IV SA/Gl 1266/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D., działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), nie stwierdził u J. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w powyższym rozporządzeniu. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenia lekarskie nr [...] z dnia [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradnię Chorób Zawodowych w S. oraz Nr [...] z dnia [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnię Chorób Zawodowych w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej opisanego schorzenia. Organ ustalił, że J. K. zatrudniona była: - od 1 grudnia 1974 do 30 czerwca 1975 w Hucie A SA w K. na stanowisku stażysty-referenta ds. planowania, od 1 lipca 1975 do 31 stycznia 1976 w Hucie B w S. (obecnie [...] w S.) na stanowisku księgowej, - od 10 lutego 1976 do 16 grudnia 2007 r. w C w D. na stanowisku robotnika magazynowego, konserwatora magazynowego, operatora urządzeń peryferyjnych, operatora dalekopisu , - od 17 grudnia 2007 do 13 lutego 2009 r. w D Spółka z o.o. w D. na stanowisku samodzielnego pracownika biurowego, specjalisty - od 12 lutego 2010 do 30 października 2010 r. w E w D. na stanowisku pomocnika biurowego. Inspektor ustalił, że w okresie 1975-1976 strona pracując na stanowisku kontystki i księgowej księgowała dokumenty na maszynie do pisania oraz obsługiwała maszynę księgująca mechaniczną. W czasie tych czynności wykonywała powtarzalne ruchy zginania i prostowania obciążające kończyny górne w stawach nadgarstkowych przez 7 godzin dziennie w ciagu zmiany roboczej. Nastepnie pracując w C SA (w latach 1976-2007) w okresie 1983 - 1993 na stanowisku operatora dalekopisu przepisywała dokumenty na maszynach mechanicznych i elektrycznych oraz klawiaturze teleksu. Czynności te wykonywane przez cała zmianę roboczą nadmiernie obciążały ręce w stawach nadgarstkowych przez wykonywanie powtarzalnych ruchów i pokonywanie oporów palcami. W latach 1993-2007 wykonując prace na stanowisku pracownika biurowego i specjalisty wprowadzała dane do komputera w ciągu 3-4 godzin na zmianie roboczej. Od 2007 do 2009 pisała dokumenty na klawiaturze komputera przez 5 godzin na zmianę roboczą. W pozostałych okresach zatrudnienia pisała dokumenty ręcznie. Organ uznał, że w latach 1976 oraz 1993-2007 strona pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Natomiast pisanie na komputerze nie wiąże się z wykonywaniem częstych ruchów zginająco-prostujacych w stawach nadgarstkowych ani pokonywaniem oporów palcami. Obsługa komputera nie stanowi zatem istotnego ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka. Dalej wskazał, że J. K. była badana w dwóch jednostkach diagnostycznych. Na podstawie danych z wywiadu chorobowego, badania przedmiotowego, konsultacji neurologicznej, ortopedycznej, analizy udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wyników badania neurograficznego rozpoznano u ww. obustronny zespół cieśni nadgarstka. Jednakże biorąc pod uwagę czas zakończenia pracy przy maszynach mechanicznych 1993 r., aktualnie obowiązujący stan wiedzy medyczno-orzeczniczej obie placówki nie rozpoznały zawodowej etiologii schorzenia. Wobec tego, zdaniem organu, nie było podstaw do jej stwierdzenia Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. K. uznając, że rozstrzygnięcie organu jest dla niej krzywdzące. Uważa, że dokumentacja przebiegu jej pracy zawodowej oraz dokumentacja medyczna wskazuje na fakt, ze to właśnie ta praca, która wykonywała ponad 35 lat, jej specyfika i złożony charakter przyczyniły się do powstania choroby zawodowej. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ, potwierdził ustalenia co do okresów zatrudnienia oraz stanowisk na jakich J. K. była zatrudniona. Zaznaczył, że ta badana była w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania u niej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Zaznaczono, że lekarze w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wyników badania neurograficznego, rozpoznali u odwołującej się obustronny zespół cieśni nadgarstka. Jednakże lekarze biorąc pod uwagę podważanie w piśmiennictwie medycznym związku przyczynowo-skutkowego między obsługą komputera a występowaniem zespołu cieśni nadgarstka – uznali zgodnie z obowiązującym stanem wiedzy medyczno-orzeczniczej, że brak jest podstaw do rozpoznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, zawodowej etiologii schorzenia. Dodatkowo lekarze wskazali, iż czynnikiem obciążającym są stwierdzone u odwołującej zmiany w kręgosłupie szyjnym zwłaszcza na poziomie C6/C7. Ponadto Inspektor podniósł, że strona badana była w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] również nie stwierdzono podstaw do rozpoznania u niej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Lekarze tej jednostki po zapoznaniu się z przebiegiem pracy zawodowej, narażeniem zawodowym (w latach 1974-1993 obsługa maszyn mechanicznych i elektrycznych następnie praca przy komputerze), wynikami badań dodatkowych i konsultacji specjalistycznych (neurolog, ortopeda), biorąc pod uwagę zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i czas zakończenia pracy przy maszynach mechanicznych (praca przy komputerze nie jest uznana za czynnik powstawania zespołu cieśni