IV SA/Gl 1202/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej – uszkodzenia [...] wywołanego działaniem [...], która to choroba wymieniona została w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, iż J. S. pracował w latach [...] – [...] bez narażenia na [...], w latach [...] – [...] w kontakcie z [...] na poziomach ( w przeliczeniu na ośmiogodzinny dzień pracy ) – [...] w czasie kontroli prac [...] i kontroli pracy [...] i [...] w czasie [...]. Dwie orzekające w sprawie specjalistyczne jednostki medyczne stwierdzając jednak u J. S. [...], podkreśliły, przywołując przy tym wyniki badań [...] wykonanych w [...] wykazujących już wtedy [...] oraz fakt pracy w warunkach [...] nie przekraczającego normy higienicznej oraz przebywanie badanego na emeryturze od [...], że stwierdzone warunki nie dają podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby [...]. J. S. zakwestionował, w złożonym przez siebie odwołaniu, stanowisko organu inspekcji sanitarnej. Rozpatrując złożone odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją Nr [...] z dnia [...], działając na mocy art. 138 w § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podzielając opinię o braku możności stwierdzenia u odwołującego choroby zawodowej w przypadku braku narażenia w środowisku pracy na [...] stwarzający ryzyko powstania [...] oraz braku rozpoznania choroby zawodowej narządu [...] przez dwie placówki medyczne właściwe do orzekania w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z definicją choroby zawodowej zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115 ) konieczną przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie przez orzeczników kompetentnych placówek medycznych jednostki chorobowej wymienionej w wykazie, stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego, a to nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę, wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007 r. Sygn. akt IV SA/GL 860/06 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego K.. W uzasadnieniu wskazał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132 poz. 1115) w żadnym przepisie nie wiąże pojęcia choroby zawodowej narządu [...] z poziomem [...] występującym w środowisku pracy. Jeśli zatem takiego ograniczenia nie przewidują przepisy prawa materialnego, to przyjęcie jako przesłanki uzasadniającej odmowę stwierdzenia choroby zawodowej braku narażenia zawodowego ze względu na nieprzekroczenie dopuszczalnych norm natężenia [...] w środowisku pracy stanowi naruszenie prawa. Dlatego też wobec rozpoznania przez jednostki orzecznicze [...], wyjaśnienia wymaga pochodzenie stwierdzonej u skarżącego choroby [...]. Organy orzekające w sprawie, w ocenie Sądu, nie wyjaśniły tej sprawy w sposób jednoznaczny, nie zostały bowiem przedstawione jakiekolwiek dowody wskazujące na to, by [...] występujący u J. S. mógł być spowodowany innymi czynnikami niż [...] w środowisku pracy. Dlatego też Sąd zobowiązał organ do dokonania weryfikacji stanowiska poprzez uzyskanie uzupełniającej opinii medycznej w celu uzyskania odpowiedzi czy uszkodzenie [...] występujące u skarżącego nosi cechy ubytku wywołanego [...], przy uwzględnieniu indywidualnych cech skarżącego, oraz uzupełnienie postępowania poprzez dokładne i jednoznaczne przeprowadzenie postępowania dowodowego. W związku z powyższym wyrokiem, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po przeprowadzeniu nowego postępowania i uzyskaniu dodatkowej opinii medycznej, decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] nr [...] stwierdzającą brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. ; - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Powołując się na zalecenia zawarte w wymienionym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, po uzupełnieniu postępowanie dowodowego – uzyskaniu opinii uzupełniającej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] odwoławczy organ sanitarny potwierdził stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji, powtarzając, iż nie ma podstaw do rozpoznania u J. S. choroby zawodowej wymienionej w pozycji nr [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. Podkreślił, że w nowym orzeczeniu lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wyjaśnili, iż stwierdzone poziomy [...], w których pracował skarżący są "bezpieczne z punktu widzenia bezpieczeństwa narządu [...], nawet przy uwzględnieniu szczególnej wrażliwości na [...]". Dodali, że "niższe wartości [...], która dociera do [...] od określonego na poziomie [...] ze względu na ochronę [...] normatywu higienicznego nie powoduje skutków biologicznych w postaci uszkodzenia narządu [...]", dodając, że [...] na poziomie występującego w środowisku pracy skarżącego wytwarzany jest także np. przez sprzęt domowy czy środki komunikacji. Wskazując jednocześnie na dokumentację z [...], informującą o stwierdzeniu [...] podkreślił, ze dowodzi to, że przebieg pracy zawodowej w latach [...]-[...] nie miał wpływu na pogorszenie [...]. Dlatego też mając powyższe na uwadze wyjaśnił, że brak związku przyczynowego rozpoznanej patologii z warunkami pracy, uzasadnia do stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu [...]. Niezadowolony z powyższej decyzji, J. S., działając przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucając tej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy administracyjne naruszyły przepisy poprzez błędne przyjęcie, że wartość [...], jaka docierała do jego [...] ma znaczenie z punktu widzenia przepisów decydujących o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową a następnie uznaniu, że stwierdzony ubytek nie wykazuje zawodowej etiologii. Z przedstawionej analizy nie wynika jednak, co konkretnie przemawia przeciw zawodowej etiologii schorzenia, gdyż organy nie przeprowadziły w tym zakresie pogłębionej analizy schorzenia, opierając się jedynie na ogólnych opiniach lekarskich. Nie zostały w ten sposób wykonane zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2007 r, gdzie podkreślono, że tylko jednoznaczne określenie innej przyczyny rozpoznanego schorzenia lub wykluczenie jej związku z warunkami pracy może być podstawą decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Jego zdaniem, skoro organ nie wykonał zaleceń Sądu, do czego był zobowiązany, to skarga jest w pełni uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymując skargę, wskazał, że organ administracji mocą wcześniejszego wyroku zobowiązany był do wyjaśnienia etiologii schorzenia skarżącego z założeniem, że w przypadku nie udokumentowania osobniczych przyczyn należy uznać je za zawodowe uszkodzenie [...], a w konsekwencji za chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą zważył, co następuje; Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, że w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji -art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c powołanej ostatnio ustawy. Dokonawszy kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o przywołane powyżej normy prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zaskarżona decyzja wydana została w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2007 r. Wypada więc zauważyć, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W przywołanym powyżej wyroku, Sąd wskazując na uchybienia postępowania, zobowiązał organ sanitarny do przeprowadzenia określonych czynności związanych z oceną zgromadzonych w sprawie dowodów, jednocześnie podnosząc, że przedłożone opinie lekarskie nie wyjaśniają sprawy w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zatem przede wszystkim w przedmiotowym wyroku sąd zobowiązał organ sanitarny do uzupełnienia orzeczeń lekarskich, które w jego ocenie były zbyt ogólnikowe i lakoniczne, nie wyjaśniając etiologii stwierdzonego u skarżącego ubytku [...] oraz do przeprowadzenia dodatkowego postępowania prowadzącego do jednoznacznego ustalenia zarówno stanu zdrowia skarżącego jak i jego przyczyn jego powstania. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżący pracował przez okres ponad [...] lat w warunkach, w których występował czynnik szkodliwy dla zdrowia w postaci [...]. Jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego i dokumentacji zgromadzonej w aktach, [...] ten nie przekraczał dopuszczalnych norm. Zdaniem Sądu ta okoliczność nie może jednak przesądzać o braku narażenia zawodowego w środowisku pracy skarżącego. Wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi bowiem wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r. Sygn. akt I SA 1640/93 opubl. ONSA nr 1/1995 poz. 28 ). Nie wyklucza możliwości powstania uszkodzenia [...] w warunkach nieprzekraczających dopuszczalnych norm natężenia [...] rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Dla zakwalifikowania schorzenia [...] wywołanego [...], jako choroby zawodowej opisanej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, ustawodawca nakazał jego zdiagnozowanie, jako [...]. Jak z powyższego wynika, pojęcie choroby zawodowej narządu [...] nie zostało związane z poziomem [...] występującego w środowisku pracy. Bezsporny w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że w przypadku skarżącego [...]. Analiza orzeczeń lekarskich prowadzi do stwierdzenia, że każde badanie wskazywało na inne wielkości stwierdzonego ubytku, a mianowicie w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] wielkości – [...], w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] – [...], a w ostatnim dodatkowym orzeczeniu tegoż Instytutu z dnia [...] – wielkość ubytku określono dla [...]. Żadne z tych orzeczeń nie wyjaśnia owych różnic, a z punktu widzenia skarżącego mogą one wydawać się niejasne. Także powołanie się na badania z [...] (w innym miejscu – mianowicie w orzeczeniu pierwszoinstnacyjnym z dnia [...]) bez dokładniejszego ustalenia zakresu i charakteru tych badań oraz ustalonego wówczas ubytku [...] nie może być argumentem przemawiającym za tym, iż długoletnia praca zawodowa nie miała wpływu na stan zdrowia skarżącego. Zresztą kwestia ta wskazana została także do wyjaśnienia w uzasadnieniu poprzedniego wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r., co nie zostało uczynione w obecnym postępowaniu, jak zauważył skarżący w złożonej obecnie skardze. W ocenie składu sądzącego przyjdzie w takich warunkach zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż w rozpoznawanej sprawie organ sanitarny w toku przeprowadzonego ponownie postępowania nie uwzględnił zawartych w wyroku wskazań Sądu i pomimo przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i uzyskaniu dodatkowej opinii Instytutu nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, wyczerpujący i nie budzący wątpliwości podniesionych niejasności, ponownie orzekł o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Działanie organu sanitarnego należy uznać za sprzeczne z zacytowanym na wstępie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nadto przyjdzie podzielić zarzut skargi naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonych względów należało więc uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W trakcie ponownego postępowania organ odwoławczy zmuszony będzie uzupełnić postępowanie we wskazanym powyżej kierunku. Niezbędne będzie przeprowadzenie dokładnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia argumentowanego w opiniach medycznych stanu zdrowotnego skarżącego w okresie poprzedzającym zatrudnienie, czyli w [...] lub w [...] i ewentualne zastanowienie się nad przyczynami tak ustalonego stanu zdrowotnego a następnie skonfrontowania go z obecnie stwierdzonym ubytkiem [...]. Tylko bowiem po wyjaśnieniu tych spraw możliwe będzie ustalenie ewentualnego związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym ubytkiem [...] a zatrudnieniem, czyli potwierdzenie zawodowego charakteru schorzenia.