IV SA/Gl 1199/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) przyznaje radcy prawnemu A. M. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynagrodzenie w kwocie 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100). Decyzją z dnia [...], nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. działając na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne odmówił przyznania P.C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M.C. Rozstrzygniecie oparto na ustaleniu, że M.C. – ojciec wnioskodawcy pozostaje w związku małżeńskim, a zatem stosownie do regulacji art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W odwołaniu od wyżej przywołanej decyzji P.C. wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Kolegium Odwoławczego aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych pozwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na osobę pozostającą w związku małżeńskim, o ile pozostałe warunki przyznania tego świadczenia zostaną spełnione. Dlatego odwołujący zawnioskował o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], nr [...] na mocy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I Instancji w całości oraz odmówiło przyznania P.C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem M.C. Dokonując ustaleń faktycznych organ odwoławczy wskazał, że strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem M.C. Kolegium zaznaczyło, że ojciec wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia [...] o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnoprawności do [...]. Organ wskazał, że matka wnioskodawcy sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem – D.C. z tytułu czego otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w okresie od [...] do [...]. We wniosku wskazano, że strona zamieszkuje razem z matką, bratem i ojcem, a zatem wszystkie te osoby wchodzą w skład rodziny wnioskodawcy. Organ przywołał treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazało, że aktualnie orzecznictwo sądów administracyjnych pozwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na osobę pozostającą w związku małżeńskim o ile zostaną spełnione pozostałe warunki przyznania świadczenia. Organ zaznaczył jednak, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie. Dokonując interpretacji przywołanego przepisu organ odwoławczy wskazał, że w rodzinie może być pobierane jedno świadczenie pielęgnacyjne, a zatem osoba ubiegająca się o świadczenie nie może mieć przyznanego do niego prawa jeżeli inna osoba w rodzinie korzysta już z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet gdy świadczenie to pobiera w związku ze sprawowaniem opieki nad innym członkiem rodziny, niż ten, którego wniosek dotyczy. Dlatego Kolegium uznało, że skoro H.C. – matka wnioskodawcy pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad synem, nie jest możliwe przyznanie P.C. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – M.C. Organ dodatkowo wskazał, że uznał, iż zasadnym było uchylenie decyzji organu I Instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy bowiem w sentencji zaskarżonej decyzji organ I instancji błędnie odmówił przyznania P.C. świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M.C. Tymczasem osobą ubiegającą się o przyznanie świadczenia jest P.C. natomiast M.C. jest osobą niepełnosprawną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.C. zaznaczył, że interpretacja art. 17 przedstawiona w skarżonej decyzji jest błędna bowiem skarżący nie posiada prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, jego ojciec nie jest dzieckiem, a matka – H.C. posiada prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad bratem skarżącego D., który jest osobą dorosłą bowiem urodził się [...]. Skarżący przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 697/10 wskazując, że dwie osoby dorosłe mogą posiadać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad dwoma dorosłymi osobami i to w obrębie jednej rodziny i jednego kraju. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie stronie określonego prawa czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materalnoprawną podstawą wydanych w sprawie orzeczeń stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania skarżonych decyzji. Jedynie na marginesie należy wskazać, że ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) zmieniono brzmienie art. 17 z dniem 14 października 2011 r. Przy czym zgodnie z treścią art. 3 ostatnio wskazanej ustawy sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Zatem w sprawie ma zastosowanie przepis art. 17 w brzmieniu z przed omówionej nowelizacji. Zgodnie z ust. 1 omawianego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do treści ust. 1 a wskazanego przepisu osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1. W myśl natomiast art. 17 ust. 5 pkt 4 omawianej ustawy, powołanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako podstawę zaskarżonej decyzji, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Wyżej omówiony przepis należy interpretować ściśle, pomimo, iż oczywistym jest, że jego brzmienie związane jest z pierwotną treścią ust. 1 art. 17, a zatem odnosi się do sytuacji w której świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało tylko matce lub ojcu, czy opiekunowi faktycznemu sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. Wprowadzając bowiem zmianę treści art. 17 ust. 1 omawianej ustawy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 ustawodawca rozszerzył krąg podmiotów, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, lecz nie dostosował do tej zmiany treści ust. 5 art. 17. Nie uczynił tego również w wyniku nowelizacji z dnia 19 listopada 2009 r. Okoliczność ta jednak nie może mieć wpływu na interpretację omawianego przepisu, tym bardziej, że jego treść jest oczywista. W ocenie Sądu brzmienie art. 17 ust. 1 w zw z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczenia rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kontrolowanych decyzji nakazuje przyjęcie, że w sytuacji gdy jedna osoba w rodzinie otrzymuje już świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej wobec sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem to inny członek tej samej rodziny nie może pobierać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tym samym lub innym dzieckiem będącym członkiem tej rodziny. W tym miejscu przywołać należy definicję rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 omawianej ustawy zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie – oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W rozpoznawanej sprawie rodzinę zgodnie z legalną definicją stanowią skarżący – P.C., jego brat – D.C., matka – H.C. oraz ojciec dzieci – M.C. Przy czym, jak wynika z akt administracyjnych sprawy zarówno D.C., jak i M.C. legitymują się orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności. Na D.C. jego matka H. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej. W tej okoliczności Samorządowe Kolegium Odwoławcze upatruje negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem P.C. Taka jednak interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania skarżonej decyzji jest zbyt szeroka. Wskazać bowiem należy, że wskazany przepis mówi jasno o ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie, nie natomiast o świadczeniu pielęgnacyjnym do którego prawo zostało ustalone na któregokolwiek członka rodziny,czy na osobę pełnoletnią. W rozpoznawanej sprawie H.C. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem – D. Zatem jak słusznie wskazało Kolegium osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko w rodzinie, jednakże P.C. złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego nie na D., czy inne dziecko wchodzące w skład rodziny, lecz na jej dorosłego członka - niepełnosprawnego w stopniu znacznym M.C. Zatem dyspozycja art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie została wypełniona. Dlatego organy ponownie rozpoznając sprawę zastosują się do wykładni przepisów wynikającej z wyżej poczynionych rozważań oraz na podstawie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie ocenią, czy strona spełnia wszystkie wymogi uzyskania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.