IV SA/Gl 113/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 2, ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U. Nr 136 poz. 855) Prezydent Miasta D. odmówił B.S. przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla małoletniego syna wnioskodawczyni w okresie zasiłkowym 2009/2010 w terminie od [...] do [...]. Przyczyną powyższego rozstrzygnięcia było, jak stwierdził organ w uzasadnieniu opisanej decyzji, przekroczenie kryterium dochodowego. Z ustaleń organu wynikało, iż strona przedłożyła wraz z wnioskiem wymagane dokumenty, a w tym zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego. Na podstawie tego zaświadczenia organ ustalił dochód rodziny wnioskodawczyni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Dochód ten wynosił [...] zł. Ustalono nadto, iż rodzina wnioskodawczyni składa się z dwóch osób. Dokonano obliczenia miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, przy uwzględnieniu treści § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o [...] zł, a więc przekracza kryterium dochodowe wyznaczone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odwołaniu złożonym przez wnioskodawczynię opisana została jej trudna sytuacja życiowa, a nadto wskazano, iż wyłączną przyczyną przekroczenia kryterium dochodowego było doliczenie nagrody jubileuszowej otrzymanej w roku 2008r. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w całości zaskarżone orzeczenie. Po analizie akt sprawy Kolegium odwołało się do treści rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stwierdzając, iż na jego podstawie ustalony został dochód wnioskodawczyni i członków jej rodziny, a więc syna K., ucznia Szkoły Podstawowej Nr [...] w D. Wskazano, iż od dochodu dokonano właściwych odliczeń wydatków poniesionych z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne uzyskując miesięczny dochód odwołującej po odliczeniach w wysokości [...] na osobę. Organ przywołał zapis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podkreślając, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zwrócono uwagę na brzmienie art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zawierający katalog zdarzeń określonych, jako utrata dochodu. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozwalają na odliczanie od dochodu opodatkowanego nagrody jubileuszowej. B.S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą, wnosząc w niej o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W skardze tej podniosła, iż nagroda jubileuszowa jest przewidziana w regulaminie zakładu i nie ma możliwości zrzeczenia się tych pieniędzy. Jej zdaniem alimenty przyznawane są na rzecz dziecka, a nagroda jubileuszowa jest świadczeniem wypracowanym przez pracownika za wieloletnią pracę. Zdaniem skarżącej jest krzywdzące dla jej syna pozbawianie go pomocy finansowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i powtórzyło w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne badają czy wydawane przez te organy akty prawne nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji, przy czym, jak głosi art.134 §1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż postępowanie w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. Nr 192 poz. 1378 z późn. zm.) jest postępowaniem administracyjnym. Organy rozpoznające sprawy w przedmiocie uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego są zatem zobowiązane do przestrzegania zasady praworządności opisanej w art. 6 k.p.a, a więc orzekać muszą w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Biorąc pod uwagę powołane w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisy zauważa się, iż odnoszą się one do sytuacji wnioskodawczyni . Domagała się ona bowiem przyznania świadczenia w postaci pomocy dla osób uprawnionych do alimentów, które to świadczenia uregulowane zostały ustawą z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. Nr 192 poz. 1378 z późn. zm.). W ustawie tej, co słusznie zostało zauważone przez organy rozpoznające sprawę, ustawodawca uzależnił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od spełnienia określonych we wskazanej ustawie warunków. Podstawowym takim warunkiem jest spełnienie kryterium dochodowego. Należy uznać za bezsporne ustalenia organu, co do wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącą w roku poprzedzającym złożenie wniosku, gdyż skarżąca nie kwestionowała tego faktu, a dochód ten wyliczono zgodnie z regułami określonymi w przepisach wskazanych w podstawie prawnej decyzji organu I instancji. Spornym natomiast stało się, wobec twierdzeń zawartych w skardze, a także w odwołaniu strony, czy świadczenia pracownicze o charakterze pieniężnym, które przyznano skarżącej jednorazowo w roku 2008r., a których nie uzyskała już w 2009r. mogły wpłynąć na przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego zawartego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Odpowiedzi na to pytanie pozwala udzielić analiza poszczególnych pojęć, zawartych w wymienionym akcie prawnym, dla sprecyzowania których, mimo, iż mają one swoje znaczenie potoczne, ustawodawca umieścił w art. 2 tego aktu słowniczek. Tak też w art. 2 pkt 17 cyt. ustawy wskazano, iż ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowana zdarzeniami opisanymi w tym przepisie. Jako utratę dochodu ustawodawca nakazał traktować - uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego, utratę prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, utratę zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie można przeto uznać zasadności zarzutu skargi, dotyczącego nieuwzględnienia przez organy orzekające w sprawie nagrody jubileuszowej uzyskanej przez skarżącą w roku 2007 jako dochodu utraconego, bowiem takie zdarzenie, jak utrata jednego ze składników wypłacanych pracownikowi świadczeń nie zostało wymienione jako dochód utracony w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Powołany przepis enumeratywnie wymienia przypadki, kiedy w rozumieniu ustawy następuje utrata dochodu. