IV SA/Gl 1130/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA (del.) Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta C. decyzja z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1,art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1, ust. 3a, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późniejszymi zmianami) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950)i art. 108 § 1 k.p.a. orzekł przyznać R. K. zasiłek stały dla osoby samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł. miesięcznie, a od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł. miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż strona spełnia warunki do przyznania w/w pomocy zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1,art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1, ust. 3a, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wysokość zasiłku stanowi różnicę między ustawowym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. [...] zł, a posiadanym dochodem netto tj. w miesiącu czerwcu dochód wynosił [...] zł. (zasiłek okresowy, ha przeliczeniowy), w miesiącu lipcu dochód wyniósł [...] (ha przeliczeniowy) . W odwołaniu od tej decyzji R. K. domagał się przyznania zasiłku od daty [...] tj. od daty powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności określonej w orzeczeniu Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]. Nadto podnosił, iż nieprawidłowo wyliczono wysokość zasiłku, gdyż nie jest czynnym rolnikiem i nie osiąga dochodu z gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał warunki ustawowe od których spełnienia uzależnione jest nabycie prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz określone w art. art.37 ustawy o pomocy społecznej warunki i zasady przyznawania zasiłku stałego. Organ podniósł, iż w niniejszej sprawie R. K. wnioskiem z dnia [...] wystąpił do organu I instancji o przyznanie prawa do zasiłku stałego z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Po otrzymaniu wniosku organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy z którego wynika, że wnioskodawca mieszka sam, nie pracuje, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności do [...], brak jest osób zobowiązanych do alimentacji, a jedynym dochodem wnioskodawcy jest w miesiącu [...] -zasiłek okresowy -[...]zł oraz dochód szacunkowy z gospodarstwa rolnego –[...] zł, natomiast od miesiąca [...] dochód strony wynosi [...] zł ( z gospodarstwa rolnego ). Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji uznając, że wnioskodawca posiada uprawnienie do zasiłku stałego w okresie od [...] przyznał ten zasiłek w wys. [...] zł za miesiąc [...], natomiast na okres od [...] do [...] w wysokości [...] zł, jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. [...] zł, a dochodem strony tj. [...] zł w miesiącu czerwcu i [...] zł od miesiąca [...]. Odnosząc się do zarzutów strony organ wyjaśnił, iż w myśl art.106 ust.3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem odwołujący złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją w dniu [...], nabył uprawnienie do tego świadczenia od miesiąca [...], nie jak żąda strona od daty ustalonej w orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności tj. od [...]. Odnośnie ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego - organ zauważył - iż stosownie do art. 8 ust.9 omawianej ustawy, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...]zł. Skoro zatem strona posiada gospodarstwo rolne o pow. ogólnej [...] ha, co stanowi [...] ha przeliczeniowego ( zaświadczenie z UM C.), to wyliczony dochód z tego gospodarstwa wynosi [...] zł ([...] ha x [...]zł ). Reasumując Kolegium wskazało, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. K. podnosił, iż nieprawidłowo naliczono zasiłek stały, uważając, że zasiłek ten należy mu się w wysokości [...]zł, z uwagi na to, że z powodu złego stanu zdrowia nie jest czynnym rolnikiem i nie osiąga wyliczonego przez organ I instancji dochodu z gospodarstwa. W odpowiedzi na organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając na uzasadnienie argumentację przytoczoną w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie [...] zł. