IV SA/Gl 129/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA del. Daria Sachanbińska Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...] Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., na podstawie art. 39 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił R. B. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że strona nie spełnia jednego z kryteriów określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, ponieważ powierzchnia użytkowa mieszkania zajmowanego przez stronę wynosi [...] m² i przekracza normatywną powierzchnię dla rodziny 3 osobowej, która wynosi 45 m² oraz przekracza powierzchnię normatywną o wyższy wskaźnik procentowy tj. o więcej niż 30% ([...] m²). Od powyższej decyzji R. B. wniósł odwołanie podnosząc, iż zgodnie z wyrokiem rozwodowym w przedmiotowym lokalu zamieszkują dwie rodziny, czego organ nie respektuje. Ponadto dodał, że z postanowienia Sądu o podziale wkładu mieszkaniowego wynika, że ma prawo do lokalu socjalnego i dlatego do czasu opuszczenia tego lokalu przysługuje mu dodatek mieszkaniowy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowana decyzja jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb i zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych zaś okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do jej zmiany lub uchylenia. Wskazał, że kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego są bezwzględnie obowiązujące, a ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych odstępstw, to też każde przekroczenia normatywnej powierzchni powiększonej o wskazany procent powoduje niemożność przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż odwołujący się we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz w deklaracji o dochodach podał, że w mieszkaniu prowadzi [...] osobowe gospodarstwo domowe obejmujące wnioskodawcę, M. B. oraz córki K. i J. B., zaś dochód tego gospodarstwa wynosi [...] zł. Ponadto z oświadczenia w/wym. jednoznacznie wynika, że zameldowana na pobyt stały córka K. B. przebywa za granicą. Organ I instancji prawidłowo więc przyjął, że skarżący prowadzi [...]osobowe gospodarstwo domowe i stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zasadnie odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu podnosząc, iż Kolegium nie respektuje również wyroku Sądu Najwyższego, zgodnie z którym małżeństwo które jest po [...] nie jest rodziną. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika by dokonany został sposób użytkowania przedmiotowego mieszkania do czasu uzyskania przez wnioskodawcę lokalu socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do postanowień art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w tych ramach ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wykazała, że są one przedwczesne, a z powodu niedostatecznego wyjaśnienia sprawy uchylają się spod kontroli legalności. Ustawa z dnia 14 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) przewiduje dwa podstawowe kryteria, które muszą być spełnione przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego tzn. kryterium powierzchniowe i kryterium dochodowe, które zostały określone w art. 5 oraz art. 17. Kryteria te wiążą się z ilością osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego ustala się w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Zatem ilość osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego jest istotną okolicznością przesądzającą o tym, czy wnioskodawcy takie świadczenie przysługuje, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Ponadto przyjdzie wskazać, że ustawodawca w art. 5 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jak również orzecznictwo (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA/1288/02 publik. ONSA 2004/1/27) dopuszcza pewne okoliczności mające wpływ na sposób obliczania normatywnej powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (dotyczy to umów cywilnoprawnych odnoszących się do zajmowania części lokalu mieszkalnego, czy orzeczeń sądowych, w których orzeczono o sposobie korzystania z mieszkania). W niniejszej sprawie odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego została oparta na niespełnieniu kryterium powierzchniowego. Stwierdzono bowiem, że powierzchnia lokalu mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], zajmowanego przez [...]osobowe gospodarstwo domowe skarżącego, tj. [...] m2 – nie spełnia kryterium powierzchni normatywnej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 3 (45m2) oraz art. 5 ust. 5 (58,50m2) ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Do gospodarstwa domowego wnioskodawcy zaliczono jego byłą żonę M. B. oraz córkę J. B. Do członków gospodarstwa domowego skarżącego nie zaliczono natomiast córki K. B. Za wystarczające w tym względzie organy uznały oświadczenie skarżącego, iż córka, która jest na stałe zameldowana w tym lokalu, przebywa za granicą. Z oświadczenia tego nie wynika jednak jaki charakter ma ów pobyt. To natomiast, zdaniem Sądu, uniemożliwiło prawidłowe rozważenie kwestii, czy