IV SA/Gl 1143/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant starszy sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] r. nr [...] odmówiono stwierdzenia u S.P. choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869 ze zm.) Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...]r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r. nr [...]. Odwołanie od tej decyzji złożył S.P. nie zgadzając się z jej treścią, podnosząc . iż zdiagnozowany ubytek słuchu przez lekarzy orzeczników w jego ocenie jest znaczny oraz twierdząc, iż okres jego pracy w narażeniu na hałas jest dłuższy od przyjętego w postępowaniu administracyjnym. Wnosił o uznanie niedosłuchu jako efektu pracy w przemyśle kolejowym i przyznanie choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26.06.1974 Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869 ze zm.) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zadaniem organu jest ustalenie narażenia zawodowego na czynnik będący przyczyną schorzenia. W oparciu o ustalenia organu, placówka orzecznicza orzeka o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ podniósł, iż w sprawie S.P. ocena narażenia wykazała, iż w/wym. był narażony na hałas w trakcie wykonywania pracy. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u S.P. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21. poz. 94, ze zm.), która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Organ podniósł, że w sprawie S.P. postępowanie wyjaśniające wykazało, że w/wym. będąc zatrudnionym - w okresie 01.04.1998 r.-30.11.2010 r. w A S.A. [...] Zakład Spółki obecnie B S.A. [...] Zakład Spółki, [...] T., ul. [...] jako pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych spalinowych, pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych, maszynista pojazdów trakcyjnych, starszy maszynista pojazdów trakcyjnych - pracował w warunkach narażenia na hałas stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu. Podkreślono, że S.P. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu w oparciu o rozp. R.M. z dnia 30.06.2009 r. dot. chorób zawodowych. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała prawostronne odbiorcze uszkodzenie słuchu oraz lewostronne mieszane uszkodzenie słuchu. Przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz wynosi w UP-33dB, w UL-60dB. Orzecznicy WOMP w S. uznali, iż stwierdzony mieszany charakter niedosłuchu ucha lewego, nietypowy dla zawodowego uszkodzenia słuchu a związany z patologią ucha środkowego, potwierdzoną badaniem obiektywnym oraz trwałe podwyższenie progu słuchu ucha prawego, nie spełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych (rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych) nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Organ nadmienił, że następnie na swój wniosek S.P. został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w którym przebywał w dniach 20.08.2012 r .- 24.08.2012 r. gdzie lekarze specjaliści zgodnie z przepisami rozporządzenia RM z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania u w/wym. choroby zawodowej słuchu. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała u S.P. niedosłuch obustronny odbiorczy o przeważającej lokalizacji ślimakowej. Podwyższenie progu słuchu, obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wynosi w kolejnych badaniach: UP-38dB,35dB; UL-54dB,52dB. Wykonana diagnostyka wykazała ubytki słuchu obustronnie. Przeprowadzone próby lokalizacyjne wskazały na przeważające ślimakowe uszkodzenie słuchu potwierdzone badaniem obiektywnym. W aktualnych badaniach audiologicznych nie stwierdzono obecności komponentu przewodzeniowego niedosłuchu ucha lewego, komponent ten ma charakter zmienny i towarzyszy procesom zapalnym w obrębie górnych dróg oddechowych. Lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. w oparciu o przeprowadzoną diagnostykę audiologiczna stwierdzili, iż stan narządu słuchu nie spełnia aktualnie określonych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych rozporządzenia RM z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych ze względu na wielkość niedosłuchu ucha lepiej słyszącego - prawego (poniżej 45dB). Wobec powyższego uznali brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz -wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W ocenie organu odwoławczego powołane opinie obu placówek diagnostycznych są spójne i zgodne w swoich konkluzjach, a strona nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność. Organ wyjaśnił przy tym, że nie kwestionuje okresu narażenia S.P. na hałas w trakcie wykonywania pracy jak również nie podważa szkodliwości działania tego czynnika, lecz z uwagi na fakt niespełnienia wymogów formalnych (ubytek w uchu lepiej słyszącym poniżej 45dB) wobec orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S. zobowiązał się wydać decyzję w powyższym brzmieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący S.P. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazał, że bezspornym jest, że przez wiele lat pracował w na stanowisku maszynisty kolejowego, a nadto poza sporem pozostaje, że w środowisku pracy skarżącego występował czynnik szkodliwy w postaci ponadnormatywnego hałasu. Stąd też nie ulega wątpliwości, że wykonując pracę skarżący narażony był na działanie czynnika szkodliwego, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. W opinii skarżącego - jeżeli u niego wykryto chorobę słuchu wywołaną sposobem wykonywania pracy, natomiast warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, to Sąd winien uchylić zaskarżoną decyzję sanitarną jako sprzeczną z prawem. W tym stanie rzeczy – w opinii skarżącego - nie może budzić wątpliwości, że w decyzjach sanitarnych rażąco zostały naruszone przepisy prawa, nadto poczynione tam ustalenia faktyczne, co do pochodzenia dolegającej odwołującemu choroby nie mogą zostać uznane za trafne. Nie kwestionował przy tym wyników badań placówek diagnostycznych. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869 ze zm.). Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący S.P. w okresie swojej aktywności zawodowej .w latach 1998-2010 pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. do roku 2001. W toku postępowania skarżący S.P. był badany w dniu 12 czerwca 2012 r. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim rozpoznali prawostronne odbiorcze uszkodzenie słuchu z ubytkiem 40 dB, oraz lewostronne mieszane uszkodzenie słuchu z ubytkiem 60 dB oraz stwierdzili trwałe podwyższenie progu słuchu ucha prawego nie spełnia kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, zas stwierdzone lewostronne mieszane uszkodzenie słuchu – nietypowe dla uszkodzenia zawodowego – związane jest z patologia ucha środkowego. Również lekarze specjaliści z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r., uznali, iż stwierdzany badaniami stan narządu słuchu skarżącego nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryterium wielkości ubytku słuchu wynoszącego co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym (wykonane w tej jednostce badania wykazały niedosłuch typu odbiorczego o przeważającej lokalizacji ślimakowej UP – 38 dB, UL- 54 dB i w kolejnym badaniu UP – 35 dB, Ul – 52 dB). Jednocześnie lekarze ci wskazali, ze w swoich badaniach nie stwierdzili elementu komponentu przewodzeniowego niedosłuchu ucha lewego, wyjaśniając, że komponent ten ma charakter zmienny, towarzyszy procesom zapalnym w obrebie górnych dróg oddechowych. Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są zasadniczo spójne oraz należycie uzasadnione. Uznać zatem należało, że uprawnione jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby strony skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniającej wymagania formalne opinii. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.