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do [...], prowadzi sam gospodarstwo domowe, a jedynym jego dochodami w miesiącu [...] był zasiłek okresowy w kwocie [...]zł. oraz dochód szacunkowy z gospodarstwa rolnego [...] zł, natomiast od miesiąca [...]dochód strony wynosi [...]zł ( dochód z gospodarstwa rolnego). Zatem trafnie przyjęto, iż w rozpatrywanym przypadku nie nastąpiło przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w zakresie dochodu osoby samotnie gospodarującej. W myśl przepisu art. 37 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy wysokość tego zasiłku w przypadku osoby w rodzinie określa się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym stosownie do zapisu ust. 3 art. 37 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż [...] zł miesięcznie. Z powyższego wynika zatem, iż wysokość zasiłku stałego nie zależy od uznania organu administracji (jego woli), a jest to wyraźnie skonkretyzowana kwota stanowiąca różnicę pomiędzy ustalonym kryterium dochodowym, a faktycznym dochodem osoby samotnie gospodarującej. W taki też sposób została też ustalona wysokość przedmiotowego zasiłku. Wysokość zasiłku jest kwestionowana przez skarżącego podnoszącego (zarówno w treści odwołania, jak i w skardze), iż z uwagi na stan zdrowia nie jest on w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Analiza materiałów sprawy prowadzi do wniosku, iż organ odwoławczy nie rozważył w sposób właściwy podnoszonego przez skarżącego zarzutu nieprawidłowego ustalenia jego miesięcznych dochodów. W tej kwestii organ powołał się jedynie na brzmienie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi, że przyjmuje się, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, takie postępowanie było niewystarczające. Z akt sprawy wynika i fakt ten nie jest w jakikolwiek sposób kwestionowany przez organ odwoławczy, że skarżący ze względu na swój stan zdrowia nie uprawia posiadanego gospodarstwa rolnego. Redakcja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego, który jest niezależny od rzeczywistego dochodu osiągniętego przez rolnika z konkretnego gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie przepis ten nie jest sformułowany precyzyjnie i może nasuwać wiele wątpliwości interpretacyjnych. Rozpatrując przedstawioną sprawę Sąd stanął na stanowisku, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć w ten sposób, że określa on ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego osoby, która prowadzi gospodarstwo rolne lub ma możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Przy tym biorąc pod uwagę treść art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, sposób obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego wynikający z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej może oczywiście być stosowany, jeżeli organ ustali, że wnioskodawca nie osiąga żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego choć ma taką możliwość uzyskiwania środków utrzymania (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 września 2006 r. , sygn. akt I SA/Wa 1215/06 zbiór orzeczeń LEX nr 255669). Z analizy akt sprawy a przede wszystkim z treści orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności z dnia 22 maja 2007 r. wynika, iż skarżący może pracować jedynie w warunkach pracy chronionej. Organ nie wyjaśnił, czy charakter pracy którą skarżący musiałby wykonywać prowadząc gospodarstwo rolne mieści się w kategorii pracy (chronionej), którą skarżący może wykonywać. Powstaje zatem wątpliwość, czy w tej konkretnej sytuacji, wobec takiej treści wspominanego orzeczenia, przy niekwestionowanych przez organ ustaleniach, że skarżący nie uprawia posiadanych gruntów i nie uzyskuje z nich żadnych dochodów, posiadane przez skarżącego gospodarstwo rolne może być uznane za źródło jego utrzymania i uwzględnione w sposób ryczałtowy przy obliczaniu uzyskanego przez niego dochodu. Przeto też w tej istotnej kwestii zachodzą poważne wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego. Brak także dowodów na to, że organ odwoławczy - mimo podniesienia tej kwestii na etapie odwołania - prowadził w tym kierunku jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające. Końcowo co do kwestii daty przyznania przedmiotowego świadczenia należy skarżącemu wyjaśnić, iż w myśl art.106 ust.3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją w dniu [...], nabył uprawnienie do tego świadczenia od miesiąca [...], a nie jak żąda od daty ustalonej w treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności tj. od [...]. Zdaniem Sądu wyjaśnienie podniesionych wyżej wątpliwości – dotyczących istnienia po stronie skarżącego faktycznej możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego - było elementem niezbędnym do przeprowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego. Wobec stwierdzenia, że kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło powstałych wątpliwości, Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły dokładnie sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę czy skarżący nie osiągający faktycznie żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego z uwagi na stan zdrowia, choć ma taką możliwość uzyskiwania środków utrzymania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym organ zawrze wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.