IV SA/Gl 1163/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na Dyrektora "A" w O. w przedmiocie środków zapewniających wykonanie orzeczeń Sądu – grzywna za niewykonanie wyroku WSA w Gliwicach z dnia [...] r. sygn. akt [...] 1) wymierza organowi grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych); 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Dyrektora "A" w O. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2015 r. M.P. zwrócił się do Dyrektora A w O. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii faktur bądź rachunków za materiały, usługi sprzętowe i robociznę związane z "budową fragmentu nowego wodociągu w miejscowości N. w obrębie ul. [...] od skrzyżowania ul. [...], wzdłuż osi nowo wyznaczonej drogi, posesja nr [...]". W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. Dyrektor A w O. poinformował M.P., że z uwagi na nagromadzenie się prac związanych z zakończeniem roku nie może wykonać zestawienia zgodnie z wnioskiem. Jednocześnie zapewnił, iż wnioskowane informacje zostaną udostępnione w ustawowym terminie. Pismem z dnia 10 lutego 2016 r. M.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora A w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Gl 69/16. Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 69/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił wyżej wymienioną skargę i stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności jednakże bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 1 grudnia 2015 r. w terminie 14 dni a zarazem oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny a także zasądził od Dyrektora A w O. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 17 listopada 2016 r. M.P. wezwał A w O. do wykonania prawomocnego wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r. wskazując, iż pomimo zobowiązania organu przez Sądu do załatwienia wniosku z dnia 1 grudnia 2015 r. w terminie 14 dni, sprawa do chwili obecnej nie została jeszcze załatwiona. Następnie w piśmie z dnia 15 grudnia 2016 r. M.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na niewykonanie przez Dyrektora A w O. wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 69/16, żądając wymierzenia mu grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a i zasądzenia kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący domagał się orzeczenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, że do dnia złożenia skargi, organ nie załatwił sprawy zgodnie z wykładnią prawa zawartą w powyższym wyroku, czym naruszył zasadę szybkości działania. Dodał również, że organ powinien był wykonać wyrok niezwłocznie po jego otrzymaniu, ponieważ zawarta w nim ocena prawna, dokonana przez Sąd, była jednoznaczna. Jednocześnie podniósł, iż wymierzenie organowi administracji publicznej grzywny jest uzasadnione nawet, gdy organ wykonał wyrok Sądu, jeżeli tylko skarga o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku została wniesiona przed jego wykonaniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Wskazał, iż w dniu 21 listopada 2016 r. Sąd doręczył mu wyrok wraz z uzasadnieniem i ze stwierdzeniem prawomocności. Następnie wyjaśnił, że w dniu 26 września 2016 r. organ dokonał przelewu zasądzonej w wyroku kwoty 100 zł omyłkowo na konto bankowe Sądu. Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2016 r. Sąd zwrócił organowi uiszczoną kwotę. Wobec zaistniałej sytuacji, organ wystąpił do Sądu o podanie danych adresowych skarżącego a po ich otrzymaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. dokonał stosownego przelewu a zatem wykonał pkt 5 wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r. Jednocześnie stwierdził, iż w kwestii załatwienia wniosku z dnia 1 grudnia 2015 r., dopiero po zapoznaniu się ze skargą z dnia 15 grudnia 2016 r., zauważył niedopatrzenie ze swojej strony i niezwłocznie, czyli dnia 19 stycznia 2017 r., przekazał ponownie wnioskowaną informację publiczną. Dodał także, iż nieudostępnienie informacji we wcześniejszym terminie nie było zamierzone i wynikało wyłącznie z błędnej interpretacji ustaleń dokonanych w trakcie postępowania sądowego i wyroku Sądu oraz przeoczenia po stronie pracowników organu. Ponadto organ podkreślił, że dokumenty wnioskowane przez skarżącego znajdowały się w aktach sprawy, a zatem zostały w toku postępowanie skierowane bezpośrednio do niego i on był w ich posiadaniu. Wobec tego organ przyznał, iż błędnie zinterpretował poczynione ustalenia i uznał, że w związku z faktem posiadania przez skarżącego wnioskowanej informacji publicznej nie ma konieczności przesyłania jej ponownie. W piśmie z dnia 7 lutego 2017 r. M.P. przyznał, iż w dniu 29 grudnia 2016 r. organ wykonał pkt 5 wyżej wymienionego wyroku, nadając przekaz pocztowy a zatem zasądzone koszty postępowania otrzymał z początkiem roku 2017. Natomiast w kwestii wykonania pkt 3 wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r. oświadczył, że informacja publiczna została mu udzielona dopiero w dniu 19 stycznia 2017 r. Równocześnie skarżący podtrzymał w całości stanowisko zawarte w skardze z dnia 15 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 cytowanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Następnie art. 154 § 2 P.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Poza tym wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 P.p.s.a.). Natomiast grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 r. i w drugim półroczu 2016 r. (M.P. z 2017 r. poz. 208) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2016 r. wyniosło 3.536,87 zł, a w drugim półroczu 2016 r. wyniosło 3.622,05 zł. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż przepis art. 154 P.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do jego zastosowania i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez Sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. W przedmiotowej sprawie M.P. wniósł skargę na niewykonanie przez Dyrektora A w O. wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 69/16. Na wstępie należy wskazać, iż warunkiem wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności kierując do organu, pismem z dnia 17 listopada 2016 r., stosowne wezwanie, a dopiero później wniósł skargę do sądu w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., co miało miejsce w dniu 15 grudnia 2016 r. Następnie należy podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 69/16, w punkcie trzecim zobowiązał Dyrektora A w O. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 1 grudnia 2015 r. w terminie 14 dni natomiast w punkcie piątym zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok stał się prawomocny od dnia 25 października 2016 r. Bezsporne w sprawie jest to, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu w dniu 21 listopada 2016 r. a zatem od tej daty, zgodnie z treścią art. 286 § 2 P.p.s.a., należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Tym samym określony wyrokiem termin 14-dniowy upłynął z dniem 5 grudnia 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również i to, że do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie, czyli do dnia 15 grudnia 2016 r., pomimo uprzedniego wezwania do wykonania wyroku, organ nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej oraz nie zwrócił mu kosztów postępowania. Albowiem organ zwrócił skarżącemu 100 zł dopiero w dniu 29 grudnia 2016 r. natomiast udostępnił informację publiczną w dniu 19 stycznia 2017 r. Skoro zatem organ, w wyznaczonym wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2016 r. terminie, sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić bowiem należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ nie tylko do załatwienia wniosku skarżącego, ale także do uczynienia tego w odpowiednim terminie. W ocenie Sądu, niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, albowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa i zarazem świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. Przy określeniu wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę, w szczególności długość okresu zwłoki w niewykonaniu wyroku, przedmiot sprawy, której wyrok dotyczył (informacja publiczna) oraz działania organu po wydaniu tego wyroku. I tak, uwzględniając również wskazane przez organ okoliczności Sąd uznał, że grzywna w kwocie określonej w orzeczeniu będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Jednocześnie Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie bezczynność organu, czy też przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Albowiem o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań bądź też zaniechań organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Podsumowując, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku natomiast, w oparciu o art. 154 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku. Ponadto o kosztach postępowania, określonych w punkcie trzecim sentencji wyroku orzeczono, zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.