IV SA/Gl 1128/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, , , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 16 listopada 2012 r. I.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie statusu bezrobotnego. W treści skargi strona wniosła między innymi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie z kosztów sądowych ze względu na swoją sytuację materialną oraz zawiłość sprawy. W dniu 3 stycznia 2013 r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" precyzując, iż domaga się ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek wskazał, że udział radcy prawnego jest konieczny ze względu na skomplikowany charakter sprawy. I.B. podkreślił, że jest bezrobotny, nie posiada żadnych dochodów oraz pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką B.B., z którą znajduje się w rozdzielności majątkowej. Strona pomoc materialną otrzymuje od rodziny oraz osób trzecich. Ponadto oświadczył, że nie posiada nieruchomości oraz nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi oraz przedmiotami wartościowymi. W piśmie z dnia 15 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach małżonki. W tym zakresie zobowiązano stronę do podania dokładnej wysokości dochodu oraz składników majątku małżonki i przedłożenia dokumentów to potwierdzających. Jednocześnie wezwano do podania orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (to jest czynszu, opłat za tzw. media oraz wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków itp.) oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 4 lutego 2013 r. Podkreślił, że ze swoją małżonką pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Do pisma dołączył kopię aktu notarialnego z dnia [...] r., w której B.B. i I.B. ustanowili rozdzielność majątkową. Postanowieniem z dnia 4 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie podał jakichkolwiek informacji na temat swojego majątku, źródeł i wysokości dochodów a także poziomu i struktury wydatków. Jako niewystarczające zostało uznane oświadczenie skarżącego o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego i otrzymywaniu środków od rodziny i osób trzecich. Podkreślono, że argumentem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy nie jest zawarcie małżeńskiej umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Zauważono również, że skarżący nie udokumentował odrębnego gospodarowania z małżonką i nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach żony. W zakreślonym terminie pismem z dnia 30 marca 2013 r. skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie. Ponownie podkreślił, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką oraz nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa. Nie posiada także wiedzy na temat majątku małżonki. Zauważył, ze został wymeldowany z adresu, który jest jego adresem korespondencyjnym (ul. [...]). Skarżący domagał się zbadania zasadności zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2013 r., wobec tego postanowienie to utraciło moc a sprawa została przejęta przez Sąd. W przedmiotowej sprawie I.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Odnosząc się do wniosku I.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem, skarżący pomimo wezwania z dnia 15 stycznia 2013 r. nie udzielił żadnych informacji dotyczących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz stanu majątkowego i dochodów małżonki. W sprzeciwie powtórzył jedynie, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną oraz pozostaje z nią w rozdzielności majątkowej, dlatego nie posiada wiedzy o jej majątku. Zdaniem Sądu nie uzasadnia przyznania prawa pomocy ustanowiona małżeńska rozdzielność majątkowa. Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Nadto istnienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. W ocenie Sądu należy się zgodzić z referendarzem, że oświadczenie skarżącego o nieprowadzeniu z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego trudno uznać za przekonujące. Jak wynika ze złożonego wniosku o prawo pomocy, skarżący wskazał B.B. jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto I.B., dla którego małżonka jest osobą najbliższą, nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o tym, że wspólnie nie gospodarują. Fakt, iż skarżący nie jest zameldowany od [...] r. w T. przy ul. [...] nie oznacza, iż tam nie zamieszkuje. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący podał powyższy adres nie tylko jako adres do doręczeń, ale też jako miejsce przebywania (k.23). Również w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego ten adres wskazał jako adres do doręczeń. Korespondencja wysyłana przez Sąd była odbierana przez skarżącego oraz jego żonę. Jeśli skarżący nie zamieszkuje z żoną, to jego obowiązkiem było podać aktualne miejsce zamieszkania bądź pobytu. Tymczasem skarżący tego nie uczynił oraz nie odniósł się do tej części wezwania, dotyczącej ponoszonych kosztów utrzymania oraz źródeł z których czerpie środki na ich pokrycie. Za gołosłowne należy tym samym uznać twierdzenia strony o pomocy udzielanej przez rodzinę, skoro skarżący nie wskazał osób, które udzielają mu takiej pomocy oraz wysokości przekazywanych w tym zakresie kwot. Podkreślenia wymaga, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd z kolei nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, wobec istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w interesie skarżącego leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OZ 179/12). Jak podkreślono w orzecznictwie, jeśli skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, to w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (np. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, LEX nr 564253). Ponadto, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.