nadgarstka)- orzekli o braku podstaw do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wywołanego sposobem wykonywania pracy. Końcowo organ stwierdził, że po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego oraz orzeczeń lekarskich nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. K. nie zgodziła się z powyższą decyzją. Wyraziła przekonanie, że podłożem stwierdzonej u niej choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest praca zawodowa, jej złożoność, specyfika i sposób wykonywania. Zdaniem skarżącej lekarze wydając orzeczenie powinni kierować się doświadczeniem i faktycznym stanem chorobowym rozpatrując każdy indywidualny przypadek a nie bazować na literaturze medycznej. Wskazując na zawarte w skarżonej decyzji stwierdzenie, iż była badana na podstawie przepisów rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. nadmieniła, że w WOMP w K. nie były przeprowadzone żadne badania podstawowe czy tez specjalistyczne. Dodała, że obszerne uzasadnienie i argumenty wskazujące, że to trwająca 35 lat była i jest podłożem choroby zawodowej przesłała do Poradni Chorób Zawodowych w S., załączając kopię tego pisma do skargi. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała bowiem naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235 ² Kodeksu pracy). Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869). Pod pozycją 20. 1 wykazu chorób zawodowych, której stwierdzenia domagała się skarżąca, została zamieszczona przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Przy czym okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest zatem rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, zawartym w załączniku do powołanego rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy. W niniejszej sprawie skarżąca była badana przez dwie uprawnione jednostki orzecznicze, tj. Wojewódzki Zespół Medycyny Pracy w K. – Poradnię Chorób Zawodowych w S., oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnię Chorób Zawodowych w S. W orzeczeniach obydwu tych jednostek stwierdzono wprawdzie u skarżącej schorzenie w postaci zespołu cieśni obu nadgarstków (wymienione w wykazie chorób zawodowych), jednakże lekarze specjaliści z zakresu chorób zawodowych nie stwierdzili, zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia. Nie stwierdzili bowiem aby choroba ta bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana sposobem wykonywania pracy. W orzeczeniach tych wskazano, iż praca jaką wykonywała skarżąca od 1993 r. tj. obsługa komputera nie jest uznana za czynnik powstania zespołu cieśni nadgarstka. W świetle tych orzeczeń brak jest związku przyczynowego między rozpoznanym u skarżącej schorzeniem, a narażeniem występującym w środowisku pracy. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim orzeczenia lekarskie właściwych jednostek orzeczniczych, organy orzekające w niniejszej sprawie odmówiły stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W ocenie Sądu stanowisko organów jest uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, iż nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie, które zostało zdiagnozowane u skarżącej, pozostawało w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wręcz przeciwnie, orzeczenia lekarskie wprost wskazały, że nie należy łączyć schorzenia występującego u skarżącej z wykonywaną przez nią pracą na komputerze. Dodatkowo wskazano na pozazawodową etiologię zespołu cieśni w obrębie nadgarstka – stwierdzone u skarżącej zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Po zbadaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji lekarskiej i oceny narażenia zawodowego oraz na podstawie konsultacji neurologicznej i ortopedycznej, wyników badań pomocniczych, a także na podstawie stanu wiedzy medyczno-orzeczniczej lekarze nie znaleźli podstaw do uznania zawodowego pochodzenia występującego u skarżącej schorzenia. Należy podkreślić, iż bez pozytywnej opinii lekarskiej jednostek uprawnionych, bądź sprzecznie z tą opinią organy inspekcji sanitarnej nie mogą dokonać we własnym zakresie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. Fakt ten nie zwalnia organów od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego, jako opinii biegłego, w granicach zakreślonych przez treść art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu organy dokonały właściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazać przyjdzie, że organ administracji nie ma wiedzy specjalistycznej, w tym przypadku wiedzy medycznej, co oznacza, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. Przyjdzie także wskazać, iż jednostki orzecznicze są zobowiązane do stwierdzenia istnienia, bądź braku istnienia choroby zawodowej, a zatem związku między zaistniałym schorzeniem a wykonywaną pracą. Orzeczenie takie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zatem organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia. Zwraca przy tym uwagę, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia są zbieżne i jednoznaczne, w związku, z czym organ uprawniony był do przyznania im wiarygodności. Zdaniem Sądu organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego, prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Dlatego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.