IV SA/Gl 110/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie refundacji składki na ubezpieczenia społeczne rolników oddala skargę. Starosta Powiatu w Ż. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "b" oraz art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. "a", art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił Z. R. przyznania świadczenia w postaci pokrycia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie pierwszych czterech kwartałów po rozwiązaniu stosunku pracy. W uzasadnieniu decyzji organ ten przywołał treść art. 62 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a następnie dokonał analizy sytuacji osobistej strony w kontekście tego unormowania i doszedł do przekonania, że strona nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie do otrzymania wnioskowanej formy pomocy. Zdaniem organu odwoławczego strona nie wykazała, że rozwiązanie z nią stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, jak również zaznaczono, że przedmiotowe świadczenie przysługuje, jeżeli rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego nastąpiło z przyczyn nie dotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników; rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, względnie wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego nastąpiło w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i nie zaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Odwołanie od tej decyzji do Wojewody [...] wniosła Z. R. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wystąpiła o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zdaniem odwołującej się strony rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z powodu przyczyn leżących po stronie zakładu pracy. W zakładzie, w którym pracowała stopniowo były likwidowane stanowiska pracy. W przeciągu kilku miesięcy nie były i nie są przedłużane umowy o pracę oraz występowały zwolnienia, o czym urząd zatrudnienia wiedział, ponieważ osoby te rejestrowały się w tym organie zatrudnienia jako osoby bezrobotnej. Gospodarstwo, które posiada mąż wynosi [...] ha przeliczeniowe, a na utrzymaniu rodzina posiada troje niepełnoletnich dzieci. Z uwagi na sytuację rodziny pracowała i obecnie również poszukuje zatrudnienia. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przystąpił do analizy przedłożonych akt. W pierwszej kolejności przytoczył treść kluczowego dla rozpatrywanej sprawy art. 62 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i zwrócił uwagę, że sporna jest kwestia dotycząca spełniania przez stronę warunku, związanego z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wojewoda [...] dokonał analizy pojęcia "przyczyn dotyczących zakładu pracy" i ustalił, że oznacza ono rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn nie dotyczących pracowników zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu pracy w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników; rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, względnie wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i nie zaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Z kolei po myśli art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) przepisy ustawy stosuje się w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron, jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników; 10 % pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników; 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników. Organ odwoławczy uznał, że w świetle przywołanych rozwiązań prawnych rozwiązanie umowy o pracę na skutek upływu czasu, na który była zawarta, nie może być uznane za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W związku z tym nie ma także znaczenia, czy nieprzedłużenie umowy wynika z przyczyn leżących po stronie pracownika, czy też pracodawcy. W konkluzji organ ten uznał, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia polegającego na opłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników ze środków Funduszu Pracy. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła Z. R., która wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wniosła o przyznanie jej pokrycia składek na ubezpieczenie społeczne rolników ze środków Funduszu Pracy. Podkreśliła, że pracowała w A w Ż. i część produkcji została przeniesiona do Maroka, a ludzi stopniowo zwalniano lub nie przedłużano umów. Podana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja nie satysfakcjonuje strony, gdyż jej zdaniem nie wszystkie przywołane w uzasadnieniu przepisy dotyczą jej sprawy. Nadto podniosła, że w sprawie tej chodzi o odpowiednią interpretację przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnioskował o jej oddalenie i przytoczył analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się wprost do treści skargi organ ten zaznaczył, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie przybliżyć stan faktyczny w sprawie. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych skarżąca w dniu [...] r. otrzymała świadectwo pracy, z którego wynika, że w okresie od [...] r. do [...]r. pracowała w A, a umowa została rozwiązana z upływem czasu na jaki została zawarta (art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy). Nadto przedłożyła zaświadczenie wystawione przez pracodawcę z dnia [...] r., z którego wynika, że była pracownikiem sumiennym, wykonującym powierzone zadania, a umowa nie została przedłużona z powodu braku potrzeby ze strony pracodawcy. Wniosek o refundację składki na ubezpieczenie społeczne rolników ze środków Funduszu Pracy skarżąca złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. w dniu [...] r. W przedstawionym stanie faktycznym sprawy organy administracji obu instancji odmówiły skarżącej uwzględnienia złożonego żądania i w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć podniosły zbieżne argumenty, a mianowicie sprowadzające się do tego, że nie spełnia wymogów formalnych do otrzymania wnioskowanej formy