IV SA/Gl 1127/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Postanowieniem z dnia 4 marca 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek I.B. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że skarżący nie udzielił informacji na temat poziomu i struktury swoich wydatków, źródeł i wysokości dochodów, nie wyjaśnił formy ani rozmiaru wsparcia materialnego, otrzymywanego od rodziny i osób trzecich, które zgodnie z jego oświadczeniami miało stanowić dla niego źródło utrzymania, a nadto, wbrew wyraźnemu wezwaniu z dnia 15 stycznia 2013 r. nie złożył oświadczenia o dochodach i majątku swojej małżonki. Uznano przy tym, że argumentem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy nie może być fakt, iż wnioskodawca pozostając formalnie w związku małżeńskim zawarł małżeńską umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Podkreślono bowiem, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej zwanej w skrócie "k.r.o.", małżonkowie są obowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast stosownie do treści art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie ustroju rozdzielności majątkowej, zaś treść umowy miedzy małżonkami nie może go wyłączać. Zważywszy powyższe, rozpoznający wniosek uznał, że niemożliwym jest poczynienie miarodajnych ustaleń odnośnie tego, czy strona rzeczywiście spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W wyniku sprzeciwu złożonego przez I.B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał postanowienie z dnia 26 kwietnia 2013 r., mocą którego odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia podzielono, co do zasady, argumentację podniesioną przez referendarza sądowego. Na powyższe postanowienie z dnia 26 kwietnia 2013 r. wnioskodawca złożył zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r. (sygn. akt I OZ 567/13), gdzie uznano słuszność motywów rozstrzygnięcia podjętego przez tutejszy Sąd. W treści rzeczonego zażalenia I.B. oświadczył, że "ponownie wnosi o przyznanie pomocy prawnej" powtórnie podkreślając, że pozostaje z małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej oraz zaznaczając, iż nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego i jest wymeldowany z adresu, pod którym wspólnie z nią zamieszkiwał. Dodatkowo skarżący przedłożył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w którym ponownie oświadczył, że gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku. Wywiódł przy tym, że uzyskuje dochód w kwocie 700 zł z tytułu "wynagrodzenia" za uczestnictwo w projekcie Centrum Integracji Społecznej, a nadto w dalszym ciągu utrzymuje się z pomocy przekazywanej przez rodzinę i osoby trzecie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 27 maja 2013 r. opisane wyżej żądanie uznane zostało za nowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, któremu bieg zostanie nadany po rozpatrzeniu zażalenia. Kolejnym zarządzeniem, wydanym w dniu 9 września 2013 r. Przewodniczący Wydziału IV przedłożył rzeczony wniosek referendarzowi sądowemu, celem rozpoznania. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że postanowienie stanowiące przedmiot skargi wydane zostało w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. Tym samym skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. W konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów, jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku I.B. o ustanowienie radcy prawnego należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskujący zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie. Wnioskodawca powinien więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania mu prawa pomocy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona składając swój - kolejny już - wniosek o przyznanie prawa pomocy, w dalszym ciągu nie podała orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki), nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów potwierdzających te wydatki ani też nie sprecyzowała, czy jest w tym zakresie obciążona zaległościami płatniczymi. Skarżący nie złożył nadto oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach swojej małżonki powołując się po raz kolejny na zawartą z nią umowę ustanawiającą między nimi ustrój rozdzielności majątkowej oraz akcentując, iż nie jest zameldowany pod adresem zamieszkania swojej żony, co ma jego zdaniem świadczyć o tym, iż nie gospodarują oni wspólnie. Brak wskazanych wyżej danych uniemożliwia uwzględnienie wniosku skarżącego. I.B. był - co warto podkreślić – poinformowany o konieczności złożenia w tym zakresie odpowiednich oświadczeń i przedłożenia stosownych dokumentów, gdyż wzywano go o to już w toku postępowania zainicjowanego jego poprzednim wnioskiem. W treści niniejszego wniosku dał on wyraz swojemu niezadowoleniu z faktu, iż Sąd zwracał się do niego o te informacje, zaś z jego wywodów wynika, że nadal nie ma zamiaru ich udzielać. Powtarzanie wezwania o uzupełnienie wniosku w zakresie obejmującym powyższe kwestie nie było zatem celowe. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że wnioskujący w dalszym ciągu nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób pozwalający na przyjęcie, iż zachował przesłankę określoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wywody podniesione w uzasadnieniach postanowień dotyczących jego poprzedniego wniosku pozostają więc w pełni aktualne także w odniesieniu do wniosku niniejszego. Odnosząc się do argumentacji, na której wniosek ten został oparty, warto raz jeszcze podkreślić, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób przekonujący, aby nie prowadził z B.B. wspólnego gospodarstwa domowego. Jest bowiem bezsporne, że pozostaje z nią w związku małżeńskim. Jakkolwiek przy tym wymeldował się z adresu wspólnego zamieszkania, to okoliczność ta nie oznacza jeszcze, że faktycznie tam nie zamieszkuje, skoro nie podaje innego adresu, który miałby stanowić jego aktualne miejsce pobytu. Fakt pozostawania z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej pozostaje w tym kontekście bez znaczenia, co zostało skarżącemu w sposób wyczerpujący kilkakrotnie wyjaśnione w postanowieniach rozstrzygających jego wcześniejszy wniosek. W świetle powyższego należy stwierdzić, że brak danych na temat sytuacji materialnej małżonki wnioskodawcy, jak również brak jakiejkolwiek informacji o jego kosztach utrzymania stanowi niewątpliwą przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie mu prawa pomocy. Nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie przekonujący brak możliwości uiszczenia pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.