IV SA/Gl 1135/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz – Kunicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C., w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia [...], odmówił przyznania Z.G. zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych i za energię elektryczną. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z dnia [...] uchyliło w całości wymienione rozstrzygnięcie, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. oddalił skargę Z.G. od decyzji organu odwoławczego z dnia [...]. W konsekwencji powyższego, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. po ponownym rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił przyznania Z.G. zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych za [...] oraz opłat za energię za [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazał, że Z.G. przedłożył zaświadczenie lekarskie potwierdzające jego zdolność do podjęcia prac społecznie użytecznych oraz uzyskał dodatkowe środki na pokrycie opłat za studia podyplomowe w kwocie [...] zł. ze zlikwidowanego funduszu "[...]", a na pozostałą część opłaty za studia otrzymał środki z Powiatowego Urzędu Pracy w kwocie [...] zł. Ponadto podniósł, że opłaty czynszowe za [...] w kwocie [...] zł. zostały uregulowane w dniu [...] (pismo właściciela budynku z dnia [...]). Natomiast rachunek za energię elektryczną z terminem płatności do [...] został zapłacony w [...]. W związku z tym organ podkreślił, że zgłoszone potrzeby zostały zaspokojone przez skarżącego we własnym zakresie. Następnie w wyniku rozpoznania odwołania Z.G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania wyżej wymienionemu zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych za [...] oraz opłat za energię za [...] i [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 401/10, uwzględnił skargę Z.G. i uchylił wyżej wymienioną decyzję organu odwoławczego z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że według orzecznictwa, kasacyjne działanie organu odwoławczego jest wyjątkiem od realizowania przez niego kompetencji merytoryczno - reformacyjnych przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a. Art. 138 § 2 k.p.a. nie można interpretować w sposób rozszerzający. Podniósł, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy powołał się wprawdzie na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie, jednak stanowisko to nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy. Następnie stwierdził, że zasiłek celowy z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w odróżnieniu od zasiłku okresowego, nie jest przyznawany na dany okres, lecz w celu zaspokojenia skonkretyzowanej potrzeby życiowej, w związku z tym zasadniczo nie powinien być przyznawany na przyszłość. Podkreślił, że zakres rozpatrzenia żądania skarżącego nie był kwestionowany we wcześniejszych etapach postępowania, a sam skarżący odnosił się do potrzeb istniejących w miesiącu składania wniosku. Jednocześnie podniósł, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zmiany sytuacji materialnej skarżącego, który podał, że od [...] podjął pracę zawodową. Dodał, że wprawdzie kryterium dochodowe ustala się zasadniczo według stanu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), jednakże nie tylko ono decyduje o przyznaniu określonych świadczeń. Podniósł, że oprócz regulacji art. 106 ust. 3a i 3b, nie odnoszących się do świadczeń jednorazowych, obowiązują zasady ogólne udzielania pomocy. W szczególności art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy przewiduje tę pomoc tylko w trudnych sytuacjach życiowych, których osoby lub rodziny nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podkreślił, że z tego punktu widzenia istotne jest ustalenie aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, o ile przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy dokona odmiennych ustaleń, niż organ I instancji, co do stanu zaspokojenia zgłoszonych przez skarżącego potrzeb. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania Z.G., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania wyżej wymienionemu zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych za [...] oraz opłat za energię za [...] i [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy podjął działania w celu ustalenia, czy potrzeby zgłoszone przez skarżącego we wniosku z dnia [...], zostały już zaspokojone. W tym zakresie podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż został uregulowany rachunek za energię elektryczną w lokalu przy ul. [...] w C. (zajmowanym wówczas przez Z.G.) za miesiąc [...] i [...] (dwie raty w wysokości [...] zł. każda). Dodał, że wynika to z pisma A Sp. z o.o. z dnia [...]. Ponadto podniósł, że w odwołaniu z dnia [...] skarżący potwierdził, iż opłaty za energię elektryczną zostały uregulowane przez jego matkę – J.G. Następnie organ podniósł, że pismem z dnia [...] zwrócił się do K.W. (właściciela lokalu przy ul. [...] w C.) z prośbą o udzielenie informacji, czy został opłacony czynsz za [...] za lokal zajmowany wówczas przez Z.G. (a jeśli tak to, w jakiej wysokości) oraz jaka była wysokość czynszu należnego za [...]. Organ wskazał, że w piśmie z dnia [...] K.W. udzielił informacji, iż czynsz za [...] został zapłacony w dniu [...] i przesłany przekazem pocztowym oraz że wysokość czynszu wynosi [...] zł. + [...] zł. media (razem [...] zł.). Organ podkreślił, że do pisma wyżej wymieniony dołączył kopię pokwitowania wpłaty z tytułu wynajmu lokalu, jak również kopię przekazu pocztowego. Następnie organ wskazał, że w dniu [...] Z.G. w siedzibie Kolegium potwierdził, iż czynsz za [...] został już zapłacony, jednak w pełnej wysokości dopiero wskutek działań komornika sądowego przeprowadzonych w [...] i oświadczył, iż obecnie zarabia [...] zł. ([...] zł. + [...] zł. delegacji) oraz, że nie potrzebuje aktualnie pomocy finansowej, potrzebował jej w [...]