IV SA/Gl 1274/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. w przedmiocie wypłaty odszkodowania postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] (data stempla pocztowego) K. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo zatytułowane "pozew o zapłatę" wnosząc o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. kwoty [...]zł. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż w latach [...]-[...] był zatrudniony w batalionie budowlanym w ramach pełnienia zastępczej służby wojskowej, do której został przymusowo wcielony. Z faktu tego wywodził uprawnienia wynikające m.in. z ustawy o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej do otrzymania wynagrodzenia oraz zadośćuczynienia za doznany uszczerbek na zdrowiu. Ponadto na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych w/w pisma K. B. nadesłał pismo, w którym wniósł o uzupełnienie ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm). Postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt IV SO/Wa 153/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OZ 702/07, uznał się za niewłaściwy miejscowo i przekazał sprawę tut. Sądowi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału K. B. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy, numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pismem z dnia [...] skarżący ponownie opisał okoliczności będące podstawą do wypłaty rekompensaty w kwocie [...] zł. Wskazał, że w tym zakresie zwracał się do różnych instytucji w tym do Prezydenta Miasta W., gdyż w W. przebywał w I batalionie budowlanym. Organ ten przekazał kierowane do niego pismo do Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. celem udzielenia zapomogi. Skarżący podniósł, iż nie żąda jałmużny ale odszkodowania za ciężką pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Z kolei art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, 3. postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 4. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, 5. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 6. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 7. inne akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 8. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 9. bezczynność organów w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Nadto, w świetle art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Z pisma oznaczonego jako "pozew o zapłatę" jak również z dalszych pism kierowanych do Sądu wynika, że K. B. domaga się świadczeń pieniężnych obejmujących wynagrodzenie za pracę oraz zadośćuczynienie za doznany uszczerbek na zdrowiu. Żądanie swoje wywodzi z faktu przymusowego zatrudnienia w batalionie budowlanym w ramach zastępczej służby wojskowej. Przyjdzie wskazać, że kwestie dotyczące przymusowego zatrudnienia żołnierzy zastępczej służby wojskowej reguluje ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla kamiennego, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.). Ustawa ta przewiduje świadczenie pieniężne oraz ryczałt energetyczny. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy świadczenia pieniężne i ryczałt energetyczny przyznaje i wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z zaświadczeniem organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowe. Ponadto stosownie do treści art. 8 tej ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Obecnie obowiązujacycm aktem w tym zakresie jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W myśl art. 115 tej ustawy w sprawach świadczeń organy rentowe wydają decyzje. Zgodnie z art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych zalicza się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent oraz innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nadto zgodnie z § 4 art. 476 k.p.c. przez organy rentowe rozumie się jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń. Mając na względzie powyższe uregulowania należało przyjąć, iż sprawy dotyczące świadczeń przysługujących na podstawie ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej (...) są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. uchwała Sadu Najwyższego z dnia 30 lipca 2003 r. III UZP 8/2003 publik. OSNP 2003/23/574). Zatem zgodnie art. 477 [8] § 1 k.p.c. odwołanie od decyzji (bądź odwołania w razie niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie) obejmujących sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje do właściwego sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższego przyjdzie stwierdzić, iż w sprawach świadczeń przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych orzeka zakład ubezpieczeń społecznych w formie decyzji, zaś odwołanie od tej decyzji przysługuje do sądu powszechnego. Powyższe oznacza, że sądy administracyjne nie są właściwe do orzekania w przedmiotowym zakresie. Ponadto jak wskazano na wstępie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez badanie zgodności z przepisami prawa aktów bądź czynności podejmowanych przez te organy. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają w sprawach odszkodowań, w tym dochodzonych od jednostek reprezentujących Skarb Państwa. Dodatkowo już tylko przyjdzie zauważyć, iż niedopuszczalna jest skarga od decyzji czy postanowień wydanych przez organy administracji publicznej w pierwszej instancji, od których przysługiwały środki zaskarżenia. W myśl art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. skargę można bowiem wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Powyższe odnieść należy zatem do załączonego do pisma skarżącego z dnia [...] postanowienia Prezydenta Miasta W. z dnia [...], od którego przysługiwało zażalenie zgodnie z pouczeniem w nim zawartym. Wobec powyższego skoro będąca przedmiotem skargi materia nie podlega kognicji sądu administracyjnego skarga jest niedopuszczalna. Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.