IV SA/Gl 111/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. odmówił przyznania I. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie to wydane na podstawie art. 9 i 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", wynikło z ustalenia, że strona nie jest osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy, gdyż na jej rzecz są zasądzone alimenty od jej męża, a nie rodzica. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania wnioskodawczyni, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, w całości podzielając jej ustalenia i wnioski. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że preambuła ustawy nie wskazuje, by z jej dobrodziejstwa mogły skorzystać wyłącznie dzieci uprawnione do alimentacji od swych rodziców. Z kolei art. 9 ustawy mówi o bezterminowym przysługiwaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Te treści ustawy pozostają więc w sprzeczności z art. 2 ust. 11. Skarżąca odwołała się nadto do konstytucyjnej zasady prawomocniczości. Wskazała też, że obowiązek alimentacyjny jej męża został stwierdzony wyrokiem sądowym z nadaną klauzulą wykonalności, ale nie jest realizowany. W końcu podniosła, że pod rządami poprzedniej ustawy o funduszu alimentacyjnym otrzymywała przedmiotowe świadczenia. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej wniósł o ewentualne zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały w przedmiocie objętym niniejszą sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że wniosek pełnomocnika skarżącej o zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały, nie ma w ogóle umocowania prawnego. Skład sądu administracyjnego I instancji może przedstawić zagadnienie prawne tylko w przypadku określonym w art. § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, który w niniejszej sprawie nie zachodzi. Natomiast zaskarżona decyzja pozostaje w zgodności z przepisami prawa. Otóż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej. Pojęcie osoby uprawnionej jest zdefiniowane w art. 2 pkt 11 ustawy i oznacza osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Właściwa interpretacja przepisów ustawy pozwala na wniosek, że krąg uprawnionych został ograniczony do osób, dla których dłużnikami alimentacyjnymi zobowiązanymi w pierwszej kolejności są rodzice. Natomiast nie są osobami uprawnionymi ci, dla których dłużnikiem w pierwszej kolejności nie jest rodzic, a więc np. małżonek, czy wstępni (art. 128 i 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) – por. wyrok tut. Sądu z dnia 16.07.2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 77/09. Tak więc definicja legalna pojęcia osoby uprawnionej wyklucza zaliczenie małżonków dłużników alimentacyjnych w poczet osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie ma przy tym sprzeczności między określeniem z art. 2 pkt 3 i 11 ustawy, gdyż to pierwsze dotyczy wyłącznie zdefiniowania dłużnika alimentacyjnego w aspekcie przedmiotowym, a więc przez wskazanie jego obowiązku, tytułu tego zobowiązania oraz bezskuteczności egzekucji opartej na tym tytule. Natomiast ograniczenie podmiotowe pojęcia dłużnika alimentacyjnego w ramach ustawy nastąpiło właśnie przez określenie osoby uprawnionej. Powyższe rozumienie użytych w ustawie pojęć potwierdzają dalsze jej uregulowania. I tak z art. 9 ust. 1 wynika, że omawiane świadczenia zasadniczo przysługują małoletnim dzieciom. W przypadku pobierania nauki próg wiekowy przesunięty jest do 25 roku życia. Tylko w przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności świadczenia te mogą przysługiwać bezterminowo. Wbrew skarżącej przepis art. 9 nie stoi w sprzeczności z art. 2 pkt 11, gdyż łącznie ich użycie oznacza, że bezterminowo mogą pobierać świadczenia dzieci, dla których dłużnikiem zobowiązanym w pierwszej kolejności jest rodzic, jeżeli posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Za wyłącznym odniesieniem przedmiotowych uprawnień dla dzieci (według kryteriów z art. 2 pkt 11 i art. 9) przemawia też art. 10 ustawy, który zawiera dalsze ograniczenia podmiotowe. Natomiast żaden przepis ustawy nie pozwala na odwrotną wykładnię, według której uprawnienia dla świadczeń z funduszu alimentacyjnego może dawać małżonkowi tytuł wykonawczy skierowany przeciwko drugiemu małżonkowi (także byłemu). Nie jest w tym zakresie wystarczające odwołanie się do preambuły ustawy, która przedstawia ogólne założenia i cele działań ustawodawcy, ale nie jest źródłem konkretnych praw podmiotowych. Można jedynie zauważyć, że i ona przedstawia dzieci, jako szczególnego adresata tych działań. W preambule akcentuje się zresztą raczej powinności osób zobowiązanych do alimentacji. Nie można się natomiast dopatrzyć intencji, by zakres zobowiązań państwa z tego tytułu miał ulec istotnemu rozszerzeniu w stosunku do poprzednio obowiązującej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 z 2005 r., poz. 732 ze zm.). Odwoływanie się przez skarżącą do jeszcze dawniejszego stanu prawnego nie może odnieść pożądanego przez nią skutku. Z tych względów na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji. SW