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie wykładni rozszerzającej i kwalifikowanie do dochodu utraconego tych źródeł dochodu, których nie wymienia powołany przepis.. Przepis ten jest wyrazisty, czytelny i jednoznacznie wskazuje, iż utrata dochodu musi wiązać się z wymienionymi w nim zdarzeniami. Nie można przeto zarzucić organowi nieprawidłowego obliczenia dochodu rodziny skarżącej. Zgodnie ze słowniczkiem pojęć, przez dochód ustawodawca nakazał rozumieć przychody w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Są to zatem przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Określenie "dochód rodziny" użyte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów to, zgodnie z odesłaniem do ustawy o świadczeniach rodzinnych, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, który adekwatnie do treści art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy rozumieć jako "okres świadczeniowy". Takiemu pojęciu odpowiada przychód uzyskany przez skarżącą w roku 2008r., stanowiący podstawę dalszych obliczeń organu. Nie ma zatem dla ustawodawcy znaczenia, czy przychody w postaci wynagrodzenia za pracę, o których mowa w art.3 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych stosowanego odpowiednio w sprawach o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, są przychodami uzyskiwanymi przez wnioskodawcę w tożsamej wysokości w okresie świadczeniowym, jeżeli nie mają miejsca zdarzenia opisane w art. 2 pkt17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wyjątki pozwalające organowi na modyfikowanie dochodów rodziny z roku poprzedzającego okres świadczeniowy to wyłącznie sytuacje, o których mowa w art. 2 pkt 17 ustawy, określone pojęciem "dochodu utraconego" Jak zauważa się wyżej, żaden z enumeratywnie tam opisanych przypadków nie odpowiada sytuacji, o której mowa w skardze. Fakt uzyskania jednorazowej nagrody jubileuszowej w danym roku nie powoduje utraty tego dochodu w roku następnym, w rozumieniu art. 2 pkt. 17 przywoływanej ustawy. W roku 2008 skarżącą, jak stanowi zaświadczenie wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w D., uzyskała przychody podlegające opodatkowaniu w kwocie [...], co pozwoliło organowi obliczyć miesięczny dochód rodziny w oparciu o metodę z § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U. Nr 36 poz.855). Dochód ten na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł bezspornie kwotę [...]. W art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca stwierdził jednoznacznie, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 725,00 zł. Tak też, podzielając w pełni zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko, Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie stwierdza, iż organy administracyjne uwzględniły obowiązujące w chwili jej wydawania przepisy prawa i właściwie je zinterpretowały. Żądania skarżącej opierają się natomiast o względy poza prawne. Trzeba przypomnieć, iż organy administracyjne nie mają kompetencji do przyznawania podmiotom uprawnień bez wskazania na konkretną normę prawną, która uprawnienie takie pozwala nadawać. W prawie administracyjnym zasady słuszności odpowiadające treści art. 5 k.c. mogą stanowić podstawę przyznania uprawnień, względnie nałożenia obowiązków, gdy ustawodawca wyraźnie w treści właściwych norm prawnych na to zezwala. Regulująca uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustawa nie zawiera w swojej treści norm prawnych pozwalających na przyznawanie zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków w drodze uznania administracyjnego, w oparciu o zasady współżycia społecznego. Odnosząc się nadto do twierdzeń skargi o charakterze nagrody jubileuszowej trzeba wskazać, iż bez względu na tytuł uzyskanego przychodu, jeśli jest on uznany na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst obowiązujący na dzień wydawania decyzji (Dz. U. z 2000 Nr 14 poz.176)., jako przychód podlegający opodatkowaniu, jest równocześnie konieczne w związku z art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U.z 2006r. nr 139 poz.992) uwzględnić taki przychód przy obliczaniu dochodu stanowiącego podstawowe kryterium do uzyskania wsparcia finansowego przeznaczonego dla osób uprawnionych do alimentów. Wskazać także należy, że pomoc dla osób uprawnionych do alimentów ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i jest wynikiem polityki prorodzinnej i socjalnej demokratycznego państwa. Jednakże w pierwszym rzędzie obowiązek utrzymania dziecka spoczywa na jego rodzicach, a zatem to jego dochody decydują o konieczności wydatków ponoszonych z budżetu przeznaczonego na wydatki o charakterze zabezpieczenia społecznego. Z tych więc względów, uznając zarzuty skargi za niezasadne, a także ze względu na brak uchybień proceduralnych w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.