świadczenia z organu zatrudnienia. W tej sytuacji niezbędne jest przywołanie wszystkich istotnych w sprawie przepisów. Stosownie do postanowień art. 62 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osobie podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników, z którą stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy i która nie jest uprawniona do zasiłku przysługuje pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne rolników w okresie pierwszych czterech kwartałów po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego. Po myśli art. 62 ust. 2 tej ustawy świadczenia przyznaje się, jeżeli: w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia osoba ta pozostawała w stosunku pracy lub stosunku służbowym i osiągała wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pacy, wynoszące co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę przez okres 365 dni i stosunek ten został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a podatek z gospodarstwa rolnego z 5 ha przeliczeniowych albo, w przeliczeniu na 1 członka gospodarstwa domowego nie mającego stałych pozarolniczych źródeł dochodu, nie przekracza kwoty podatku z 1 ha przeliczeniowego. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie pierwszych czterech kwartałów po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego jest możliwe, jeżeli spełnione zostaną kluczowe warunki. Po pierwsze bezrobotny nie nabędzie uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych, po drugie osoba taka osiągała wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, wynoszące co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę przez okres 365 dni i po trzecie stosunek pracy lub stosunek służbowy z taką osobą rozwiązany zostanie z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Dodatkowo musi zostać spełniony wymóg związany z wysokością opłacanego podatku rolnego. gdy idzie o pierwszą okoliczność to w aktach sprawy brak jest rozstrzygnięć organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącej zasiłku dla bezrobotnych, zatem należy domniemywać, że Z.R. ten wymóg formalny spełnia. Dostępne sądowi akta pozwalają uznać, że spełniony jest także drugi wymóg dotyczący okresu i wysokości osiąganego wynagrodzenia. Także czwarty z przewidzianych wymogów skarżąca spełnia, gdyż wysokość podatku rolnego nie przekracza kwoty podatku rolnego z 5 ha przeliczeniowych. Natomiast uwagi wymaga trzeci z wymienionych wymogów, otóż wnioskowane pokrycie składek przysługuje wówczas, gdy stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W tej sytuacji przybliżenia wymaga problematyka rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Stosownie do postanowień art. 2 pkt 29 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazane pojęcie oznacza rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn nie dotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników; rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych; wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy; rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika. Dostrzec należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) przepisy tej ustawy stosuje się w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników, w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron, jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej: 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników; 10 % pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników; 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników. Zaistnienie powyższych zwolnień określane jest jako grupowe zwolnienie, jednocześnie po myśli art. 1 ust. 2 tej ustawy dla wystąpienia grupowego zwolnienia niezbędne jest aby rozwiązanie stosunków pracy nastąpiło z inicjatywy pracodawcy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczy to co najmniej 5 pracowników. Przedstawiony powyżej stan prawny pozwala stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie brak jest występowania przesłanek uzasadniających zaliczyć stronę do osób zwalnianych z przyczyn nie dotyczących pracownika, a tym samym wystąpienia przesłanki pozytywnej umożliwiającej ubieganie się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jak zostało to zaznaczone powyżej i wynika to ze świadectwa pracy, który do akt administracyjnych dołączyła skarżąca stosunek pracy został z nią rozwiązany z uwagi na upływ okresu na jaki została umowa zawarta. Pracodawca wskazał w dodatkowym zaświadczeniu, że nie przedłużył tej umowy z powodu braku potrzeb (zaświadczenie z dnia [...] r.). Takie sformułowanie może sugerować, że przyczyna rozwiązania stosunku pracy leżała po stronie pracodawcy, tym bardziej, że jak sygnalizowała to skarżąca, a organ pierwszej instancji w dorozumiany sposób potwierdził, pracodawca ten w ostatnim okresie dokonywał pewnych redukcji zatrudnienia. Wskazane okoliczności nie dają jednakże podstaw do uznania, że rozwiązanie stosunku pracy w przypadku skarżącej nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ponieważ przesłanki pozwalające uznać występowanie tej okoliczności są kazuistycznie wymienione w przepisach prawa i organy administracji nie mogą ich rozszerzać i dodawać do nich nowych okoliczności. Z kolei sąd administracyjny zobligowany jest do kontroli legalności działania organów administracji, a zatem, czy organ ten postępuje zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wykazała, aby organy administracji dopuściły się naruszenia tych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie związany granicami skargi zbadał prawidłowość działania organów administracji w zakresie stosowania przepisów o postępowaniu administracyjnym. Także w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się uchybień, które pozwalałyby mu na uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień o charakterze procesowym oraz nie narusza przepisów prawa materialnego to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW