IV SA/Gl 130/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. odmówił przyznania I.K. zasiłku rodzinnego na jej dzieci A. i B., oraz dodatków do tego zasiłku. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i przekracza kryterium z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.), wynoszące 504 zł. Ponieważ już w poprzednim okresie zasiłkowym zastosowano wobec strony art. 5 ust. 3 tej ustawy, to wobec przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym nie można było przyznać zasiłku w oparciu o ten przepis. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że do dochodu bezzasadnie zaliczono odprawę pośmiertną otrzymaną przez nią w związku ze śmiercią jej męża, gdyż jest to – jej zdaniem – jednorazowa kwota (źródło utracone). Według jej wyliczeń w 2008 r. dochód w jej rodzinie w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji w całości podzielając jej ustalenia i wnioski. Dodatkowo podniosło, że dochód ustalono na podstawie zaświadczenia urzędu skarbowego, którego treścią jest ono związane. Odnośnie odprawy pośmiertnej Kolegium wskazało, że pojęcie utraty dochodu definiuje art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie wymienia takiej odprawy wśród zdarzeń oznaczających utratę dochodu. Powołując się na orzecznictwo wywodziło, że dochodem utraconym nie mogą być kwoty przychodu uzyskane okazjonalnie, a tylko dochód uzyskiwany regularnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I.K. powtórzyła zarzuty i argumenty z odwołania. Zauważyła też, że przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok dotyczył nagrody jubileuszowej i zapomogi mieszkaniowej, gdy tymczasem w tej sprawie chodzi o odprawę pośmiertną, której charakter jest odmienny od tamtych świadczeń. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Według Kolegium nie ma wątpliwości, że odprawa pośmiertna została skarżącej wypłacona, a więc stanowi jej dochód, który podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dlatego też stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych odprawa ta stanowi składnik dochodu, w oparciu o który ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Ponadto skarżąca w swoich wyliczeniach pomniejszyła swój dochód o zaliczki pobrane na poczet podatku dochodowego, gdy tymczasem dochód rodziny można pomniejszyć tylko o kwotę należnego podatku, a ten był zerowy, co wynika z zaświadczenia urzędu skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, w związku z okolicznością, którą organ odwoławczy poruszył dopiero w odpowiedzi na skargę. Mianowicie chodzi o to, czy pobrana przez skarżącą w 2008 r. odprawa pośmiertna mieści się w pojęciu dochodu, określonym w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium, jasno wyrażonym w tej odpowiedzi, odprawa pośmiertna stanowi wymieniony w art. 3 pkt 1 lit. a cyt. ustawy przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, przy czym konkretnych przepisów nie wskazało. Tymczasem poglądu tego nie można podzielić. Otóż przepisy, o których ostatnio mowa zasadniczo zawarte są w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. Nr 14 z 2000 r., poz. 176 ze zm.). Art. 21 ust. 1 pkt 7 tej ustawy jednoznacznie stanowi, że odprawy pośmiertne wolne są od podatku dochodowego. Zwolnienie to obowiązuje od chwili wejścia w życie tej ustawy. Z kolei zasadę ogólną opodatkowania statuuje art. 9 ust. 1 tej ustawy, według którego opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych m. in. w art. 21. Tak więc, wbrew stanowisku organu odwoławczego, odprawa pośmiertna nie jest objęta normą art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie jest też wymieniona w pozostałych podpunktach art. 3 pkt 1, stanowiącego zamknięty katalog składników mogących być zaliczonych do dochodu w rozumieniu tej ustawy. Przy ustalaniu prawa skarżącej do świadczeń rodzinnych nie można było zatem uwzględniać odprawy pośmiertnej, bez względu na to, czy została ona ujęta w zaświadczeniu urzędu skarbowego. Jest to bowiem okoliczność wynikająca wprost z przepisów prawa o charakterze iuris cogentis, w związku z czym nie może być odmiennie kształtowana przez żaden organ administracji publicznej. W tym zakresie nie może też być mowy o bezwzględnym związaniu, organów orzekających w sprawach świadczeń rodzinnych, treścią zaświadczenia urzędu skarbowego, które należy dołączyć do wniosku (art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Otóż zgodnie z art. 32 ust. 2 tej ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), w tym również przepisy o dowodach. Tak więc wskazane zaświadczenie należy traktować jako dokument urzędowy, o jakim mowa w art. 76 kpa. Stosownie do § 3 tego artykułu dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Można zatem obalić domniemanie zgodności z prawdą omawianego zaświadczenia, choćby – tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – przez wykazanie, że zaświadczenie to w poczet dochodu zalicza także składnik niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Fakt taki organ odwoławczy w istocie ustalił, skoro potwierdza pobranie przez skarżącą odprawy pośmiertnej i wliczenie tej odprawy do jej dochodu. Ponadto dane dochodowe ujęte w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] są tożsame z treścią zeznania podatkowego skarżącej (PIT-37) za 2008 r., w którym jako składnik dochodu ujęta jest właśnie odprawa pośmiertna w wysokości [...] zł. Z wcześniejszych wywodów wynika już, że negatywne rozstrzygnięcie organów administracyjnych nie wynikało z przyjęcia odmiennego stanu faktycznego, lecz bądź to z błędnego rozpatrywania go na gruncie przepisów dotyczących utraty dochodu, bądź też – w przypadku organu odwoławczego – z bezpodstawnego zaliczenia odprawy pośmiertnej do przychodów wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponieważ jednak z drugiej strony Kolegium informowało stronę o swoim związaniu treścią zaświadczenia urzędu skarbowego i braku uprawnień do badania w jaki sposób została ustalona kwota podatku należnego, to – wobec podważenia trafności tego stanowiska – przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający dokona stanowczych ustaleń co do rodzaju świadczenia określanego w zeznaniu PIT-37, jako odprawa pośmiertna i co do zaliczenia go w zaświadczeniu urzędu skarbowego do dochodu skarżącej. Odnosząc się jeszcze do owego związania treścią zaświadczenia wypadnie zauważyć, iż rzeczywiście taki pogląd pojawia się w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22.01.2008 r., sygn. akt II SA/Bd 952/07, zbiór LEX nr 493165), jednak, po pierwsze, nie jest on podparty argumentacją prawną, a po drugie – nie odmawia on stronie prawa kwestionowania treści zaświadczenia w aspekcie zaliczenia określonych składników do dochodu rodziny. Tymczasem w niniejszym przypadku takie zakwestionowanie nastąpiło ze strony skarżącej. Wskazany pogląd jest więc do przyjęcia z zastrzeżeniem możliwości obalenia domniemania, o którym wcześniej była mowa. Zaskarżona decyzja zapadła więc z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ, ze względu na ustaloną małą kwotę przekroczenia kryterium dochodowego, na wynik sprawy, a jednocześnie z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa kwestia dochodu rodziny skarżącej nie została należycie wyjaśniona. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji, a wskazania co do dalszego postępowania organu administracji publicznej wynikają wprost z motywów wyroku. SW