IV SA/Gl 1317/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przyznał E.S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. S. Powyższa decyzja nie została zaskarżona przez stronę. W piśmie z dnia 27 czerwca 2011r. E.S. zwróciła się do organu z wnioskiem o zmianę formy płatności świadczenia pielęgnacyjnego z osobistego konta bankowego na kasę Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Podkreśliła, że komornik może dokonać zajęcia jej konta bankowego z powodu nieuiszczenia przez nią opłaty sądowej. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił zmiany powołanej na wstępie decyzji z dnia [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie podlega egzekucji zgodnie z art. 833 § 6 K.p.c., jednakże świadczenia po przekazaniu na konto bankowe stanowią środki zgromadzone na rachunku, które mogą zostać zajęte. Koszty sądowe, które strona została zobowiązana spłacić stanowią należność Skarbu Państwa. Z przepisów ustawy o finansach publicznych wynika obowiązek dochodzenia należności przez organy administracji publicznej, dlatego organ nie mógł dokonać zmiany formy płatności i uniemożliwić egzekucję komorniczą. W odwołaniu od powyższej decyzji E.S. nie zgodziła się z jej treścią. Strona zwróciła się ponownie o dokonanie zmiany formy płatności świadczenia pielęgnacyjnego i wypłacenie w kasie Ośrodka lub gdy byłoby to niemożliwe przesłanie pieniędzy przekazem pocztowym do domu. Odwołująca obszernie opisała swoją trudną sytuację rodzinną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r, Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wymienił składniki, które zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. powinna zawierać decyzja administracyjna. Następnie stwierdził, że ustalenia dotyczące sposobu wypłaty świadczenia nie stanowią części składowej decyzji administracyjnej i nie znajdują się w jej osnowie. Ponadto przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych nie przewidują, że w decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma być określony sposób wypłaty świadczenia. W ocenie Kolegium ewentualna zmiana formy płatności tego świadczenia jest czynnością materialno – techniczną i nie powinna być przedmiotem decyzji administracyjnej. Zamieszczenie w decyzji administracyjnej wskazań dotyczących sposobu płatności ma bowiem charakter informacyjny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E.S. wyraziła niezadowolenie z powyższej decyzji. Wskazała na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. Podkreśliła, iż Sąd pozbawił ją świadczenia pielęgnacyjnego, które może zostać zajęte przez komornika. E.S. wskazała, że jej matka leczyła się w szpitalu po zawale serca. Skarżąca podała, iż zobowiązanie jej do zapłaty opłaty sądowej w kwocie 1.000 zł stanowi znęcanie się nad nią. Stwierdziła, iż ma prawo domagać się zmiany formy wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie w skardze zwróciła się o zajęcie przez tut. Sąd stanowiska wobec wyroku wydanego w Sądzie Rejonowym w B. w sprawie o odszkodowanie z PZU oraz o zasądzenie odszkodowania za doznane krzywdy ze strony organów opieki społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów w skardze podkreślił, iż przedmiotem rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 K.p.a. jest fakt przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jego wysokość oraz okres, na jaki zostało przyznane. Natomiast wskazana w decyzji forma płatności ma wyłącznie charakter informacyjny i nie istotny dla strony z punktu widzenia samego rozstrzygnięcia. Z tego powodu organ pierwszej instancji nie mógł wydać decyzji w sprawie zmiany decyzji z dnia [...]r. W piśmie z dnia 19 września 2012r. E.S. podkreśliła, że zwróciła się o przyznanie wsparcia pieniężnego do otrzymywanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 520 zł. Natomiast nie zaskarżyła "całości otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego". Do pisma dołączyła kserokopie faktur za leki oraz zaświadczeń lekarskich dotyczących leczenia jej matki A.S. W kolejnym piśmie z dnia 26 września 2012r.skarżąca ponownie odwołała się do swojej sytuacji życiowej, zdrowotnej i finansowej i do pisma załączyła, jak poprzednio dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia jej matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organ administracji rozstrzygnięć, sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a). W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jednym z rozstrzygnięć organu odwoławczego, który wymienia art. 138 § 2 pkt 2 K.p.a., jest uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uznając, że postępowanie w sprawie odmowy zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego E.S., w części dotyczącej formy płatności jest bezprzedmiotowe. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu" (W. Chróścielewski, Glosa do wyroku NSA z dnia 20 września 1999 r., II SAB/Ka 13/99, OSP 2000, z. 7-8, poz. 110, s. 365). Postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie w sytuacji, gdy ma swój "przedmiot". Przedmiotem procesu administracyjnego jest "konkretna sprawa indywidualnego podmiotu, w której na podstawie przepisów prawnych powszechnie obowiązujących organy administrujące są władne podjąć decyzję administracyjną albo orzekając w niej o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, albo stwierdzając w niej o niedopuszczalności takiego orzekania" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 172-173). Rozpatrzenie sprawy z wniosku skarżącej o zmianę, w formie decyzji administracyjnej, sposobu wypłaty przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego byłoby możliwe wyłącznie wtedy, gdyby na mocy przepisów prawa materialnego organY administracji byłoby zobowiązane do rozpatrzenia sprawy w tej formie prawnej. Obowiązujące przepisy nie przewidują jednak, aby zmiana formy płatności tego świadczenia następowała w formie decyzji administracyjnej. przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) nie określają, iż w decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma być wskazany sposób wypłaty tego świadczenia. Nie można nadto takiego obowiązku organu wywieźć z przepisów proceduralnych. Wśród składników, które powinna zawierać decyzja administracyjna przepis art. 107 § 1 K.p.a. wymienia oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Nadto należy się zgodzić z organem odwoławczym, iż zamieszczenie w decyzji administracyjnej wskazań dotyczących sposobu płatności świadczenia ma charakter czysto informacyjny, a sama wypłata, jak i zmiana jej formy jest czynnością materialno-techniczną i nie może być przedmiotem takiej decyzji. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sprawie odmowy zmiany decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w części dotyczącej formy płatności z osobistego konta bankowego na kasę Ośrodka zachodziła bezprzedmiotowość postępowania. W tej sytuacji, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tym samym decyzja organu I instancji z dnia [...]r. nr [...] o odmowie zmiany formy płatności jako wadliwa powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, a postępowanie należy umorzyć. Odnosząc się zarzutów skargi podkreślić trzeba, że podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji życiowej nie mogą podważyć prawidłowości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., gdyż nie były one przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Ponadto nie należy do kompetencji i właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zajęcie stanowiska wobec wyroku wydanego w Sądzie Rejonowym w B. w sprawie o odszkodowanie z PZU oraz zasądzenie odszkodowania za doznane krzywdy ze strony organów opieki społecznej. Sytuacja zdrowotna matki skarżącej nie stanowi również przesłanki przesądzającej o konieczności merytorycznego rozpoznania sprawy i załatwienia jej w formie decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy wniesiona skarga nie może odnieść skutków i orzeczono po myśli art. 151 P.p.s.a jak w sentencji.