. W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że potrzeby zgłoszone we wniosku z dnia [...] w zakresie opłat za energię i czynsz zostały zaspokojone przez skarżącego we własnym zakresie. Ponadto podniósł, że w zaistniałych okolicznościach, aktualna sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie ma znaczenia. Podkreślił, że wobec powyższych ustaleń dotyczących zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, nie jest także zasadne badanie powodów niepodjęcia w [...] r. przez skarżącego prac społecznie użytecznych, co podnosił w treści odwołania (jak i skargi do WSA w Gliwicach) jako jedyną kwestię, która powinna być uwzględniania przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Następnie organ przytoczył treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 3 ust. 3 tej ustawy, według którego rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W tym zakresie podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, iż w przypadku skarżącego obecnie już nie występują potrzeby zgłoszone przez niego we wniosku z dnia [...]. Wobec tego podniósł, że uzasadniona jest odmowa przyznania pomocy finansowej. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, Z.G. wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz o stwierdzenie naruszenia przez organ art. 50 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł zarzut nieuwzględnienia jego potrzeb w [...] roku oraz zarzut ingerowania w jego prywatne życie. W związku z tym wniósł przede wszystkim o przyznanie zasiłku celowego, o który wnosił w dniu [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż jedynym powodem utrzymania w mocy decyzji było stwierdzenie, że potrzeby zgłoszone we wniosku z dnia [...], w zakresie opłat za energię i czynsz zostały już zaspokojone przez skarżącego we własnym zakresie. W związku z tym podniósł, że jedynym powodem nieprzyznania zasiłku celowego według decyzji z dnia [...] była odmowa, bez uzasadnionej przyczyny, podjęcia przez skarżącego prac społecznie użytecznych i wobec tego tylko ten powód powinien być brany pod uwagę podczas rozpatrywania odwołania. Dodał, iż w ramach rozpatrzenia odwołania powinny być uwzględniane tylko dokumenty zgromadzone do czasu wydania pierwszej decyzji przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. i że inne dokumenty nie mają istotnego znaczenia. Podniósł, że zapytanie o jego aktualną sytuację materialną jest naruszeniem jego prywatności i nie ma związku ze sprawą, jest złamaniem podstawowych praw obywatelskich. Zarzucił, że obecna sytuacja materialna nie może być brana pod uwagę w przypadku rozpatrywania sprawy z [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast ze wskazań wydanego w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2011 r. uchylającego decyzję organu odwoławczego z dnia [...] wynika przede wszystkim obowiązek uwzględnienia przez ten organ treści art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, określającego podstawy uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, w tym przepis art. 153 P.p.s.a., a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na uiszczenie opłat czynszowych za [...] oraz opłat za energię za [...] i [...] z powodu stwierdzenia, że potrzeby te - zgłoszone we wniosku z dnia [...] - zostały zaspokojone przez skarżącego we własnym zakresie. Wobec tego, w kwestii argumentów skargi zawierających odniesienia do treści decyzji organu I instancji z dnia [...] wskazać należało, że wymieniona decyzja została usunięta z obrotu prawnego decyzją organu odwoławczego z dnia [...], od której skarga została oddalona wyrokiem WSA z dnia 10 czerwca 2009 r. W związku z wyżej przedstawionym przedmiotem postępowania, podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm.), decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi wymieniony przepis - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełnienie przez wnoszącego o zasiłek celowy, przesłanek przyznania tego świadczenia, nie jest równoznaczne z istnieniem roszczenia o jego przyznanie. Ponadto spełnienie przez wnioskodawcę warunków ustawowych - zarówno co do kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – jak i w zakresie wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy, nie jest równoznaczne z przyznaniem świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest bowiem uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast przepis art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Według zaś art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W zakresie powyższej oceny podstawowe znaczenie miały zatem ustalenia organu, że potrzeby, których dotyczył wniosek skarżącego z dnia [...] - zostały zaspokojone przez niego we własnym zakresie. Jak bowiem podkreślił organ odwoławczy, rachunek za energię elektryczną w lokalu przy ul. [...] w C. (zajmowanym wówczas przez Z.G.) za miesiąc [...] i [...] (dwie raty w wysokości [...] zł. każda) został zapłacony, co wynika z pisma A Sp. z o.o. z dnia [...]. Ponadto organ podniósł, że w odwołaniu z dnia [...] skarżący potwierdził, iż opłaty za energię elektryczną zostały uregulowane przez jego matkę – J.G. Odnośnie tego, czy został zapłacony czynsz za [...] za lokal zajmowany wówczas przez Z.G. organ wskazał, że w dniu [...] Z.G., w siedzibie Kolegium potwierdził, iż czynsz za [...] został już zapłacony, z tym, że w pełnej wysokości dopiero wskutek działań komornika sądowego przeprowadzonych w [...]. W ramach kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że cytowane wyżej ustalenia - stanowiące jej podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego. Uwzględnione zostały wszystkie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim została przeprowadzona ocena co do zakresu potrzeb zaspokojonych przez skarżącego przy wykorzystaniu własnych możliwości. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. wyżej cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też norm postępowania administracyjnego. W szczególności bezpodstawny był zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 50 K.p.a. dotyczącego możliwości wzywania osoby do udziału w podejmowanych przez organ czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie. Jak bowiem wynika z treści tego przepisu, organ administracji jest uprawniony do powyższych działań, jeśli w jego ocenie jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub wykonania czynności urzędowych. Mając na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.