charakter tego pobytu wyłącza w/wym. z grona członków gospodarstwa domowego wspólnego z wnioskodawcą. Trzeba wskazać, że do obowiązków organów administracyjnych jest informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, jak też zgodnie z zasadą nieponoszenia przez strony negatywnych skutków nieznajomości prawa (art.9 k.p.a.). Jednakowoż należy zauważyć, że organ odwoławczy w ogóle nie zajął się kwestią podnoszoną przez skarżącego, iż w przedmiotowym mieszkaniu prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe oraz, że organ I instancji przy rozstrzyganiu sprawy nie wziął pod uwagę wyroku [...] oraz postanowienia Sądu z dnia [...] r. o podziale majątku dorobkowego obejmującego przedmiotowy lokal mieszkalny. Z treści tego postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowego w B. Wydział [...] sygn. akt [...], którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych spawy, wynika, że Sąd przyznał M. B. spółdzielcze prawo do przedmiotowego lokalu mieszkalnego wraz z wkładem oraz nakazał R. B. wydanie tego lokalu w/wym. i opróżnienie go ze swoich rzeczy po złożeniu przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego oraz orzekł, że wnioskodawca posiada uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych prawo do dodatku przysługuje osobom zajmującym lokal bez tytułu prawnego oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, po spełnieniu wskazanych w ustawie przesłanek. Należało więc zbadać czy skarżący jest osobą oczekującą na lokal socjalny, gdyż samo posiadanie takiego uprawnienia nie wyczerpuje wystąpienia wskazanej przesłanki, a następnie czy w mieszkaniu tym, jak twierdzi, są prowadzone [...] odrębne gospodarstwa domowe. Przyjdzie przy tym zauważyć, że ustanie wspólności ustawowej z chwilą prawomocnego orzeczenia rozwodu nie musi oznaczać równoczesnego ustania wspólnego prowadzenia gospodarstwa. Ustanie wspólności ustawowej małżonków po orzeczeniu [...] jest następstwem zmiany ich wzajemnego stanu prawnego, byli małżonkowie nie stanowią bowiem rodziny, natomiast wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego jest stanem faktycznym, który może oddziaływać bądź też nie na stan prawny (por. wyrok NSA z 18 czerwca 1996 r. I NSA 1557/95, publik. ONSA 1997/2/96). Wyjaśnienia wymagało zatem kto w istocie wchodzi w skład gospodarstwa domowego skarżącego, jaką powierzchnię mieszkania skarżący zajmuje i na jakiej podstawie, czy i jakie wydatki, w jakiej wysokości i na jakiej podstawie ponosi w związku z zajmowaniem mieszkania. W aktach administracyjnych sprawy brak wyroku rozwodowego, w oparciu o który można byłoby stwierdzić, czy sąd orzekł o sposobie korzystania z mieszkania zajmowanego dotychczas przez byłych małżonków. Z akt nie wynika również czy postanowienie Sądu z dnia [...] r. jest prawomocne. Przyjdzie stwierdzić, że organ I instancji nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń, choć, jak wynika z pisma skarżącego skierowanego do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., którego kopia została załączona do skargi, jak również z treści odwołania od decyzji tego organu wydanej w tej sprawie, skarżący w postępowaniu przed organem I instancji podnosił okoliczność prowadzenia w przedmiotowym mieszkaniu odrębnego gospodarstwa domowego powołując się na wskazane wyżej orzeczenia sądowe. Również organ odwoławczy rozpoznając sprawę w ogóle nie odniósł się do tych kwestii, nie dokonał w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń faktycznych ani rozważań faktycznych i prawnych pomimo, iż ciąży na nim obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się bowiem tylko do kontroli decyzji organu I instancji ale zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, a tym samym odnieść się do wszelkich żądań oraz okoliczności podnoszonych przez stronę postępowania i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Tymczasem w motywach zaskarżonej decyzji zabrakło rozważań w przedmiotowym zakresie, co powoduje, że kwestionowane rozstrzygnięcie narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a., a tym samym uchyla się spod kontroli legalności. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego, stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Natomiast organy orzekające w niniejszej sprawie wymogom tym uchybiły. Wobec powyższego przyjdzie stwierdzić, iż sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia, bowiem podstawowe dla jej wyniku okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione i dlatego zapadłe w niej decyzje, jako przedwczesne nie mogły się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy właściwy organ uzupełni materiał dowodowy w naprowadzonych kierunkach, a następnie dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, ustaleń faktycznych, rozważań faktycznych i prawnych oraz stosownie do ich wyniku wyda właściwej treści rozstrzygnięcie, które powinien umotywować wedle wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 tej ustawy z uwagi na charakter zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.