IV SA/Gl 1314/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną przez Kierownika Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., przyznano W.B. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 854 zł od miesiąca września do grudnia 2013 r. W motywach uzasadnienia organ I instancji wskazał, że gmina nie posiada wystarczającej ilości punktów wydawania posiłków, dlatego pomoc w formie posiłku przyznawana jest tylko osobom, które nie są w stanie samodzielnie go przygotować. Pozostałe osoby otrzymują zasiłek celowy w formie świadczenia pieniężnego na zakup artykułów żywnościowych lub posiłku. Ustalając wysokość świadczenia organ I instancji przyjął, że dzienny koszt posiłku dla osoby samotnie gospodarującej wynosi od 24 czerwca 2013 r. 4 zł, zaś dla osoby w rodzinie 3,50 zł. Od powyższej decyzji W.B. wniósł odwołanie wyrażając tym samym niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz.267, dalej k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał dotychczasowy przebieg sprawy oraz prawne regulacje przedmiotu postępowania. Następnie wskazano, że zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, w tym dla dzieci i młodzieży w placówkach, o których mowa § 66 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach (Dz. U. nr 52, poz. 467 i nr 212, poz. 1767), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Analiza przepisów wskazanego rozporządzenia prowadzi zatem do jednoznacznego wniosku, że pomoc w naturze, czyli w formie posiłku ma pierwszeństwo przed formą finansową. W związku z powyższym organ przyznający stronie świadczenie w formie pieniężnej (zamiast przyznania posiłku) powinien uzasadnić swoje stanowisko- dlaczego przyznaje świadczenie w takiej formie i co stoi na przeszkodzie przyznania stronie pomocy w naturze. Organ I instancji uznał, że W.B. spełnia warunki do otrzymania pomocy w ramach wieloletniego programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i z uwagi na brak możliwości przyznania pomocy w naturze, przyznał odwołującemu świadczenie pieniężne w kwocie 854 zł na okres od września do grudnia 2013 r. (wrzesień 210 zł, październik 217 zł, listopad 210 zł, grudzień 217 zł) stanowiące ekwiwalent miesięcznego wyżywienia w punkcie żywienia zbiorowego. Organ I instancji wskazał, że cena jednego gorącego posiłku wynosi 3,5 zł w skali miesiąca, co daje średnio kwotę 210 zł dla dwóch osób w rodzinie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. organ I instancji prawidłowo uzasadnił motywy rozstrzygnięcia swoje decyzji i objął rodzinę pomocą na żywność w formie finansowej (stanowiącej ekwiwalent pomocy w naturze). Na koniec Kolegium podniosło, że art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nałożył na gminę obowiązek stanowiący o konieczności zapewnienia jednego gorącego posiłku dziennie osobie, która własnym staraniem nie jest w stanie sobie go zapewnić. Potrzeba w postaci jednego gorącego posiłku została przez organ I instancji zabezpieczona poprzez przyznanie stosownej pomocy pieniężnej. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze W.B. oświadczył, że zasiłki przyznawane zarówno jemu, jak i jego bratu S.B. są systematycznie obniżane i nie wystarczają na pokrycie rachunków. Ponadto opisał swoją trudną sytuację życiową i majątkową. Skarżący podniósł, że w okresie jesienno- zimowym cena gorącego posiłku jest wyższa niż w okresie wiosenno- letnim. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania aktu, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury na dzień wydania aktu. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie przyznania W.B. zasiłku celowego w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 854 zł od miesiąca września do grudnia 2013 r. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, a nadto przepisy wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w tej ustawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, oraz przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 1071), które z mocy art. 7 powołanej na wstępie ustawy znajdują odpowiednie zastosowanie w sprawach udzielania pomocy w zakresie dożywiania. Po myśli jej art. 3 pkt 1 lit. c ustawy, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom. Mogą to być świadczenia w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Do oceny uprawnienia do pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w jej art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 ustawy), w tym przepisy dotyczące kryterium dochodowego. Z kolei stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uznając za dochód sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania ustawodawca przyjął, iż kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej jest kwota 542 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% wskazanego kryterium dochodowego. Organ prawidłowo ustalił, iż strona spełnia wymogi formalno – prawne do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą oraz bezrobotną bez prawa do zasiłku, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskała dochód niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podkreślić należy, że na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z ich brzmienia wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jego wysokości jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę kształtowaniu treści rozstrzygnięcia. W przypadku zasiłku celowego wysokość przyznanego świadczenia powinna zostać ustalona w oparciu o zasady przyznawania świadczeń pomocowych oraz ocenę całokształtu sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Istotne jest nadto, iż fakt spełnienia kryteriów ustawowych przez wnioskującego o wsparcie nie powoduje automatycznie po ich stronie obowiązku spełnienia żądania w pełnej wysokości. Decydujące w tym zakresie są potrzeby wnioskodawcy oraz możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zdaniem Sądu w trakcie postępowania prawidłowo ustalono podstawy do przyznania tejże pomocy w wysokości 854 zł na okres od września do grudnia 2013r. Organy administracji z jednej strony muszą mieć na względzie sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej strony własne możliwości finansowe i cele, jakie określa ustawa o pomocy społecznej. Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01; z dnia 19 czerwca 2007r. sygn. akt I OSK 1464/2006, Lex 299415; z dnia 25 stycznia 2008r. sygn. akt I OSK 624/07, niepublik.). Natomiast zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem judykatury, a także poglądem piśmiennictwa prawniczego, nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 1389/12). W ocenie Sądu organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów postępowania oraz nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zebrany materiał dowodowy znalazł pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonej zgodnie z wymogami art. 107 K.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.