IV SA/Gl 1127/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, , , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 4 marca 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek I.B. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że skarżący nie udzielił informacji na temat swojego majątku, źródeł i wysokości dochodów a także poziomu i struktury wydatków. Podkreślono, że argumentem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy nie może być fakt, że wnioskodawca zawarł umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Podano, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie przyjmuje się, że istnienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na skutek wniesionego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia podzielono argumentację zawartą w orzeczeniu referendarza sądowego. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r. (sygn. akt I OZ 567/13) oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Za słuszne uznano podgląd stanowiący podstawę odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, zgodnie z którym miał on obowiązek poszerzenia ustaleń faktycznych o informacje dotyczącą stanu posiadania małżonka, również w sytuacji istnienia pomiędzy nim rozdzielności majątkowej. Przyjmuje się bowiem wówczas, że wnioskodawcę obciąża wykazanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny, co znajduje umocowanie w art. 13 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Podkreślono, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia od obowiązku udzielania pomocy drugiemu małżonkowi, dotyczy ona wyłącznie ich majątku, a nie wzajemnych obowiązków. Jednocześnie w treści zażalenia skarżący ponownie wniósł o przyznanie pomocy prawnej powtórnie podkreślając, że pozostaje z małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Dodatkowo jest wymeldowany z adresu, pod którym wspólnie z nią zamieszkiwał. Postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podkreślono, że nie uprawdopodobnił on w sposób przekonujący, iż nie prowadzi z B. B. wspólnego gospodarstwa domowego. Jakkolwiek przy tym wymeldował się z adresu wspólnego zamieszkania, to okoliczność ta nie oznacza jeszcze, że faktycznie tam nie zamieszkuje, skoro nie podaje innego adresu, który miałby stanowić jego aktualne miejsce pobytu. Fakt pozostawania z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej pozostaje w tym kontekście bez znaczenia, co zostało skarżącemu w sposób wyczerpujący kilkakrotnie wyjaśnione w postanowieniach rozstrzygających jego wcześniejszy wniosek. W konsekwencji brak danych na temat sytuacji materialnej małżonki wnioskodawcy, jak również brak jakiejkolwiek informacji o jego kosztach utrzymania stanowi niewątpliwą przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie mu prawa pomocy. I.B. wniósł od postanowienia referendarza sądowego sprzeciw, w którym zaznaczył, że posiada z małżonką rozdzielność majątkową i nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego. Dodatkowo nie rozumie "dywagacji" Sądu dotyczących samodzielnego prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego. Zaznaczył, że jest wymeldowany z adresu, który jest jego adresem korespondencyjnym. Zarządzeniem z dnia 24 października 2013r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, złożenie oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach małżonki skarżącego – B. B. Wskazano, iż w tym zakresie należy podać dokładną wysokość dochodu tej osoby oraz wykazać składniki jej majątku oraz przedłożyć dokumenty potwierdzające wysokość dochodu uzyskiwanego przez małżonkę. Ponadto wezwano skarżącego o podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów utrzymania ponoszonych w związku z miejscem zamieszkania to jest czynszu, opłat za tzw. media oraz wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Jednocześnie wezwano o swkazanie, czy małżonkowie są obciążeni w tym zakresie zaległościami płatniczymi oraz ewentualne przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość tych zaległości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 7 listopada 2013r., w którym wskazał, iż jedynym jego dochodem jest świadczenie z Centrum Integracji Społecznej w kwocie 721,60 zł. Skarżący zaznaczył po raz kolejny, że nie zna dochodów oraz majątku małżonki, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Do pisma dołączył: zaświadczenie do dochodach Centrum Integracji Społecznej w T. z dnia 31 lipca 2013r. w wysokości 721,60 zł netto za lipiec 2013r. oraz zestawienie wydatków w wysokości 885,50 zł oraz dochodów w łącznej wysokości 788,60 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., czyli sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. W przedmiotowej sprawie I. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. b P.p.s.a. W rezultacie w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się zatem wyłącznie do wniosku o ustanowienie radcy prawnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie z dnia 24 października 2013r. udokumentował uzyskiwanie dochodu w kwocie 721,60 zł netto z tytułu świadczenia integracyjnego oraz nadesłał zestawienie wydatków w kwocie 885 zł. Niewątpliwie dochód uzyskiwany przez skarżącego w łącznej kwocie 788,60 zł jest niski, jednakże przedłożona przez niego dokumentacja nie pozwala na pełną ocenę jego sytuacji dochodowej i majątkowej. W niniejszej sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący jak dotąd nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach swojej małżonki. Pomimo konsekwentnej argumentacji zawartej w uzasadnieniach orzeczeń dotyczących odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, w dalszym ciągu utrzymuje on, że nie ma takiego obowiązku z uwagi na umowę rozdzielności majątkowej. Dodatkowo jego zdaniem istotne znaczenie ma fakt jego wymeldowania z adresu, pod którym zamieszkuje jego żona. Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego argumentacji należy zauważyć, że wywody podniesione w uzasadnieniach postanowień dotyczących jego poprzedniego wniosku pozostają w pełni aktualne także w odniesieniu do obecnie rozpoznawanego wniosku. Wskazać należy, że fakt zawarcia z małżonką umowy o rozdzielności majątkowej nie ma znaczenia dla badania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, a dodatkowo skarżący nie uprawdopodobnił, aby nie prowadził z małżonką B. B. wspólnego gospodarstwa domowego. Natomiast wyłącznie fakt wymeldowania się z adresu wspólnego zamieszkania nie przesądza jeszcze, że skarżący faktycznie tam nie zamieszkuje. Należy bowiem zauważyć, że skarżący nie podał żadnego innego miejsca pobytu. Ponadto korespondencja wysyłana do skarżącego w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odbierana przede wszystkim przez skarżącego. Tym samym brak złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach małżonki uniemożliwia ustalenie sytuacji majątkowej skarżącego, co przesądza o odmowie przyznania dobrodziejstwa procesowego w postaci przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.