.3- dalej :"rozporządzenie") oraz stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie wyrażone w piśmie z dnia 7 lutego 2012 r. nr: DSR-IV-074-118,119-1-GM/12, domagało się okazania dokumentów wpłat alimentów, bądź też dochodzenia ich na drodze postępowania egzekucyjnego. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie postępowanie Kolegium jest wadliwe. W ocenie Sądu sformułowanie przepisów w oparciu o które rozstrzygał organ nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Niewątpliwie, dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. Stosownie do art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, a także osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Dochód rodziny oznacza zaś przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a ustawy). Zasadą jest zatem, że dla ustalenia uprawnienia do świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych bierze się pod uwagę dochód rodziny z roku, który poprzedza okres zasiłkowy. Żaden przepis ustawy nie ustala innej definicji dochodu rodziny. Z kolei przepis art. 3 pkt. 1 ustawy stanowi, że przez dochód rozumie się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b. 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., nr 51, poz. 307 z późn. zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a dochód rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy, oznacza sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Analizując uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zauważyć należy, że Kolegium błędnie przyjęło, iż jedynie była żona skarżącego zobowiązana jest do opłacania alimentów na rzecz syna P. P. w wysokości 200 zł. Alimenty te uwzględniono przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego, choć zarówno z wyroku Sądu [...] w B. z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt: [...] , jak i oświadczenia skarżącego wynika, że również skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów w wysokości 200 zł na rzecz córki J.P. Kolegium, odnosząc się do podstawy prawnej rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy społecznej, jako akt miarodajny w zakresie oceny dokumentacji złożonej w postępowaniu przed organem pierwszej instancji wskazał § 2 ust. 2 pkt 5 lit.i i lit.j rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 lit.i rozporządzenia do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć odpowiednio dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 lit.j rozporządzenia, w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem, do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć: - zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub - informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą. Przepisy te należy analizować w związku z art. 23 ust. 4 pkt 4 ustawy. Zgodnie z ową regulacją, do wniosku o zasiłek rodzinny dołączyć należy inne (niż wskazane w poprzedzającej ten ustęp części analizowanego artykułu) zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekający rozwód lub separację. Zdaniem Sadu skarżący sprostał tym wymogom, a w szczególności wyjaśnił kwestię wzajemnych rozliczeń alimentów zasądzonych w tej samej wysokości. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Kolegium wadliwie dokonało wykładni w szczególności art. 24 ustawy oraz § 2 ust. 2 pkt 5 lit.i i lit.j rozporządzenia, w wyniku czego uwzględniły w dochodach rodziny skarżącego zasądzone na rzecz syna alimenty, a nie uwzględniając wszystkich okoliczności związanych z wzajemnym zobowiązaniem byłych małżonków do opłacania alimentów na rzecz obojga dzieci. Należy bowiem zauważyć, że wykładnia prawa nie może ograniczać się jedynie do wykładni językowej jednego przepisu. W piśmiennictwie trafnie uważa się, że wykładnią, czyli interpretacją tekstów prawnych, nazywa się operację myślową, w której toku dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm przepisów (M. Zieliński: Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego, Poznań 1972, s. 26 i n.; Z. Ziembiński: Logika praktyczna, Warszawa 1998, s. 230). W realiach sprawy skarżący również jest zobowiązany do alimentów na rzecz córki, która pozostała pod opieką matki. Uwzględnienie tego faktu ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ulegnie zmianie dochód na osobę w rodzinie. Pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. nr: DSR-IV-074-118,119-1-GM/12 i stanowisko w nim wyrażone nie jest prawem powszechnie obowiązującym i nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem nie można zmuszać stron do dokonywania fikcyjnych wpłat lub wszczynania postępowania egzekucyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno ponownie dokonać obliczenia dochodu rodziny skarżącego z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy.