IV SA/Gl 1245/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] Wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi W. J., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] i utrzymaną w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R.z dnia [...] r. nr [...]. Decyzjami tymi umorzone zostało wszczęte wnioskiem W. J. z dnia [...] r., postępowanie o przyznanie pomocy z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, z tego względu, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), która nie przewiduje tej formy pomocy, a jej art. 150 nakazuje sprawy wszczęte a niezakończone rozpoznawać wg nowych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja zapadła z naruszeniem prawa, tj. zasady lex retro non agit (niedziałania prawa wstecz), gdyż niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r., obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. dla oceny uprawnień skarżącej, dotyczących okresu od marca 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r. Sąd stwierdził, że uprawnienie do pomocy z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem wygasło z dniem 1 maja 2004 r., co nie oznacza, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe do uprawnień sprzed tej daty. Winno być ono, zdaniem Sądu rozpoznane wg dotychczas obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, bowiem w przeciwnym razie naruszona zostaje zasada praw nabytych, co doprowadza do sytuacji, w której obywatel spełniający ustawowe przesłanki uzyskania świadczenia z pomocy społecznej zostałby go pozbawiony, a tym samym dalszej pomocy, która nie została wyeliminowana z porządku prawnego o czym świadczy art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Na skutek wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 880/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że rozwiązanie przyjęte przez art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nakazujące stosowanie przepisów tej ustawy, nie zostało zakwestionowane, zatem nie było podstaw do uznania, żeby mu się nie podporządkować. Natomiast orzekanie na podstawie przepisów dotychczasowych, już nieobowiązujących w sytuacji wyraźnego nakazu stosowania przepisów nowych powodowałoby, że organy działałyby bez podstawy prawnej. Postanowieniem z dnia 18 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w tej sprawie w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego w innej toczącej się przed tut. Sądem sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Gl 733/05 "czy przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. jest zgodny z art. 2, art. 30 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Następnie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt P/28/06 postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które przewidywał art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), a które, na skutek zawieszenia postępowania do czasu przedłożenia przez W. J. aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej córki, nie zostało zakończone do dnia 1 maja 2004 r. W tej dacie weszła natomiast w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), która uchyliła uprzednio obowiązującą ustawę o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., nie przewidując jednocześnie wśród form pomocy społecznej świadczenia, o które ubiegała się strona. Ponieważ przepis art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. przewidywał aby do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. stosować przepisy nowej ustawy to organy obu instancji stwierdziły brak podstaw do przyznania W. J. tego świadczenia, co czyniło postępowanie bezprzedmiotowym, a w konsekwencji skutkowało umorzeniem postępowania w sprawie. Wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt. P 28/06 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego uznał za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r, Nr 64 poz. 414 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. Przepis ten, jak wynika z motywów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego narusza zasadę ochrony praw nabytych, zasadę równości oraz nie znajduje oparcia w wartościach, które uzasadniałyby pozbawienie zainteresowanych maksymalnie ukształtowanych ekspektatyw ich praw. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, ustawą lub normą międzynarodową aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenia o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana normuje art. 145 a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sad uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. Z treści decyzji organów obu instancji wynika, że organy umorzyły postępowanie w sprawie działając w oparciu o przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej objętym powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa została więc rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. W dalszym postępowaniu organ powinien ustalić czy spełnione zostały ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie W. J.uprawnień do zasiłku stałego określone w przepisie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r, Nr 64 poz. 414 z późn. zm.), a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.